Raarrr: 1 graad celsius klimaatopwarming voorkomen kost PRECIES € €777.777.777.777.778

En geld kun je maar een keer uitgeven

Klimaatwetenschap is helemaal mooi, maar in een democratie hebben we te maken met afwegingen. ‘Klimaat’ is een soort rechtvaardiging voor alles geworden: ook als het effect van een maatregel niet eens meetbaar is. En een euro kun je maar een keer uitgeven.

Volgens onze klimaatminister is het nodig om een nieuw pakket maatregelen te lanceren, die de temperatuur op aarde met 0,000036 graden zal doen dalen. Is dat het waard? En als je met de methode-Jetten de aarde met een graden celsius wil laten afkoelen, wat kost dat dan? Simpel, dan delen we de investering door die 0,000036 graden; immers, de noemer van de breuk geeft aan hoe vaak je die investering moet herhalen om tot een graad te komen. En het gaat hier om onderbouwde cijfers, geen gedoe op een bierviltje; dat geldt voor het budget en de verwachte afkoeling, waar de duizenden wetenschappers achter het IPCC input voor hebben geleverd. Dan zal het antwoord op het sommetje geen mooi rond getal zijn.

Dat is het dus wel. Om de aarde met een graad te laten afkoelen, moet de wereldbevolking (Nederland gaat het in zijn eentje niet baas kunnen) een bedrag van 777.777 miljard ver-RobJettiseren. Als je het in Excel in plaats van in miljarden euro’s in euro’s uitdrukt, komt er het mooie getal van 777.777.777.777.777,8 tevoorschijn. Dat verwacht je niet, bij een som die van zoveel factoren afhankelijk is. Daarom lijkt het haast wel of er met een dartpijl is gegooid. Maar de kosten van 28 miljard zullen ongetwijfeld overschreden worden en dan komt er wel een mooi willekeurig getal uit. Dat zal een geluk bij een ongeluk zijn. 

Laten we aannemen dat het inderdaad om een betrouwbare schatting gaat, ook al is het effect van de maatregel zo klein dat het allemaal niet te meten is. Een veelgehoord streven is het halen van een daling van de temperatuur met twee graden. Dat vraagt om een investering van 1.555.555,56 duizend miljard euro, twee keer het getal hierboven. Hoeveel is dat? Ja, veel, maar wat moet je doen om dat op tafel te leggen? 

De wereldeconomie bedraagt op dit moment (afgerond) honderd triljoen, oftwel honderd duizend miljard dollar. Dat is een afgerond getal, een miljardje meer of minder maakt niet meer uit, net als de vraag of het euro’s of dollars zijn. Stel nu eens dat we besluiten dat klimaat zo heftig is, dat letterlijk honderd procent van al het verdiende geld daaraan moet worden uitgegeven? Dus niet alleen besteedt de overheid geen geld meer aan onderwijs, zorg of veiligheid of wat dan ook: alles moet naar Rob Jetten om dit plan oneindig veel opvolgers te geven - de helft van de economie die de overheid niet belast moet ook daarheen. Er is geen geld meer voor vakanties, huur, de elektriciteitsrekening, zorgpremies, eten, water: letterlijk elke euro die waar dan ook in de wereld op welke manier wordt verdiend gaat naar Rob Jetten en zijn plannen. Hoe lang duurt het dan voordat het plan dat zorgt voor een daling van twee graden is afgerond? 

Dik vijftien duizend jaar. Tegen die tijd zitten we sowieso in de volgende ijstijd. Het is om te laten zien dat het totaal onrealistisch is. Als de methode-Jetten in zijn geheel niet te voltooien is, dan heeft een enkel stapje in die richting ook geen waarde anders dan een symbolische: Nederland is in tijden van stijgende armoede bereid een signaal af te geven dat natuurkundig geen meetbaar resultaat heeft. 

Recentelijk gebruikte Mathijs Bouwman in het FD het argument dat ‘kleine beetjes’ ook helpen, als je hier geen voorstander van bent ben je tegenwoordig zelfs een ‘proleet’. Maar het heeft geen zin om met kleine beetjes te beginnen, als die kleine beetjes zo klein zijn dat ze zelf in het meest optimistische scenario - en tegen ontstellende kosten - het beoogde doel nooit kunnen halen. Dit soort klimaatplannen zijn te vergelijken met het doodgooien van een olifant met watjes. Na het eerste watje te hebben gegooid kan men stellen dat elk watje er een is, maar je komt nooit bij zo veel watjes uit binnen het leven van het beest dat je hem kunt vellen - als je dat al moet willen.

Een jaar scholing voor een kind in Uganda kost 150 dollar (of euro, precies zijn hoeft niet meer hij dit soort getallen). Als je tegen die klimaatkosten de honderd miljoen armste kinderen ter wereld onderwijs wil geven, hoe veel jaar kun je dan vooruit met slechts een keer het uitvoeren van het plan van Jetten?

Twee jaar. Met de energie die zit in het gooien van een watje naar een olifant, kun je honderd miljoen van de allerarmste kinderen twee jaar naar school sturen. Geld kun je maar een keer uitgeven, wat bij een stijgende rente helemaal duidelijk aan het worden is. Dan mag je best vraagtekens zetten bij de doelmatigheid van de bestedingen van Jetten. Het klinkt heel stoer, mensen proleet noemen als ze geen geld willen stukslaan op een zeker doel. Maar het is enkel stoer als gestelde doel theoretisch haalbaar is, anders is het luchtfietserij. En daar lijkt hier sprake van te zijn. Zelfs als je meent dat er sprake is van een existentiële crisis heeft het geen zin om op te schakelen in een doodlopende steeg.

Mijn werk mogelijk maken? Check Backme.org en zie hoe we samen voor een beter klimaat kunnen zorgen. 

Verder lezen:

The high price of education in Sub-Saharan Africa (worldbank.org)

Report for Selected Countries and Subjects (imf.org)