Het weekend van redeloze angstporno en oorlogshitsen

Gaan we dit weekend dan echt de Russische landmacht op bezoek krijgen? Een barrage van persberichten en andere boodschappen van Europese leiders doet vermoeden van wel. De premier van Slowakije werd er letterlijk ziek van.

Het zijn slechts woorden, maar toch. Robert Fico is de premier van Slowakije en staat op het punt naar een meeting in Oekraïne te vertrekken. Vanuit een nieuw gebouwd ziekenhuis in zijn land liet hij deze speech opnemen. Nu zal niet iedereen even goed hebben opgelet bij de lessen Slowaaks op de middelbare school, dus gelukkig is er een vertaling.

Op zijn Twitter-kanaal is dezelfde speech geplaatst met vertaling. Fico is letterlijk bang voor een escalatie in de oorlog met Rusland. Hij is er duidelijk over, die wil hij niet.

Fico noemt een aantal punten waarop zijn land recentelijk vooruitgang heeft geboekt. Sinds het einde van het communisme zijn de economische omstandigheden aanzienlijk verbeterd. Oorlog maakt volgens hem alles anders. Dan ga je niet een nieuwe energiecentrale neerzetten, maar moet je duizenden mensen mobiliseren om te vechten. Als je geld uitgeeft aan tanks, kun je geen ziekenhuizen bouwen. Fico noemt ook dat er een nieuwe Europese budgetcyclus begint, het volgende meerjarig financieel kader start in 2028. Dan is het altijd zoeken naar urgentie.

De speech met ondertiteling is niet te embedden. Kijk de speech met ondertiteling daarom hier, en kom dan terug voor de rest van het artikel. Of niet, gaat u lekker een tray Aldi-bier in één keer wegtikken, dat kan ook, maar zo blijft een mens in het ongewisse. Dus kom na het bekijken van de speech met ondertiteling maar weer terug.

De Franse president Macron laat ook van zich horen. Zijn hele kanaal is een barrage van woorden van dezelfde strekking geworden. De oorlog, de crisis, wij hebben hem niet gekozen maar we laten ons niet uit elkaar drijven.

Deze beelden komen uit een speech van een half uur, die u zonder ondertiteling, in het Frans, hier kunt kijken. Niemand gaat op deze link klikken (dat kan ik tellen zonder te weten wie klikt) maar dan is het allemaal wel volledig.

Macron sprak kort daarvoor over de ‘degradatie’ van de veiligheidssituatie van Frankrijk met leden van het parlement. Die reageerden met vragen over de gedegradeerde koopkracht, want net als hier gaan de prijzen aan de Franse pomp door het dak. Kon de president daar misschien kort naar kijken, terwijl hij met de blote handen een nieuwe Maginotlinie aan het graven is? Nee, dat kon niet, de oorlog is de topprioriteit.

Fico zou naar de top gaan van een nieuw initiatief van de Oekraïense president Zelensky genaamd ‘The Carpathian Eight’. Dat is een nieuw samenwerkingsverband van de acht landen die grenzen aan, wel, de Karpaten. Dat zijn, van links naar rechts, Tsjechië, Oostenrijk, Slowakije, Hongarije, Polen, Servië en Roemenië. De scherpe lezer zal hebben opgemerkt dat dit zeven landen zijn. De EU neemt ook deel en is de achtste partij. Op het allerlaatste moment heeft Fico laten weten dat hij niet aanwezig zal zijn bij de top in de oblast Ivano-Frankivsk, hij stuurt een vervanger.

De Poolse premier Tusk is er ook. De beeldspraak zegt genoeg. De GROM is een Pools legeronderdeel, goed te vergelijken met het Nederlandse Korps Commandotroepen. Die jongens neem je niet mee om Oekraïne te verslaan in het lokale schaakkampioenschap. Je leest in Slowaakse media dat men vermoedt dat Fico eigenlijk helemaal geen zin heeft en niet heel erg ziek is.

Robert Fico won de verkiezingen in zijn land in 2023 met 23 procent van de stemmen. Het is lastig om hem en zijn partij genaamd Smer in een hoekje te duwen. Wie artikelen over hem leest, krijgt dezelfde riedel: hij is populistisch, tegen het Coronabeleid en daarmee pro-Russisch: eigenlijk een ‘blad van de stam van Orban’. In Nederland wordt een te milde houding jegens Poetin geassocieerd met ‘extreem-rechts’, maar het partijprogramma van Smer is te links voor dat etiket. Dat maakt inmiddels niet meer uit.

Het huidige Slowakije ontstond in 1993. Het toenmalige Tsjecho-Slowakije splitste zich op in de huidige twee republieken. Beide landen werden lid van de EU en de NAVO. Slowakije kreeg de euro, Tsjechië niet. Slowakije heeft ruim vijf miljoen inwoners op een grondgebied dat iets groter is dan het Nederlandse. De hoofdstad is Bratislava, een typisch Midden-Europese stad met historische kern en een zeer gastvrije bevolking. Een bezoekje waard.

Toch wordt het land onder Fico als een probleem binnen de EU gezien. De premier ligt op twee belangrijke punten dwars. Slowakije wil geen migranten via de EU opnemen, wat we de afspraak is. De EU probeert illegale migratie aan de buitengrenzen gemeenschappelijk tegen te houden, waarbij legale migranten proportioneel over de lidstaten worden verdeeld. Slowakije neemt deze mensen simpelweg niet op en wijst illegale migranten die toch het grondgebied bereiken resoluut uit. Asiel aanvragen kan wel, maar via een spoedprocedure waarbij de migrant de uitspraak buiten het land afwacht. Die wet heet ‘Zákon o medzinárodnej ochrane’, weet u dat ook weer. Het maakt Fico populair in eigen land, maar niet in Brussel.

De gemiddelde Europese krant is ronduit negatief over Fico. Je hoort woorden als ‘anti-EU retoriek’, ‘de oren laten hangen naar Poetin’ en allerlei andere varianten. Fico heeft in 2025 inderdaad gedreigd om het achttiende pakket sancties tegen Rusland te blokkeren met een veto.

De reden daarvoor is logisch: dat pakket betekent een compleet en definitief afscheid van Russische fossiele brandstoffen in 2028. Nu heeft Slowakije een gascontract met Gazprom tot 2034 en door historische omstandigheden is het land compleet afhankelijk van Russisch gas. Nederland saboteerde wel de eigen energievoorziening en verving die door de import van veel duurder Amerikaans gas. Dat komt per schip aan. Slowakije is een bergland en heeft die optie niet. Fico ging in 2025 uiteindelijk akkoord met een volgend sanctiepakket, in ruil voor meer Europese steun op energiegebied.

De VVD is alhier ook nooit te beroerd om een duit in het zakje te doen. Minister van Defensie Yesilgoz mocht bij Café Kockelmann komen vertellen over de laatste aanvallen op Nederland en Europa. Een Deense helikopter is beschoten door de Russen, elke week wordt er in Nederland een aanslag verijdeld en vergeet de aanval op Leipzich ook niet. Het hele fragment staat hier. Clingendael doet er vandaag nog een schepje bovenop: vanwege de oorlogsdreiging moeten Nederlanders niet voor drie maar acht dagen eten in huis hebben.

Het blijft altijd koddig om te zien hoe de VVD oorlogstaal uitslaat. Het was deze partij die besloot de landmacht functioneel weg te bezuinigen, iets wat je niet zomaar ongedaan maakt. In 2013 kwam Poetin nog naar Nederland en dronk hij een wijntje met Rutte. De banden waren goed en de premier nodigde de complete Russische maffia uit op de Zuidas. Bij die club zat ook Rostec, dat de wapens maakt die nu tegen Oekraïne worden gebruikt. Na 2013 ging het snel bergafwaarts met de betrekkingen.

Halbe Zijlstra maakte furore met de claim dat hij en Poetin een vriendschappelijke relatie onderhielden. De laatste zou de latere minister van Buitenlandse Zaken persoonlijk op de hoogte hebben gebracht van zijn invasieplannen, tijdens een retraite in zijn buitenhuis (‘datsja’) in Rusland. Het bleek een leugen, natuurlijk. De VVD zat met een zedenschandaal in de maag. De gedoodverfde minister van Buitenlandse Zaken die het eigenlijk had moeten worden, had zich vergrepen aan zijn persoonlijk medewerkster.

De NCTV meldde Rutte dat hij daarom chantabel zou zijn en geen minister kon worden. Rutte schoof op het allerlaatste moment Zijlstra naar voren, maar die had helemaal geen dossier op dat vlak. Daarom verzonnen ze een leugen die aansloeg bij het publiek. Zo was de mythe van de vriendschap tussen Poetin en Zijlstra geboren, net als het idee dat de VVD over ‘geheime informatie’ beschikt over de intenties van de Russische president. De relatie met Rusland was toch rap aan het verslechteren, dus deze leugen zou een lange houdbaarheid hebben. Rutte had het goed gezien. Lees daarover dit artikel.

Het recente paniekgevoel is gestoeld op de droneaanval in Leipzig. Een Russische drone met explosieven probeerde een vliegtuig aan te vallen. Een oplettende buschauffeur op het vliegveld wist de drone met zijn blote handen te vangen. Het bleek een Russisch wapen. Daarna volgde er een maand stilte, waarna de meeste Europese leiders identieke berichten de wereld inslingerden.

NATO-chef Rutte mag dan niet achterblijven:

Net als de meeste Europese regeringsleiders.

Het vervelende aan dit nieuws is dat de gebruikte hobbydrone te koop is in elke gespecialiseerde winkel, een willekeurige fanaat die houdt van snelle drones kan hem zo kopen. Het is daarom niet vast te stellen dat het om een Russische wapen gaat. Er zijn ook nooit soortgelijke Russische aanslagen op Europese bodem wel gelukt. Het kan net zo goed een grappenmaker zijn die met een drone over de luchthaven wilde vliegen, kijken of het kan. Interessant genoeg beveiligen vliegvelden zich hier niet tegen, terwijl de dreiging van dergelijke ‘hybride’ aanvallen wel als een vaststaand feit wordt neergezet.

Dezelfde VVD die meende uit de mond van Poetin te hebben gehoord dat hij de NAVO wilde aanvallen, besloot om in de jaren erna het leger verder te beschadigen met redeloze bezuinigen. De zware wapens gingen naar Finland. Net als Polen heeft dat land geen beste ervaringen met Rusland naast de deur, dus neemt het voorbereidingen. Nederland onder Rutte deed exact het tegenovergestelde, maar wil wel vooraan staan als het om oorlog gaat. Daar zit natuurlijk iets tegenstrijdigs in.

Omdat het moeilijk is om een land in zeer korte tijd klaar te stomen voor oorlog, blijft het bij symbolische maatregelen die enkel de eigen bevolking treffen. Die bevolking verliest dan bijvoorbeeld het discriminatieverbod, maar wordt daardoor niet beter beschermd tegen eender welke externe dreiging. Daarvoor zou je nieuw materieel moeten inkopen en dat duurt jaren of decennia. Tegen die tijd is Poetin allang dood. Wie nu niet voorbereid is op deze oorlog, wordt dat niet heel snel alsnog, binnen de context van deze oorlog. Dan blijft het bij de eigen burgers sarren, of erger. Vergelijk het met je inschrijven voor de marathon van volgende maand, terwijl je niet hebt geoefend. Wacht dan een jaar.

Bij de discussie over het wel of niet steunen van Oekraïne in de strijd tegen Poetin, tegen elke prijs, is het goed om erbij stil te staan dat Nederland op geen enkele manier is voorbereid op oorlog. Finland heeft gedurende decennia aan een systeem gebouwd met 54.000 bunkers, waarin de bevolking kan schuilen tegen een nucleaire of een chemische aanval. Dit zijn allemaal zaken waar Nederland niet over heeft nagedacht.

Finland heeft een bevolking van minder dan een derde van Nederland, maar kan door een systeem van reservisten in tijden van oorlog 280.000 soldaten op de been brengen. Na mobilisatie bemannen ze onder meer loopgraven en artillerie, om een eventuele invasiemacht uit Rusland een hoge prijs te laten betalen. Als het verder escaleert is er een nucleaire dreiging en dan zijn er de schuilkelders.

Aangezien Nederland nooit in een conventionele oorlog met Rusland terecht zal komen tenzij er een leger wordt gestuurd, betekent het voor Nederland dat een oorlog meteen een nucleair conflict wordt. Daar is dit land op geen enkele manier op voorbereid. Nederland zou maatregelen kunnen treffen om de eigen bevolking wel beter te beschermen, maar het bouwen van bunkers stoot stikstof uit dus dat mag niet. Onder die omstandigheden is het misschien beter om een gematigde houding aan te nemen. In een volgend artikel (dinsdag) wordt hier dieper op ingegaan, welke defensieve maatregelen Nederland had kunnen nemen maar niet heeft genomen.

De krantenkoppen en berichten op social media ademen paniek uit, alsof een oorlog aanstaande is. Dat maakt de geesten rijp voor allerlei nieuwe maatregelen, zoals hogere belastingen en het verder inperken van de persoonlijke levenssfeer. Fico voelt, ziet en hoort dat ook en het zint hem totaal niet. Heeft jij ongelijk?

Had u mijn laatste boek trouwens al gelezen? Democratie op de helling koopt u hierrr, er is een e-book (digitaal, lekker handig) en een papieren boek. Wilt u mijn gegraaf mogelijk maken? Ga naar BackMe, of u koopt mijn andere boek, Het Euro Evangelie. Laat anders uw waardering voor mijn werk merken via de knop hieronder.