CBDC 18/25: Les uit China, voorwaarden digitale munt pas je in een seconde aan

Een digitale euro komt steeds dichterbij. Het verzet in het Europees parlement is gestaakt dus in 2029 is het project zeker af. U krijgt hier een reeks van 25 artikelen over de mogelijkheden van een Central Bank Digital Currency (CBDC). Of je er blij van moet worden is een tweede, dat is aan de mensen zelf. In een later stadium vouwen we alle 25 artikelen en de bespreking in een boekje maar de lezers hier hebben we het dan natuurlijk allemaal al gelezen natuurlijk. Dat e-book wordt dan zo goed als gratis zodat het voor iedereen bereikbaar is. Journalisten moeten allemaal technieken ontwikkelen om arm te blijven en allememaggies, wat zijn veel vakgenoten daar toch goed in.

De scherpe geesten hadden natuurlijk al gezien dat de foto in Japan is gemaakt, niet in China. Kun je nou helemaal niks?! Maar vandaag gaan we het hebben over een Japans artikel over de Chinese digitale munt, dat verklaart het. China geeft een digitale munt uit, een CBDC, net als de Europese Commissie (EC) dat hier graag zou willen. Op de valreep van het vorige jaar is de opzet van de Chinese munt met een druk op de knop aangepast. De les is hier: dat kan dus. Voorstanders van een digitale euro stellen dat er allemaal waarborgen zijn, over privacy bijvoorbeeld. Je hoeft er dus niet zo bang voor zijn. De les uit China is alleen dat die voorwaarden achteraf heel simpel aangepast kunnen worden. Dat de ECB nu geen voorstander is van programmeerbaar geld betekent niet dat dat over vijf jaar nog zo is. En dan is de infrastructuur voor een digitale dictatuur gebouwd en is het te laat. Daarom moet je nu kritisch zijn.

De Chinese centrale bank geeft sinds 2021 een digitale renminbi uit. Dat schijf je in het Chinees als ‘数字货币电子支付’, spreek uit: Shùzì huòbì diànzǐ zhīfù. In de financiële pers is de afkorting e-CNY gangbaar, wat staat voor electronische Chinese Yuan. Laten we die handige afkorting maar gebruiken.

De Japanse econoom en bankier Kengo Katsurada schreef een interessant paper over de stelselwijziging die rond de jaarwisseling heeft plaatsgevonden inzake de e-CNY. Het is nog een jonge vent, hij begon zijn carrière in 2019 bij Mizuho na een studie aan de universiteit van Hitotsubashi. Inmiddels schijft hij voor het Japan Research Institute.

Zijn paper over de e-CNY is op de website van het instituut te vinden. De Chinese centrale bank heeft die munt nog niet echt gelanceerd, officieel zit het project nog in de testfase. Alleen duurt die testfase nu al vijf jaar en zijn alle operationele aspecten afgerond. Chinezen kunnen de app downloaden en er gewoon mee betalen, los van de vraag of het project uit de testfase is of niet.

Vervelend genoeg voor de People’s Bank of China (PBOC) heeft de doorsnee Chinees er helemaal geen interesse in. Dat las u eerder op deze site: meerdere landen proberen een digitale versie van de eigen munt in te voeren maar steeds blijkt dat burgers er geen behoefte aan hebben. Commerciële alternatieven zijn er steeds eerder dan de munt van de logge overheid. Ook geeft CBDC de overheid en de centrale bank meer macht en invloed. Dat is fijn voor hen maar met dat verhaal trek je natuurlijk geen nieuwe klanten aan.

In China kunnen de mensen al betalen met AliPay en WeChat Pay. Elke functionaliteit die een Chinese CBDC zou kunnen bieden, is er dus al. In Europa zal het niet anders zijn. Als burgers kiezen voor de munt van de centrale bank, lees overheid, dan is dat gunstig voor de laatste. Wie het geld uitgeeft dat de samenleving gebruikt, verdient daar zelf geld aan. Dat principe heet seigniorage, onderwerp van een eerder artikel. Ook wil de overheid grip houden op het financieel systeem, een begrip dat door het verdwijnen van cash aan het afkalven is. Vanuit de overheid gedacht is het allemaal heel logisch, maar daarmee maak je de digitale munt nog niet populair bij het publiek. Ook bleek dat voor aanbieders van betaaldiensten er wel degelijk grote kosten en andere organisatorische beslommeringen waren om het middel te gebruiken. Het is dus geen ‘handige app’. Op dit moment wordt ongeveer een op de vijfhonderd digitale betalingen in China met de e-CNY gedaan.

Op 29 december 2025 voerde de PBOC drie veranderingen door in de e-CNY. Dat was mogelijk, omdat het project dus nog in een soort testfase zit. Ten eerste is het niet langer een digitale vorm van cash, maar een banktegoed, net als de banktegoeden die mensen al hebben in de vorm van spaargeld of tegoeden op een ouderwetse bankrekening. Ten tweede is de e-CNY nu onderdeel van de reserves, banken kunnen het gebruiken om er geld mee te scheppen - iets wat banken nu eenmaal doen. Ten derde mag er nu wel rente worden berekend over tegoeden die mensen aanhouden. Als je het in een zin wil samenvatten: het verschil tussen een e-CNY en andere vormen van geld is haast niet meer zichtbaar.

Voor Chinese banken wordt het nu aantrekkelijker om gebruik te maken van de digitale renminbi. Deze wijzigingen hebben te maken met een verschijnsel genaamd ‘disintermediation’. Daar hadden de liefhebbers al kennis mee kunnen maken dankzij de toespraak van Máxima bij een evenement van het IMF, op 15 oktober 2022.

Disintermediation is het verschijnsel dat burgers grote hoeveelheden geld in CBDC gaan aanhouden, in plaats van dat ze het op een reguliere bankrekening stallen, in Nederland vooral ABN Amro, ING en Rabobank. Die banken kunnen spaargeld vaker dan een keer uitlenen, een verschijnsel genaamd fractional reserve banking. Centrale banken op hun beurt kunnen de economie sturen, door banken te stimuleren om meer of minder uit te lenen aan hun eigen klanten. Voor monetair beleid zijn centrale banken dus afhankelijk van de geldscheppende functie van de particuliere banken.

Dat geeft een rare tegenstelling. Centrale banken voeren een digitale vorm van de nationale munt in, omdat het gebruik van contant geld terugloopt. Op die manier blijven ze relevant in het betaalverkeer en ze verdienen er ook gewoon geld mee, dankzij seigniorage. Maar als burgers massaal geld bij de bestaande spaarbanken weghalen om het op een CBDC-rekening te storten dan lopen die letterlijk leeg. Dat is disintermediation. Banken kunnen hun rol in het scheppen van krediet dan niet meer uitvoeren en de centrale bank is dan een middel kwijt om monetair beleid uit te voeren. Het is dus de bedoeling dat burgers CBDC een beetje gaan gebruiken, maar niet veel - dat komt dus tegenstrijdig over. Máxima pleitte in haar speech voor overheidsbeleid dat de banken beschermt tegen te grote concurrentie, een rare actie als we uitgaan van een ceremonieel koningshuis.

De Europese Centrale Bank (ECB) denkt daarom aan een maximaal tegoed van drieduizend euro voor elke burger. Als er meer geld dan het limiet op een rekening wordt gestort, dan gaat dat automatisch over naar de bankrekening die mensen toch al hadden. De rekening bij de centrale bank wordt dus gekoppeld aan een bestaande bankrekening. Als de rente op die rekening negatief is, kunnen mensen dus niet naar CBDC vluchten voor negatieve rente. Zo maakt de ECB, net als de PBOC, een vorm van geld waar mensen niet mee mogen sparen. Kunnen sparen is een kernfunctie van geld en als dit verdwijnt ontstaat er met CBDC een nutteloos product, vanuit de burger gedacht.

Omdat de e-CNY niet van de grond kwam, zijn de voorwaarden versoepeld. In de kern verdwijnt in China het onderscheid tussen CBDC en het geld dat er al was. Voor de gemiddelde Nederlander is het uiterst relevant. Het blijkt maar dat de voorwaarden van een digitale munt met een druk op de knop aangepast kunnen worden. Alle waarborgen die burgers nu verbaal krijgen toegediend om onrust te voorkomen (‘het geld wordt niet programmeerbaar’, ‘de privacy is goed geregeld’, ‘je zult nooit negatieve rente krijgen’) zijn daarom ook waardeloze doekjes voor het bloeden.

Het artikel van Katsurada leest u hier. En, voor de duidelijkheid omdat we het over een Japans artikel over de situatie in China hebben - het leesvoer voor vandaag betreft een Engelse vertaling.

Digitale munten zijn een belangrijk onderwerp in mijn laatste boek. Democratie op de helling koopt u hierrr, er is een e-book (digitaal, lekker handig) en een papieren boek. Wilt u mijn gegraaf mogelijk maken? Ga naar BackMe, of u koopt mijn andere boek, Het Euro Evangelie. Laat anders uw waardering voor mijn werk merken via de knop hieronder.