Tienduizenden illegale migranten via Spanje op weg naar Nederland

Tienduizenden illegale migranten via Spanje op weg naar Nederland

Je kunt bijna niet geloven dat de beelden echt zijn, maar geloof het toch maar. De Spaanse enclave Ceuta in Marokko wordt op dit moment overspoeld met migranten. Het heeft er alles van weg dat het een gecoördineerde actie is, de lokale Spaanse autoriteiten weten niet waar ze het zoeken moeten.

Spanje heeft als overblijfsel uit het koloniale tijdperk nog twee enclaves in Marokko met samen net zoveel inwoners als een stad als Apeldoorn. Al jaren proberen migranten illegaal de grens over te steken, want je bent dan in Spanje en daarmee Europa. Dat laatste land kan helpen de orde te bewaren, maar of dat gebeurt hangt af van de relatie tussen de twee landen. Die is op sommige momenten beter dan op andere.

Sinds het midden van deze maand is er een duidelijke toename van de pogingen om Ceuta te bereiken. In de laatste twee dagen alleen al gaat het om duizenden geslaagde pogingen. Illegale migranten registreren zich niet meteen, dat is het hele idee natuurlijk. Daarom zijn er geen exacte cijfers. Maar de filmpjes spreken boekdelen, het gaat niet om een enkele verdwaalde zwemfanaat. De lokale autoriteiten in Ceuta hebben de regering in Madrid om steun gevraagd, wat begint met het uitroepen van de noodtoestand. De Spaanse premier Pedro Sanchez weigert dat.

In de EU kunnen inwoners zonder grenscontroles naar andere staten reizen. Dat is het zogeheten Schengenverdrag. Er zijn al geluiden te horen om dat op te schorten, zoals van de Italiaanse premier Meloni. Deze migratiecrisis zet de hele EU dus op scherp.

Het Schengen-verdrag is een bron van ellende op zich. Toen het werd gesloten, eind jaren ‘80, bewaakten Europese landen hun grenzen nog in het kader van de koude oorlog. In de tekst is opgenomen dat de binnengrenzen gaan verdwijnen. Daar zijn heldere afspraken over gemaakt. Logischerwijs moet je dan samen de buitengrenzen bewaken. De afspraken daarover ontbreken, in de tekst lezen we letterlijk dat daar in de toekomst maar eens over gesproken moest worden. Er is letterlijk een hoofdstuk opgenomen met de titel ‘de lange termijn’. Uiteindelijk is er nooit werk gemaakt van financiering of bewaking van de gemeenschappelijke buitengrenzen, bijzonder genoeg. Dan gaat het een keer fout.

Mocht u nog niet genoeg interessante mensen hebben om te volgen, denk dan eens aan de analist Zineb Riboua, zelf van Algerijnse afkomst. Dit is haar analyse, als reactie op een migrant die aangeeft in het eigen land problemen te hebben met ‘de politie maar ook bepaalde gevaarlijke personen’. Dat is toch echt een man die weinig kans maakt op een succesvolle asielaanvraag en dan maar voor deze route kiest.

Marokko heeft inderdaad een economie die groeit. De huidige koning Mohammed VI besteeg in 1999 de troon. Bij protesten naar aanleiding van de Arabische Lente ging hij in op eisen van betogers. Zo veranderde hij de grondwet en trad hij harder op tegen corruptie, wat een merkbaar effect op de economie had. Het toerisme nam ook toe waardoor er nu elk jaar twintig miljoen mensen het land bezoeken. De landbouw maakt een comeback en daarnaast is er fors in infrastructuur geïnvesteerd. Het inkomen per hoofd van de bevolking laat jaar op jaar sterke groeicijfers zien, veel hoger dan het vergelijkbare cijfer in Nederland.

Deze economische groei zorgde ervoor dat de werkloosheid daalde naar structureel minder dan tien procent. Het nationaal inkomen per hoofd van de bevolking is sinds 1999 meer dan verdrievoudigd naar bijna vijfduizend dollar per jaar. Naar Afrikaanse begrippen is dat bijzonder hoog. De laatste jaren is er een opmerkelijke groeispurt zichtbaar. De pandemie zorgde in 2021 voor een recessie, maar dat is meer dan gecorrigeerd. De investeringen in de infrastructuur hebben wel gezorgd voor een hogere staatsschuld, maar die ligt in Marokko met zeventig procent nog ver onder het Europees gemiddelde. Bovendien hielpen de investeringen om de economie daadwerkelijk te laten groeien, dan is er niets aan de hand. In Marokko liggen economische kansen.

Sinds deze maand is in de EU het Migratiepact van kracht. Asielaanvragen uit veilige landen, zoals Marokko, kunnen in eigen land worden afgewacht. Dat maakt het voor een Europees land mogelijk om de aanvraag te behandelen, zonder dat iemand hier al aanwezig is. In de praktijk stapelen veel asielzoekers uit veilige landen de ene procedure op de andere en krijgen ze intussen soms kinderen. Dan zijn ze zo geworteld, dat ze uiteindelijk mogen blijven. Het Migratiepact steekt daar een stokje voor. Deze zwemkampioenen kozen daarom voor deze oplossing.

Het Migratiepact valt of staat met de wens van de lidstaten om iets aan illegale migratie te doen. De nieuwe regels geven handvatten aan lokale regeringsleiders die er eerst niet waren. Spanje is natuurlijk een uiterst belangrijk land, omdat het deels in Afrika ligt. Naar Finland zwemmen zal voor de meesten iets te uitdagend zijn. Het heeft er alles van weg dat de Spaanse regering helemaal niets wil doen aan illegale migratie: dat ze hier eigenlijk wel blij mee zijn.

Spanje heeft met Pedro Sanchez een socialistische premier. In eigen land ligt hij door meerdere corruptieschandalen onder vuur. Volgens zijn eigen lezing is zijn economisch beleid een succes. Spanje heeft een positief migratiesaldo van meer dan 600.000 mensen per jaar, bij een kindertal per vrouw van 1,1. Dat is de helft van het aantal dat nodig is om de autochtone bevolking niet te laten krimpen. Sanchez wil de vergrijzing dus oplossen met migratie.

Een van de grootste criticasters van Sanchez is de persoonlijk bekende econoom Daniel Lacalle. Hij stelt dat de Spaanse premier aan creatief boekhouden doet. Zo hebben miljoenen Spanjaarden zonder vast contract hun baan verloren, maar die tellen niet mee met het officiële werkloosheidscijfer.

Ook groeit de economie wel door alle nieuwe migranten, maar dat hoeft geen economische vooruitgang te betekenen. Het nationaal inkomen per hoofd van de bevolking evenaarde vorig jaar pas het record uit 2008, toen de kredietcrisis begon. Dat is geen beste score. Ook zorgt de toegenomen migratie voor druk op de woningmarkt, waardoor het voor Spaanse vrouwen nog moeilijker wordt om een leven te beginnen en iets te doen aan het lage kindertal. De hoge migratie gaat gepaard met een blijvend hoge jeugdwerkloosheid. Die bedraagt 23 procent. Eigenlijk is het een demografisch piramidespel.

Sanchez heeft recentelijk nog een generaal pardon afgegeven voor in Spanje aanwezige illegale vreemdelingen. Onder voorwaarden konden ze een Spaans paspoort krijgen, waar een miljoen mensen gebruik van heeft gemaakt. Vaak ging het om burgers uit Latijns-Amerikaanse landen, die de taal al spraken en in hun eigen levensonderhoud konden voorzien. Wel zorgde die actie voor meer irreguliere migratie. Immers, wie eenmaal in Spanje is, legaal of niet, krijgt uiteindelijk gewoon een paspoort voor de hele EU. De meeste EU-landen zijn strenger geworden als het om migratie gaat, maar Spanje niet. Dan heeft het eerste weinig zin, als je open grenzen hebt.

Waarom is het redelijk om te verwachten dat de duizenden of tienduizenden zwemmers wel degelijk binnenkort in Ter Apel te verwachten zijn? Dat heeft met een aantal zaken te maken en het algemene beleid van Pedro Sanchez hoort daar zeker bij. Maar ook heeft het Spaanse Hooggerechtshof op 8 juli van dit jaar bepaald, dat migranten die Spaans grondgebied zwemmend bereiken, niet zomaar mogen worden teruggestuurd.

In theorie heeft een migrant die Spanje illegaal bereikt door bijvoorbeeld een grenshek door te knippen, niet direct recht om asiel aan te vragen. De uitspraak van 8 juli hield nu in, dat zwemmend arriveren niet valt onder het vernielen van een “elemento de contención fronterizo”. Praktisch betekent dit dat een zwemmer anders wordt behandeld dan iemand die een grenshek doorknipt. Het is lastig voor te stellen dat de migranten die recentelijk drijvend zijn binnengekomen, daar niet van op de hoogte zijn. Ze kunnen dus allemaal asiel aanvragen. Het recente Migratiepact regelt inderdaad dat het Spanje is toegestaan om asielaanvragen vanuit een derde land af te handelen. De mensen op de beelden van vandaag zijn echter al in Spanje en daarmee de EU.

UNHCR heeft een Spaanstalige pagina gemaakt, waarop migranten wordt uitgelegd hoe ze asiel moeten aanvragen. Daar is ook een Arabische versie van en tevens is er deze handige uitlegvideo, helemaal mooi.

Het is de bedoeling dat asielzoekers zich melden bij de autoriteiten voor bescherming. De procedure kan tot achttien maanden in beslag nemen. Door massaal de grens over te steken, hebben de migranten bereikt dat Ceuta de aanvragen nooit binnen afzienbare tijd kan afwerken. Het is dan gebruikelijk dat ze naar het Spaanse vasteland worden overgebracht. Daar hebben ze het recht om zich te verplaatsen en omdat Spanje in de Schengenzone zit, kunnen ze ook naar Nederland. Het is mogelijk om het eigen paspoort weg te gooien en te verzwijgen dat je al in een ander Europees land asiel hebt aangevraagd.

Nederland behandelt je dan als een recente vluchteling, niet wetende dat je elders al asiel hebt aangevraagd. De vermeende moordenaar van de 17-jarige Lisa uit Abcoude gebruikte deze methode ook. Hij kwam hier via Frankrijk uit Nigeria, een land dat als veilig is beoordeeld en goede contacten onderhoudt met Parijs. Hij had nooit in Nederland asiel mogen aanvragen maar de controle daarop is zo lek als een mandje. Als je je eigen papieren weggooit en niet zegt wie je bent, dan biedt Nederland je toch gewoon onderdak. De recente migranten in Ceuta zullen daar zeker van op de hoogte zijn.

In de Schengenzone geldt de zogeheten Dublinconventie. De vluchteling vraagt asiel aan in het land van aankomst en kan dus niet gaan ‘shoppen’. De realiteit is dat dat wel gebeurt. Een asielaanvraag is voor de recente binnenkomers in Ceuta een ticket naar het Spaanse vasteland en daarmee de EU. Daarna kunnen ze in de illegaliteit verdwijnen, of wachten tot Sanchez ze via een volgend generaal pardon toch een Spaans en daarmee Europees paspoort geeft. Het klopt dat je naast het bereiken van Ceuta, ook een manier moet bedenken om vanaf daar het Europese vasteland te bereiken. Daar is de asielprocedure dus voor bedoeld.

Die zwemmers zijn natuurlijk niet gek. Het is niet zo dat ze het uit sportieve overwegingen deden en nu rustig afwachten tot ze worden teruggestuurd naar Marokko. Wat ze deden vergt moed maar ook verstand. Ze weten dondersgoed: eenmaal op Europese bodem krijg je asiel, een huis en een uitkering en anders een leven in de illegaliteit. Het gaat hier om bijna exclusief jonge mannen die voor deze route kiezen, weg uit Marokko dat juist zulke mooie economische groeicijfers laat zien. Ze kwamen om te blijven, dat is geen ‘desinformatie’. De kans is wel groot dat het eindigt in de illegaliteit. Het zijn dus jonge mannen die dat verkiezen boven een leven in de groeiende Marokkaanse economie, met een politie en rechtsstaat die niet zo mild zijn als hier. Dan mag je je best afvragen of je als Nederlander hier zo blij van moet worden.

Had u mijn laatste boek trouwens al gelezen? Democratie op de helling koopt u hierrr, er is een e-book (digitaal, lekker handig) en een papieren boek. Wilt u mijn gegraaf mogelijk maken? Ga naar BackMe, of u koopt mijn andere boek, Het Euro Evangelie. Laat anders uw waardering voor mijn werk merken via de knop hieronder.