Weer dik duizend euro per werkende Nederlander afgepakt voor de Slavische vleesmolen

Toen u lekker lag te slapen, was die arme Dick Schoof in Brussel in zijn broek aan het graaien. Daar zal hij een pakje Dextro Energy hebben verstopt, marathonlopers kunnen niet zonder. Er is een top gaande die niet afgesloten mag worden zonder akkoord; dan is een beetje extra energie geen luxe. Er zal geen ruimte zijn voor een vrijmibo in huize Schoof, als hij dan terug is mogen we van een wonder spreken. Er is een heftige ruzie gaande in Brussel. De Europese commissie wil tegoeden van de centrale bank van Rusland bij Euroclear confisceren. Die tweehonderd miljard euro (afgerond, vooruit) zou dan ingezet kunnen worden om Oekraïne te helpen bij de wederopbouw. Er zitten wat haken en ogen aan het plan en meerdere regeringsleiders zijn dan ook tegen.

Ten eerste zou de Europese commissie dan in latere, soortgelijke situaties, nog een keer over kunnen gaan tot het in beslag nemen van gelden, juridisch gezien een enorme stap. Euroclear verzorgt de snelle afwikkeling van grote internationale transacties, daarom heeft (of had) de Russische centrale bank daar ook een rekening. De commissie is ingesteld als een soort secretariaat om de Europese interne markt goed te laten functioneren. Daarbij gaat het om regels om de handel te versoepelen, zoals handige barcodes op ingevroren kip en uniforme tarieven op in te voeren Amerikaanse sigaretten. Het Europees parlement is daarom niet erg machtig, de handelsbevoegdheid van de Europese commissie is ook evenredig ingeperkt. En dan ga je ineens tegoeden confisceren? Dat is nogal een stap naar een Europese superstaat. Is dat ooit bij verkiezingen als zodanig gecommuniceerd?

Daarnaast ziet België risico’s. Het zou goed kunnen dan andere landen hun tegoeden gaan weghalen, of dat Poetin later zijn geld terug wil. De Belgische premier Bart de Wever vroeg dan ook om een solidariteitsverklaring van de andere Europese landen, mocht het ooit misgaan. De regeringsleiders van de andere lidstaten vonden de risico’s te klein om over te praten, België moest maar gewoon dat geld in beslag nemen. Je buigt toch niet voor Poetin? Volgens De Wever zou het volgens die redenering dan ook een kleine stap moeten zijn om die risico’s te delen, als ze er toch niet zijn. Vervolgens geven zijn Europese vrienden niet thuis. Het idee bestaat in Brussel dat het Europese gevoel van saamhorigheid zo groot is, dat samen oorlog voeren tegen een kernmacht tot de mogelijkheden moet behoren. Je kunt je afvragen of die visie realiteitszin uitstraalt, als een simpele solidariteitsverklaring met tien miljoen Belgen al te veel gevraagd is.

Ten derde gaat het niet om heel veel geld. Goed, tweehonderd miljard, niet iedereen heeft het op zijn rekening staan. Maar de opgetelde economie van de NAVO-lidstaten bedraagt 50 duizend miljard euro. De economie van Oekraïne is niet groter dan die van een grote Nederlandse provincie, een akelig gevolg van corruptie. De regeringsleiders van de meeste NAVO-landen gebruiken grote woorden als het om ‘solidariteit’ met Oekraïne gaat. Bij het overboeken van een tweehonderdvijftigste deel van het inkomen blijkt echter al dat de grenzen van die solidariteit bereikt zijn. Dat is snel! Als Oekraïne bij de NAVO en de EU komt, moeten de bestaande leden bereid zijn om zelfs hun eigen jeugd te laten sneuvelen in de loopgraven buiten Kharkiv. Zoveel is ooit beloofd door Guy Verhofstadt, toen hij op een plein in Kiev lonten aan het aansteken was. Dat is dus echt een illusie, laten we gewoon een keer eerlijk zijn.

Tot slot roept een en ander wat vragen van financiële aard op. Het is ook mogelijk om een jaar lang de belasting in de EU te verhogen. Als het innemen van Russische tegoeden toch niet blijkt te kunnen, dan is er een alternatief potje om Oekraïeners mee te helpen. Dat potje kun je vullen met een paar tientjes per EU-inwoner per maand, dan zit je in een jaar aan hetzelfde bedrag. Ze vechten daar toch ook voor onze vrijheid? Zelfs deze optie, die slechts om een bescheiden bijdrage van tientjes gaat, is al een Europese brug te ver.

Sommige politici opperen dan om maar een nieuwe Eurobond in te voeren. Daarbij leent de commissie geld, dat inwoners later moeten terugbetalen. Dan is er nu wel meteen geld beschikbaar voor het doel. Bij de pandemie is dat ook gebeurd. Het lenen daarvoor strekt zich uit van 2021 tot 2027 (terwijl de ziekenhuizen in 2020 de grootste belasting kenden) en het is nog steeds volstrekt onduidelijk hoe die leningen terugbetaald moeten worden - en elke dag dat er getreuzeld wordt, groeit die schuld naar meer dan achthonderd miljard euro. Er is een heftige rekenfout gemaakt met de rente, men nam ten onrechte aan dat die altijd op nul zou blijven staan. Dit levert een tekort op van dertig miljard per jaar, daar is ook geen dekking voor. Door al die schulden begint het te jeuken op de financiële markten, de rente is aan het stijgen. Is het dan slim om nóg meer schulden te maken?

Het probleem met elke vorm van krediet, ook een Eurobond, is dat je de ellende uitstelt. Schulden moet je altijd terugbetalen, met rente. Daarvoor moet je ruimte maken in de eigen begroting, net zoals een gezin een budget moet hebben waarin men het inkomen afzet tegen rente en aflossing van de hypotheek op het woonhuis. Als er een Eurobond wordt opgetuigd, zal je tegelijkertijd een plan moeten lanceren om de lening (in dit geval voor Oekraïne) af te lossen. De BTW zou in elke lidstaat meteen iets omhoog kunnen gaan, bijvoorbeeld. Nederlanders en andere Europeanen zien dan meteen dat de boodschappen duurder worden, maar dat doe je dan voor Oekraïne. Het ontbreekt aan het politieke lef om dit te bespreken, laat staan snel te regelen en dat spreekt boekdelen.

Kijk nog eens naar de Coronaleningen. In het overzicht hierboven zien we een deel van de schuld. De leningen hoeven pas in 2057 in zijn geheel afgelost te zijn. De reden daarvoor is dat de Europese commissie een begrotingscyclus heeft van zeven jaar, van 2021 tot 2027. Als je in 2019 of 2020 dat je geld wil lenen ‘voor de pandemie’, dan kun je wijziging van de afspraken pas in 2021 van kracht laten zijn. Het idee van Europese leningen, tegen de wens van de Nederlandse kiezer in, komt uit 2017. Toen vroeg de Europese commissie om het latere ‘Coronafonds’.

In de zomer van 2019 moest er consensus komen over de leningen, die toen nog ‘European Safe Asset’ werden genoemd. Daarna kwam de pandemie en het werd het in een virusjasje gestoken, maar het idee van het ‘Coronafonds’ stamt uit december 2017. Het idee is ouder dan de pandemie en daarmee kan er nooit een oorzakelijk verband bestaan. Het virus maakte het grootste deel van de samenleving bang genoeg om in deze semantische truc te trappen. Ook al lagen de ziekenhuizen in 2020 vol, het lenen kon pas in 2021 van start gaan, binnen een zevenjarige budgetcyclus; de zorghelden om wie het allemaal te doen zou zijn, moesten het een jaartje volhouden met welgemeend applaus. De lieverds van verpleegkundigen, want dat zijn het, lieten zich zo voor een politiek karretje spannen.

Het geld ging nooit naar de zorg maar naar het ‘Digital Decade’, een plan om in 2030 elke Europeaan traceerbaar te maken met een digitaal paspoort. De Kamer stemde tegen, maar dankzij de pandemie had de Europese commissie een creditcard die pas bij achthonderd miljard aan krediet wordt doorgeknipt. In het Brussels jargon spreekt men dan over ‘NextGenEU’, de zevenjarige Europese begroting die start in 2021. In de regel is de maximale looptijd van een krediet dertig jaar, denk aan een hypotheek. Dat verklaart waarom het Coronafonds pas in 2057 afgelost hoeft te worden, wat compleet los staat van de gang van zaken rond de pandemie zelf. Het ging nooit om ‘een virus’.

Uit het overzichtje hierboven blijkt dat sommige leningen inderdaad al voor dertig jaar zijn afgesloten, terwijl andere leningen al voor het einde van deze begrotingscyclus terugbetaald moeten worden. De enige manier om dat te doen, is de aflossing en de rente te financieren uit het aangaan van nieuwe schulden. Hoe erg de lezer ook voor Europese integratie met of zonder Oekraïne is, geld lenen om de stijgende rente op andere schulden te betalen is de snelste weg naar een destructief faillissement. Zullen we dat proberen te vermijden?

Als de Europese leiders hun bevolkingen niet kunnen uitleggen waarom de BTW op boodschappen een jaar lang een paar tientjes omhoog moet gaan, dan vraagt de EU om grote ellende. Je laat zien dat er totaal geen bereidheid is om Oekraïne te helpen tot de overwinning op Rusland is bereikt. Die gaat nooit komen en dat ligt niet aan de onverzettelijkheid van Oekraïense militairen, die tot het uiterste moeten gaan. De bereidheid tot het betalen van die paar tientjes ontbreekt, wat tekenend is voor het gevoel van ‘Europese eenheid’. De enige oplossing is dan ook het aangaan van nog een Eurobond, voor het bedrag van de Russische tegoeden.

Dat wordt dan aangegaan zonder realistisch plan om het geld terug te betalen. Natuurlijk, je kunt later de belastingen verhogen, want uiteindelijk zullen burgers moeten betalen. Door een lening aan te gaan zonder plan voor aflossing terwijl je al zo’n krediet hebt, namelijk het Coronafonds, geef je aan de financiële markten het signaal af dat die leningen eigenlijk nooit afgelost zullen worden. Dat is mogelijk, leningen kun je doorrollen door ze steeds opnieuw over te sluiten, maar dan exploderen de rentelasten.

Deze manier van boekhouden is gangbaar in Zuid-Europa, maar botst compleet met de Nederlandse traditie. Het idee dat een land spaarzaam moet zijn, met lage schulden en voorzieningen voor bijvoorbeeld pensioenen, laat je dan varen. We leven op de pof, steeds weer een nieuwe schuld aangaan, Nederland wordt een soort Griekenland. Rentes zullen dan stijgen en op een gegeven moment mag Nederland aankloppen bij het IMF. Bij verkiezingen is steeds beloofd dat dit niet zou gebeuren maar de realiteit is anders. Burgers keren zich af van de politiek, polariseren, en ze hebben groot gelijk. Dit is gewoon niet eerlijk.

De oorlog in Oekraïne is vreemd en daarmee lelijk. De VS hadden klaarblijkelijk zin om een vuurtje aan te steken. Het totale gebrek aan respect voor Europese belangen werd in 2014 al duidelijk, toen Amerikaanse diplomaten zich eens een keer in zeer heldere taal wisten uit te drukken. Destijds zaten de zogeheten neocons aan het stuur, een politieke stroming die voorstander is van een zeer assertieve buitenlandpolitiek: van Venezuela en Libië tot Irak en de Donbas, we hebben bommen genoeg. Oorlogen breken niet meteen uit, je moet eerst wat hout sprokkelen. In 2014 ging het goed mis in de relatie met Rusland; een jaar ervoor zat onze koning nog lekker te bier te drinken met Poetin. Het kan snel gaan.

Trump kiest nu toch een andere route, de isolationistische variant. De VS hebben links en rechts twee oceanen die een potentiële vijand nooit ongezien zou kunnen oversteken, onder en boven zitten twee vazalstaten. Dan kun je je af en toe terugtrekken op je eigen grondgebied en je enkel richten op binnenlandse problematiek. Dat is weleens eerder gebeurd in de Amerikaanse geschiedenis. Voor Oekraïne is dat een ramp. Nu is de oorlog eindelijk daar en dan laten de Amerikanen hun vriend vallen. ‘Europa’ is veel te zwak om iets aan te richten. De individuele legers van de lidstaten zijn functioneel afgeschaft, ze bestaan niet meer. En al zouden Europese landen willen helpen, iedereen is bang voor de kernbommen van Poetin. Oekraïne mag eigenlijk helemaal niet winnen. Het resultaat is dat Zelensky af en toe een bot krijgt toegeworpen, zodat hij niet meteen verliest. Uiteindelijk wordt de oorlog zo opgerekt, met afschuwelijke humanitaire gevolgen.

Oorlogen en epidemieën zijn wel fantastisch nieuws voor de Europese eenwording. Hoe meer doden en ellende, hoe beter. Het idee van Eurobonds komt al uit 2011. Als er weer eens een crisis is, kan de Europese commissie de paniek gebruiken om geld te lenen. Zo krijgt die commissie meer macht en dat is een doel op zich. Geld lenen zonder verdragswijziging is niet toegestaan, dus de EU wordt een soort autocratie: een regering met eigen creditcard, de burger is een overtollig aanhangsel dat enkel dient te lappen. De gemiddelde burger in Nederland wil helemaal geen Eurobonds of andere Europese belastingen, maar dat maakt dus niet meer uit. Een nieuwe Eurobond ‘voor Oekraïne’ blijkt vooral een ‘commitment’ te zijn aan het Europese project. Daar gaat dit over, Oekraïners zijn bijzaak.

Dit wordt een beetje een lange introductie. Ik sprak over Oekraïne bij Holland Gold. Natuurlijk is het een krankzinnige oorlog, waar ‘Europa’ alleen maar slechter uit zal komen. De afhankelijkheid van Russische fossiele brandstoffen is evident. Bovenal is er geen wil om te vechten voor andere volkeren, dus het idee van een eensgezind Europa komt aantoonbaar nooit van de grond.

Wel zijn de Oekraïense burgers de klos. Eerst worden ze opgestookt door de Amerikanen, als de oorlog eenmaal daar is krijgen ze een mes in de rug. Vervolgens komt er een Europese stuntelpartij achteraan, die neerkomt op meer Europese schuld; dat terwijl de helft van de landen in de eurozone toch al technisch failliet is. Hoe de Eurobond wordt terugbetaald is niet duidelijk, want de Europese leiders zijn te laf om tegen hun kiezers te zeggen dat dit geintje gemiddeld een paar tientjes per maand zal kosten. Liever kiest men voor schimmige boekhoudtrucs, om wel om het hardst te schreeuwen dat Oekraïners ‘voor onze veiligheid’ vechten. Alsof de roestige Russische tanks straks in de milieuzone staan, dat mag niet eens.

In de discussie over deze rare oorlog vergeet de Westerling al snel dat er sprake is van immens leed aan de kant van de Oekraïense burgers. Die kun je in de vleesmolen gooien zonder dat je er zelf te veel last van hebt. Voormalig minister van Defensie Ollongren noemde ook dat Oekraïeners zo lekker ‘goedkoop’ zijn. Daarom zou de beschaafde optie zijn om in te zien dat een conventionele oorlog tegen een kernmacht onzinnig is, terwijl je je wel bekommert om de ellende van de Slavische Henk en Ingrid. Het zijn gewone burgers die gevangen zitten in deze rotoorlog en geen kant op kunnen.

Het grote probleem met de gekozen route, van een ongedekte Eurobond, is dat er geen extra belastingen op korte termijn komen. Daarmee lijkt de steun gratis. Kennelijk is het nodig die illusie op te wekken bij burgers, omdat ze anders niet akkoord zouden gaan; een duidelijker bewijs van een gebrek aan solidariteit is er niet. En omdat niet duidelijk is hoe je die lening gaat terugbetalen terwijl je nog met het Coronafonds zit, wordt het steeds duidelijker dat die leningen überhaupt nooit terugbetaald gaan worden. Europese financiële afspraken zijn er om te breken en zo vervalt de eurozone in een sjoemelunie die alleen maar schadelijk is voor Nederland. Het is wachten op een nieuwe kredietcrisis. Als Europese leiders zich echt hadden bekommerd om het wel en wee van de gewone Oekraïner, dan hadden ze wel meteen uit de begroting gehaald. Daar zijn ze dus te laf voor maar ze willen wel kracht uitstralen? Dat en meer bespraken we bij Holland Gold. Hieronder ziet u het hele gesprek.

Dit is in het geheel geen onderwerp van mijn laatste boek. Democratie op de helling koopt u hierrr, er is een e-book (digitaal, lekker handig) en een papieren boek. Wilt u mijn gegraaf mogelijk maken? Ga naar BackMe, of u koopt mijn andere boek, Het Euro Evangelie: Eventueel laat u uw waardering voor dit artikel merken via de knop hieronder. Of gewoon lekker niet. Veel kijkplezier!