Nee Volkskrant, remigratiecampagne komt niet ‘uit Moskou’

Lezersvraag: is dit schokkende verhaal over Russische inmenging waar? De Nederlandse Eva Vlaardingerbroek is met een groep internationale vrienden een campagne begonnen voor een ‘Save Europe Act’ (SEA), die neerkomt op remigratie. Dat internationale netwerk leidt naar Moskou’. Klopt dat laatste? Het korte antwoord is: ‘nee’ en als er al iets is dan is er geen bewijs, tenminste niet het materiaal dat ter ondersteuning dient. We gaan het vandaag hebben over de uiterst infantiele pogingen om iedereen die maar een beetje kritisch is op de huidige koers van de EU, als een trekpop van het Kremlin weg te zetten. Daar zit duidelijk een patroon in. De truc is het opbakken van oud materiaal, dat vaak de heftige stellingen niet onderbouwt. Daarom zijn de beschuldigingen ook vaag: De Volkskrant durft niet te schrijven dat Vlaardingerbroek bijvoorbeeld een zak roebels en een krat zelfgestookte bietenwodka uit het Kremlin heeft gekregen. Dingen ‘zouden zo zijn’ en ‘sporen leiden naar’, daar moeten we het mee doen. We kijken eerst naar het artikel van De Volkskrant: dan naar de structuur achter het narratief dat ‘Moskou’ het doet en dan naar echte Russische inmenging waar de zelfbenoemde kwaliteitspers het niet over heeft.

De samenvatting in het begin van het artikel achter een betaalmuur is als volgt:

‘De Save Europe Act (SEA) presenteert zich als Europees burgerinitiatief, maar achter de schermen lopen er lijnen naar een christelijk-rechtse activist in de VS, die banden heeft met Rusland. Dat blijkt uit onderzoek van Justice for Prosperity. Ook verzamelde de campagne honderdduizenden handtekeningen die volgens Europese regels ongeldig zijn.’

Het gaat hier om twee problemen: de buitenlandse inmenging en het feit dat de manier waarop de handtekeningen zijn opgehaald niet rechtsgeldig is. Op dat laatste komen we terug, eerst gaan we kijken hoe de journalist van De Volkskrant zo zeker weet dat deze campagne een snode opzet van Vladimir Poetin is. We lezen in het artikel:

‘Uit onderzoek van Justice for Prosperity (JfP) blijkt nu dat de Save Europe Act geen puur Europees initiatief is, maar een voorbeeld van inmenging van buiten. De Nederlandse stichting, die onderzoek doet naar ondermijning van de democratie, stelde vast dat de digitale infrastructuur van de Save Europe Act leidt naar een in Washington gevestigd bedrijf van de Amerikaan Brian Brown. Brown is een anti-abortus- en anti-lhbti-activist en sleutelfiguur in de internationale christelijk-rechtse lobby, die bovendien contacten onderhoudt met het Kremlin’

Dat onderzoek van JfP gaan we zo ook doorspitten, natuurlijk. Merk hier op dat deze alinea de kop boven het artikel reduceert tot clickbait. Als je de kop leest, denk je dat er twee buitenlandse connecties zijn: ‘uiterst rechts’ uit de VS en daarnáást doet ome Vlad uit het Kremlin óók nog iets. Nu zien we dat er sprake is van een Amerikaan genaamd Brian Brown, ongetwijfeld een rechtse rakker, die weleens op de koffie is geweest in het Kremlin. Dat is niet wat de kop suggereerde. Er is geen lijntje naar Moskou gevonden. Om het toch nog spannend te houden, volgt deze quote:

‘JfP-directeur Jelle Postma: ‘Hun gemeenschappelijke vijand is onze liberale democratie en haar instituties. Het doel is het destabiliseren van onze samenleving.’’

Wat Poetin nu precies heeft gedaan, wordt niet duidelijk uit het artikel. Merk wel op dat Postma een meervoudsvorm (‘hun’) gebruikt. Naast Brown gaat dus ook om Poetin, ze zouden samen een doel hebben geformuleerd. De link met Moskou is als volgt:

‘In 2013 was Brown aanwezig in de Doema, het lagerhuis van het Russische parlement, toen de anti-lhbti-wetgeving daar werd aangenomen, en in de jaren daarna bezocht hij Moskou meerdere keren.’

Poetin ontmoette in 2013 ook de huidige baas van de NAVO, daar gaan we het straks over hebben. Ongetwijfeld is de Russische president een onprettig persoon en is het voor Nederland verstandig om de defensie op orde te hebben en niet naïef te zijn in een wereld die onvoorspelbaarder is dan eerder gedacht. Dat is het punt niet. Het gaat om de vraag of Nederland inderdaad hiermee het slachtoffer is van kwaadaardige Russische inmenging.

De suggestie dat dat zo is gaat compleet voorbij aan het feit dat recente incidenten maken dat een meerderheid van de Nederlanders voorstander is van een veel strenger migratiebeleid. De Volkskrant negeert dat volledig, het zou allemaal aan het Kremlin liggen. Nederlanders willen juist migranten en asielzoekers, maar door de directe invloed van Poetin zijn ze ineens ‘radicaal-rechts’ geworden, zoiets. Een simpele greep uit de reacties op social media laat ook zien dat mensen het zo interpreteren.

De Volkskrant laat na een link naar het oorspronkelijke onderzoek te plaatsen. Gelukkig is dat zo gevonden.

De inleiding van het artikel doet hetzelfde als de journalist van De Volkskrant. Via beeldspraak (een poppetje met een Russische vlag in een paard van Troje) en heftige conclusies wordt de lezer angst aangejaagd. Maar als je goed leest zie je dat er geen hard bewijs is. Als een onderzoeker of journalist een ‘smoking gun’ heeft gevonden, dan hoor je een ander geluid - geen vage beschuldigingen. Dat laatste laat zien dat er juist geen hard bewijs is (en dan mag je ook geen intenties als bewezen verklaren, zoals het ‘willen’ destabiliseren van Europa van binnenuit).

‘Uit onze bevindingen blijkt dat er achter de technische infrastructuur van de SEA een ondoorzichtig netwerk van actoren schuilgaat, dat helemaal terugloopt naar het Kremlin.’

Laten we het artikel van JfP toch eens lezen, op zoek naar hard bewijs van een Russische opzet. De inleiding maakt het meteen spannend.

‘Despite its European citizen focus, its technical infrastructure can be attributed to a prominent American MAGA anti-LGBTIQ+ activist with ties to the Kremlin.’

Daarbij gaat het om de eerder genoemde activist Brown, een conservatieve Amerikaan met internetbedrijfjes. JfP toont vrij helder aan dat hij serverruimte biedt aan SEA. Als je honderdduizenden handtekeningen wil bewaren en evenveel berichten wil kunnen beantwoorden, heb je inderdaad wat bandbreedte en serverruimte nodig. Dat dit verband is, mogen we onomstreden noemen. Zo laat JfP zien waar de domeinnaam van SEA zit, bijvoorbeeld. Maar nu zoeken we nog het harde bewijs van de hand van Poetin.

Het heeft alles te maken met Brown, die dingen vindt over familieonderwerpen als abortus en het homohuwelijk. Dat doen conservatieve Amerikanen wel vaker, niet bepaald een schokkende onthulling. Hij is dus de eigenaar van een bedrijfje dat serverruimte verkoopt aan SEA, zo veel is duidelijk. De link tussen SEA en Poetin heeft exclusief hiermee te maken. JfP legt uit:

Brown was in 2013 in Moskou. Kijk eens aan. Er zit een onder het artikel bij die constatering van het Amerikaanse medium Salon genaamd ‘How America’s right wing helped Russia craft its anti-gay laws’.

Salon is recentelijk verkocht door de twee eigenaren, ondernemers in de email-marketing, en verkoopt ook abonnementen (met matig succes). Dergelijke sites plaatsen artikelen door en voorzien die van advertenties. Dit was tot ongeveer 2015 een mogelijk levensvatbaar business model, daarna niet meer door de daling van de tarieven in de advertentiemarkt. Dergelijke sites bieden schrijvers de kans te opiniëren maar blinken door het brakke verdienmodel niet uit in eigen onderzoek en analyse. Salon nestelt zich in een progressieve hoek, moet kunnen. Bij het verkopen van advertenties heeft dat zin, want je lezers weten je te vinden en blijven trouw. De content is veelal doorgeplaatst en makkelijk verteerbaar, niks mis mee maar dan weet je waar je naar kijkt. Het internet zit vol met clickbait-sites voor advertentieruimte. Wie wil er nou niet met de kat op vakantie?

Salon verwijst voor de eigen claims weer naar een andere bron, in plaats van naar eigen onderzoek. Die bron is Right Wing Watch, een organisatie die zegt ‘al vier decennia de democratie te beschermen’ en de naam maakt duidelijk waar volgens hen de dreiging vandaan komt. In ieder geval is het artikel van Right Wing Watch uit 2013 de bron van de link die JfP in 2026 legt. Los van hoe je over Poetin, Vlaardingerbroek, linkse of rechtse mensen, migratie en het wel of niet eten van de stronkjes van broccoli denkt: dit is geen smoking gun.

In 2013 verscheen er een artikel van de hand van Miranda Blue van Right Wing Watch dat Salon overnam en in 2026 is dat het bewijs voor JfP. Dit zou moeten bewijzen hoe machtig religieus rechts in Amerika is en omdat een van hun aanhangers, Brown, een keer in Moskou was en serverruimte verkoopt aan SEA is er sprake van Russische inmenging. Vooruit.

De journalist die in 2013 voor Salon schrijft was in dat jaar ook hoofdredacteur van Right Wing Watch. Dan kun je dus naar je eigen werk verwijzen. Dergelijk bewijs uit 2013 overtuigt niet, om nog een reden: JfP heeft de oorspronkelijke bronvermelding niet kunnen controleren. Dan doen alsof je zelf ‘bewijs’ hebt gevonden is een journalistieke doodzonde, want je hebt alles van horen zeggen. Right Wing Watch en in hun kielzog Salon en JfP gebruiken twee bronnen voor de connectie tussen het Kremlin en Brown - en daarmee SEA.

De eerste bron is de link die begint in de zin met ‘Joining’. Op de link met het bewijs komt een foutmelding, want het domein is niet langer actief. Als je goed zoekt in het internetarchief, dan blijkt inderdaad dat er een Franse club is die in 2013 naar Moskou is afgereisd. Brown heeft hen klaarblijkelijk vergezeld.

Sinds 2021 is de site niet langer actief. De Franse katholieke organisatie die het artikel publiceerde bestaat simpelweg niet meer. De domeinnaam is sinds 2022 te koop voor 200 piek, best weinig geld voor de website die door een geheim complot van Poetin wordt gebruikt om ‘Europa te destabiliseren’.

Het is moeilijk vast te stellen wanneer de site is opgehouden te bestaan. In 2018 publiceerde de Franse redactie er zelf al niet meer op, de domeinnaam is toen gekocht door een bedrijf dat gokreclames verkoopt. JfP ziet in deze URL, die het zelf nooit heeft kunnen zien, een bewijs voor een groot complot tegen Europa, terwijl er al tien jaar gokreclames verschijnen.

Bij de URL onder ‘travelling to Paris’ vinden we een artikel van Huffington Post. Als je het leest, krijg je eerst de boodschap dat we te maken hebben met informatie van dertien jaar geleden. Dat detail laat JfP maar weg, anders is het allemaal niet spectaculair genoeg.

Ook Huffington Post heeft geen direct bewijs. Ze gebruiken informatie van een Amerikaans platform genaamd Good As You, dat opkomt voor de rechten van seksuele minderheden. Wederom is de link dood. Er is nog wel een filmpje van een paar seconden uit 2013 te vinden, als je je best doet.

Good As You bestond van 2005 tot 2018. JfP is in 2021 opgericht door Jelle Postma. Hij werkte daarvoor in dienst van de NCTV. Dan hoop je op een beetje gedegen onderzoek, niet iets wat iedereen met een paar koppen koffie op in het internetarchief bij elkaar kan struinen. Dit onderzoek valt ronduit tegen. Je leest de heftige kop in De Volkskrant. Dan moet je vijf lagen verder zoeken en daar is dan bewijs uit 2013.

Mocht u zich trouwens zorgen maken om de invloed van de conservatieve stichting van Brown op de publieke opinie rondom ‘gender’: laten we de belastingaangifte erbij pakken. Het eigen vermogen is nog geen 25.000 euro groot, niet iets om heel bang voor te zijn. Het artikel in De Volkskrant geeft het gevoel dat hier een machtig ondergronds netwerk actief is met miljardairs en oligarchen die terug willen naar de jaren ‘50. Naast fungeren als liaison tussen Trump en Poetin in het coördineren van acties om ‘Europa te destabiliseren’ worden ook seksuele minderheden aangevallen door dit duistere complot. Doe er dan wel een balansje bij en de angst verdwijnt als sneeuw voor de zon. Alleen is het artikel bedoeld om mensen angst in te boezemen, dan laat je onwelgevallige cijfers en feiten weg.

Nota bene: als Brown naar het Kremlin reist en roebels uit de hand van Poetin aanneemt en die met miljoenen tegelijk uitdeelt aan Europese opiniemakers, dan is dat zeker zorgelijk. Maar de enige connectie met het Kremlin heeft te maken dat Brown daar is geweest, hetgeen in 2013 is gepubliceerd in twee bronnen die nu niet meer bestaan. Ook de kop in De Volkskrant doen vermoeden dat er recentelijk zorgwekkend bewijs is opgedoken dat om urgentie vraagt, terwijl alles al jaren dood is. Daar is geen sprake van, dit is bangmakerij.

JfP is in 2021 opgericht met bovenstaande doelstelling, volgens het Handelsregister. Het is lastig het in een woord te omschrijven. Zelf heeft hij het over ‘het behoud van de democratie’.

Postma wil slachtoffers van terrorisme helpen, voorkomen dat lokale politici te maken krijgen met agressie en de samenleving beschermen. Op het ANBI-formulier lezen we dat hij zich ook specifiek wil richten op jeugd, LGBT, vluchtelingen en vrouwen alsmede het algemene publiek.

Aan LobbyFacts werd door JfP vrijwillig een andere tekst opgestuurd:

‘Our organisation may also seek to shape policy and legislation through engagement with the EC and EP on the Digital Services Act. We strongly advocate for measures that effectively combat online hate speech, extremism, and violence against women, activists, and communities such as the Jewish, migrant, and LGBTIQ+ communities. We focus on influencing data protection, privacy, and cybersecurity policies and fostering digital literacy and media literacy initiatives in order to promote critical thinking and responsible online behaviour.’

Het is een mix van zorgen om minderheden, terreur, Poetin en misinformatie. Het hoofdkantoor zit in het gebouw van het Amsterdamse Tropenmuseum. JfP werkt samen met het European Digital Media Observatory (EDMO), dat weer geld krijgt van de Europese Commissie (EC) om ‘desinformatie’ te bestrijden. JfP heeft zo een brede waaier aan gecommuniceerde doelstellingen, dat elke vermeende vorm van onrecht in het aandachtsgebied valt. Als Brown geld krijgt van Poetin om aan SEA te geven, dan kun je daar buitenlandse inmenging in lezen maar ook discriminatie.

Dat zet de deur open voor een evident probleem. Postma presenteert zich als de man die nu eenmaal dingen weet, als oud-spion. Hij omringt zich met figuren die in de internationale inlichtingenwereld werken, zoals deze Kevin McAleenan die op West Point doceert en onderzoek doet. Als je niet nuchter in je schoenen staat, dan zou je enorm onder de indruk van de CV’s kunnen raken en alles wat JfP presenteert slikken voor zoete koek, of nog erger: waarheden. Alleen is de suggestie dat Poetin de suikeroom van Vlaardingerbroek is, niet bewezen. Er zijn twee oude links als bewijs aangeleverd die a) het gestelde bewijs niet bevatten en b) van het internet zijn afgehaald voordat JfP is opgericht.

Interessant genoeg deelt Postma dit dedain voor zijn eigen werk. Hij kan niet garanderen dat de inhoud van het rapport ook accuraat is en hij wil er op geen enkele manier de verantwoordelijkheid voor dragen. Deze zin in de disclaimer slaat alles;

‘To the extent permitted by law, Justice for Prosperity (JfP) accepts no responsibility for any statement in this investigation.’

Zo werkt het niet onder Nederlands recht. In het Wetboek van Strafrecht lezen we dat je de fout in gaat ‘door telastlegging van een bepaald feit, met het kennelijke doel om daaraan ruchtbaarheid te geven’. Als je opschrijft dat bepaalde mensen smeergeld van het Kremlin krijgen, dan rand je inderdaad hun naam aan. Dat kan nodig zijn, als je over hard, tastbaar en ondubbelzinnig bewijs beschikt. Dat heeft Postma niet, hij heeft alleen informatie van dertien jaar geleden uit tweede (of vijfde) hand die hij zelf nooit heeft gezien.

Dat is zo zwak, dat hij er zelf maar een disclaimer aan toevoegt. Maar een beschuldiging is een beschuldiging, je kunt niet mensen eerst opzettelijk beschuldigen zonder bewijs en dan achteraf een disclaimer toevoegen die stelt dat je een en ander niet letterlijk moet nemen. Ook is het op zijn minst vreemd dat De Volkskrant de disclaimer niet in het eigen artikel vermeldde: het ging immers om vage beschuldigingen en geen harde feiten.

Wat hier gebeurt is dat de stelling wordt verspreid dat er sprake is van Russische inmenging - daar zouden we het bij houden, we gaan het niet over nut en noodzaak van het initiatief van Vlaardingerbroek en haar vrienden hebben. Wie stelt dat er Russische inmenging is, mag dan wel even het bewijs leveren. Dat bewijs ontbreekt volledig of het is veel te zwak. Dat zie je pas, als je alle bronvermeldingen achter elkaar legt om bij de oorspronkelijke claim te komen. Los van dit onderwerp en de kunsten van De Volkskrant en JfP, dat is een groter, algemener probleem.

De Volkskrant haalt hier een onderzoek van JfP aan, dat de lezer zelf maar moet opzoeken. JfP verwijst naar relatief obscure nieuwsbronnen, in ieder geval vanuit Nederlands perspectief. Vraagt u zich immers af of Poetin wel of geen Nederlanders omkoopt, dan zal men hier niet snel in het nieuwsarchief van dertien jaar geleden van Salon gaan zoeken, de bron van JfP. Salon beroept zich echter weer op Right Wing Watch, dat de claim uit een inmiddels verwijderd artikel uit 2013 heeft gehaald.

Uit reacties op social media kun je opmaken dat lezers denken dat ze hier met echt onderzoek te maken hebben: dat er echt een relatie is tussen Poetin en Vlaardingerbroek. Het is immers de spion Postma die het stelde, de 007 van de polder. Je gaat een expert toch niet tegenspreken? Om te ontdekken dat het om een mening gaat en niet om een feit, moet je vijf bronvermeldingen volgen aangezien het ene medium via een ander wijst op informatie uit 2013 die enkel nog in het internetarchief zit, de oorspronkelijke URL loopt dood. Het is een keten geworden, een soort informatieve ‘Chinese Whisper’. Een Frans collectief van katholieken gaat in 2013 naar een zaaltje met Russische parlementsleden. In 2026 is dit het bewijs dat de mensen achter SEA geld krijgen van Poetin.

Het probleem is dat mensen een verhaal geloven, omdat een ander het overtikt. Ze zullen niet zelf in de bronvermelding duiken, om te kijken of de harde conclusies wel gerechtvaardigd zijn. Er staat dat het ergens anders staat dus het is waar. Op deze site kan ik bijvoorbeeld zien hoe veel mensen op een bronvermelding klikken. Dat is in de regel minder dan een procent. Vervolgens zal die bronvermelding weer eigen bronnen hebben, waar letterlijk niemand in geïnteresseerd is. Als het ‘ergens’ staat is het dus waar, niemand duikt nog in de bronvermelding.

Het blijft helaas niet bij dit voorbeeld. Kijk eens naar de Europese ‘strategie tegen desinformatie’ uit 2018. Daarin lezen we onder meer:

‘This Action Plan answers the European Council’s call for measures to “protect the Union’s democratic systems and combat disinformation, including in the context of the upcoming European elections”’

‘The European Council first recognised the threat of online disinformation campaigns in 2015 when it asked the High Representative to address the disinformation campaigns by Russia.’

‘In view of the 2019 European Parliament elections and more than 50 presidential, national or local/regional elections being held in Member States by 2020, it is urgent to step up efforts to secure free and fair democratic processes. Threats affecting democracy in any Member State can harm the Union as a whole. Moreover, disinformation often targets European institutions and their representatives and aims at undermining the European project itself in general.’

‘Evidence shows that foreign state actors are increasingly deploying disinformation strategies to influence societal debates, create divisions and interfere in democratic decision-making. These strategies target not only Member States but also partner countries in the Eastern Neighbourhood as well as in the Southern Neighbourhood, Middle East and Africa. Disinformation produced and/or spread by Russian sources has been reported in the context of several elections and referenda in the EU(16)’.

Als je het zo opschrijft, dan zijn de verkiezingen op zich een bedreiging voor de stabiliteit van het westen. Poetin kan kiezers immers sturen via Facebook en straks stemmen ze op iemand die niet pro-EU is. We lezen immers dat er sprake is van Russische inmenging ‘in het kader’ van Europese referenda. Het meest recente referendum in 2016 ging over het associatieverdrag met Oekraïne. Daar was sprake van Russische inmenging. Dat is een feit, want er zit een voetnoot bij die claim, nummertje 16. Wat zou er gebeuren als we op die link klikken - en dat doet dus niemand.

De link is helaas dood, het Franse verantwoordelijk ministerie heeft het rapport offline gehaald. En dat terwijl er bewijs in zit dat Poetin achter het referendum in Nederland zit! Gelukkig zit het in het internetarchief.

Het is niet zomaar een rapport, maar een rapport van de Franse strijdkrachten. Informatie is een wapen, we zien een toetsenbord in een handgranaat veranderen. Hierin vinden we het harde bewijs dat Poetin achter recente referenda zit. De inleiding op pagina 7 presenteert een en ander als feit.

Als je het in het voorwoord noemt, dan is het redelijk om er later op terug te komen en bewijs te presenteren. Het is nogal een beschuldiging. Het rapport komt er een keer op terug, maar bevat het bewijs niet. Kijk maar, na de aanname dat er Russische inmenging is volgt een andere stelling waar voetnoot 31 vervolgens op ingaat. Dat is een ander verhaal. De Russische inmenging bij het referendum van 2016 wordt voor waar aangenomen en dient zelfs als rechtvaardiging voor wetgeving, zonder dat er maar een gram aan tastbaar bewijs is.

Hier zien we hetzelfde gebeuren als bij de aanval van JfP op Vlaardingerbroek: er is geen concreet bewijs. Het ene rapport neemt aan dat het er wel is, zonder bronvermelding. Een ander rapport baseert zich op het oude rapport en neemt de ongefundeerde conclusie aan voor waar. Zo ontstaan feiten zonder bewijs en bij SEA is dat ook zo.

In de zomer van 2019 wordt duidelijk dat de Duitse Ursula von der Leyen voorzitter van de volgende EC mag worden. Deze gebeurtenissen volgen op de verkiezingen van eerder dat jaar, die volgens het eerder genoemde ‘actieplan’ doelwit zouden zijn van Russische aanvallen. De angst zit erin! Von der Leyen stelt een plan voor, het Digital Decade. Dat moet ons beschermen tegen de dreiging. Die dreiging is echt, dat zagen we in 2016 ook al, zonder dat er concreet bewijs is. In de voorstellen van Von der Leyen lezen we:

Toe maar, buitenlandse inmenging. Om die bij voorbaat te bestrijden, stelde Von der Leyen het idee van ‘prebunking’ voor. Dat is beter dan ‘debunking’ van foute informatie achteraf, ze vergelijkt het met een virus en een vaccin. Je kunt dit voor jezelf rechtvaardigen als je aanneemt dat de buitenlandse inmenging bewezen is.

Er is dus een ongefundeerde beschuldiging, die wordt herhaald in een ander rapport en zo transformeert tot waarheid. Dat levert angst op en een rechtvaardiging voor noodmaatregelen. Wat nu, als de angst (inmenging bij de Europese verkiezingen van 2019) ongefundeerd blijkt?

In 2020 worden de Europese verkiezingen geëvalueerd. Er blijkt helemaal geen sprake te zijn van Russische inmenging:

Er is geen bewijs van een ‘grootschalige operatie’ uit het Kremlin om de verkiezingen te beïnvloeden. Die zin volgt op de constatering dat het Kremlin het probleem, waarna blijkt dat de ‘operatie’ er helemaal niet was. Dan was het dus paniek om niks.

Om het probleem dat niet bestaat aan te pakken, heeft de EU een bureau opgericht genaamd East StratCom Task Force. Daarin zien we een bijzondere gedachtenkronkel. De ‘task force’ publiceerde de dreigingsanalyse (Russische inmenging bij Europese verkiezingen) uit 2018 die hierboven staat, met het toetsenbord als handgranaat in de bronvermelding. Bij de evaluatie van de verkiezingen hier direct boven zag u dat die inmenging niet bewezen is.

De task force acht de inmenging bewezen, hoewel die later wordt ontkracht. Het vervelende is alleen de angst voor Russische inmenging een hoger budget rechtvaardigt, los van de vraag in hoeverre het is waargenomen. In 2015 kreeg de task force een budget van 1,1 miljoen. In 2020, het jaar van de evaluatie die aantoont dat er geen Russische inmenging was, steeg dit naar 4 miljoen. Er zijn nu zestien mensen in dienst die de hele dag het narratief voeden dat het Kremlin achter de ‘desinformatie’ zit. Het is dus een verdienmodel geworden. Als het je baan is om een probleem te bestrijden, ga je natuurlijk niet opschrijven dat het probleem niet zo groot is. Vergeet ook niet dat de EU nu een ‘digital services act’ kent die het mogelijk maakt om onwelgevallige berichten van het internet te laten verwijderen. Dan hoop je wel dat de analyse van het probleem van misinformatie een beetje sterk is.

De anst voor de Rus maakt een groter budget acceptabel en zo word je bestookt met hetzelfde opgebakken verhaal. JfP krijgt nu zeven ton per jaar van andere NGO’s en het Ministerie van Binnenlandse zaken. De giften stijgen zo hard, dat er een winst is van meer dan vier ton. Gewone stervelingen kunnen ook doneren, dat gebeurde voor een bedrag van iets meer dan drieduizend piek. Dit soort clubs drijft dus op geld van de overheid. Burgers betalen voor angstcampagnes waar ze zelf slapeloze nachten van krijgen.

Clubs als JfP maken burgers bang voor een dreiging uit Rusland maar ze beschikken niet over hard bewijs. Oude verhalen worden opgebakken en gepresenteerd als daadwerkelijk onderzoek, waardoor Nederlanders en andere Europeanen uit angst akkoord gaan maatregelen die neerkomen op censuur. Overigens gebeurt dat met ondergetekende ook: die zou ook geld uit Rusland krijgen. Critici hinten ernaar met vage termen als ‘Poetin-versteher’. Dat is wat je doet als je iets niet kunt bewijzen maar iemand toch wil beschadigen. Het patroon is helder. Lees trouwens ook dit eerdere artikel over het geld dat ik zelf van Poetin heb gekregen, ik vertel precies om welke bedragen het gaat.

Daarin komen de Amsterdamse brievenbusbedrijven aan bod. Een buitenlandse belastingvluchteling - denk aan een Russische oligarch - opent hier een bedrijf om van lokale belastingvoordelen te genieten. Toen Mark Rutte nog premier was, werkte de overheid samen met de Russische miljardair Mikhail Fridman om Nederland als belastingparadijs op de kaart te zetten.

Het voordeel van Nederland als plek om buitenlandse vermogens te stallen is dat de lokale overheid ‘asset protection’ aanbiedt. Ook als de Russische oligarch met sancties geconfronteerd wordt, dan zal Nederland die breken. Rutte en Poetin hebben elkaar in 2013 ontmoet en sindsdien is de Zuidas aanmerkelijk Russischer geworden. Rutte legde bewust de rode loper uit. Zelfs de directeur van Rostec, dat het wapen leverde waarmee vlucht MH17 is neergehaald, zat in Amsterdam. Rutte brak dus de Europese sancties. Als clubjes als JfP in het internetarchief gaan zoeken naar hele vergezochte links uit 2013, dan zouden ze hier ook hun licht over mogen laten schijnen. Durven ze dat niet?

In maart 2022 kwam er een nieuwe ronde Europese sancties tegen Russische oligarchen. Met Pieter Omtzigt heb ik mogen constateren dat het toen in het weekend nog steeds druk was bij bepaalde Amsterdamse trustkantoren. Tot laat op zaterdag werd er hard gewerkt om de Russen hun bezit te laten overboeken naar andere belastingparadijzen. Bij een simpele avondwandeling zag je de lichten nog branden. Als je je echt zorgen maakt om een Russische connectie, wees dan eens kritisch op Rutte. Alleen zit die nu bij de NAVO, dus daarmee zou JfP een belangrijke bron van geld doorknippen. Dan maar niet.

Op dit moment piept en kraakt Rusland onder de kosten van de oorlog, ook in financiële zin. Het oliebedrijf Rosneft is een belangrijke inkomstenbron. Daarom is het ook door Europese sancties getroffen, maar de Nederlandse brievenbus wordt niet aangeraakt.

Het is voor Kamerleden niet mogelijk om vragen aan de regering te stellen over dit soort constructies. Ook als de desbetreffende Rus (of wie dan ook) op een sanctielijst staat, dan zal de Nederlandse regering diens privacy beschermen: dat zagen we al op de folder van de Amsterdam Trade Bank, het vehikel van oligarch Fridman.

Als je echt op zoek bent naar Russische inmenging, kijk dan eens naar dit soort geldstromen. Dat is veel interessanter dan in het internetarchief graven naar artikeltjes over Franse katholieken die met een Amerikaans conservatief een weekend naar Moskou gaan (in 2013). Dat deed onze premier toen ook, met zichtbare beleidsmatige gevolgen. Daar hoor je de reguliere media dan weer niet over.

Samengevat is er geen bewijs voor de stelling dat Vlaardingerbroek geld heeft aangenomen van Poetin. In de journalistiek is iets niet waar, tenzij je kunt bewijzen dat het wel zo is. Het onderzoek van JfP is zo waardeloos, dat er een disclaimer is toegevoegd die stelt dat de inhoud dan ook niet voor waar moet worden aangenomen. Dan had je het hele verhaal ook kunnen laten zitten. De Volkskrant maakt het nog spannender en heeft het over ‘inmenging’. Dat is een claim die zelfs JfP niet durft te maken, maar feiten doen er inmiddels niet meer toe.

JfP baseert zich op artikelen uit 2013 die inmiddels niet te vinden zijn. De Amerikaanse media die het ‘bewijs’ publiceerden, zijn opgehouden te bestaan voordat JfP werd opgericht. Door dat niet te melden, ook niet in het artikel in De Volkskrant, wordt de suggestie gewekt dat er nieuw bewijs is opgedoken over acties van Poetin. Dat is niet het geval. Dergelijke angstcampagnes zorgen voor een bredere acceptatie van de facto censuur, want de overheid zou ons moeten beschermen tegen de ‘inmenging’. Het is vaker te zien dat grote verhalen over die Russische ‘inmenging’ in het geheel niet worden ondersteund door bewijs. Maar door de toegenomen angst komt er meer geld vrij voor onderzoek naar en bestrijding van het vermeende probleem. Dat is weer een verdienmodel voor de onheilsprofeten. Die zouden zich ook op daadwerkelijk dubieus gedrag kunnen richten, zoals het breken van sancties tegen Russische miljardairs en bedrijven maar dat is klaarblijkelijk te moeilijk.

Tot slot mag vermeld worden dat ik geen relatie heb met het initiatief van SEA. Ik ken Vlaardingerbroek uit het circuit van de pratende hoofden (dat bestaat) maar we werken niet samen. Ik heb geen mening over SEA en meningen van journalisten zijn sowieso niet interessant. Ik wilde haar vragen waarom ze koos voor een manier van handtekeningen ophalen die het voor Von der Leyen bijzonder makkelijk maakt om het hele project terzijde te schuiven. Als dat er is, krijgt deze tekst een aanvulling.

Had u mijn laatste boek trouwens al gelezen? Democratie op de helling koopt u hierrr, er is een e-book (digitaal, lekker handig) en een papieren boek. Wilt u mijn gegraaf mogelijk maken? Ga naar BackMe, of u koopt mijn andere boek, Het Euro Evangelie. Laat anders uw waardering voor mijn werk merken via de knop hieronder.