Oekraïne komt lafjes bij de EU met een 'membership-lite'

Is dat wel mogelijk, je bent toch lid van iets of niet? Soms zijn zaken binair, zoals lidmaatschap van de EU. En je bent ook niet een beetje zwanger. Als Oekraïne niet ondubbelzinnig lid wordt, dan is er dus geen sprake van een lidmaatschap. Ok, vooruit. Waar komt deze verwarring dan vandaan?

De EU werkt aan een ‘lite-versie’ van het lidmaatschap. Oekraïne krijgt dan wel toegang tot steunfondsen maar mag geen eurocommissaris leveren, dat soort dingen. De EU wil Oekraïne er wel bij, maar is te laf de consequenties te accepteren - vandaar de titel. Wat zouden die consequenties dan zijn?

De EU is - onder meer - een douaneunie. Er zijn geen onderlinge handelstarieven, ook niet op eten. Dat is een onderdeel van de interne markt. Er zijn wel tarieven met elk ander land in de wereld, ook bondgenoten. Daarom moeten de douanes van de leden van de douaneunie samenwerken alsof ze een organisatie zijn. Het kan niet zo zijn dat de douane van België import accepteert die naar Nederlands recht verboden zijn. Ook moet belastingontwijking via derde landen vermeden worden. Je kunt ook lid zijn van de douaneunie zonder lid te zijn van de EU, een route waar Turkije voor kiest.

Een lid van de douaneunie dat aan de rand van het collectief ligt, moet de bewaking van de rest op zich nemen. Als gesmokkelde goederen eenmaal de douaneunie hebben bereikt, kunnen ze door het afwezig zijn van binnengrenzen overal opduiken. De grens van het land aan de douaneunie moet daarom streng bewaakt worden. Lidstaten van de EU hebben daarom ook afspraken gemaakt over militaire samenwerking, specifiek in artikel 42 TFEU. Ze zeggen elkaar zelfs militaire steun toe, als de een wordt aangevallen door een derde land. Wel lezen we in de tekst dat de NAVO over veiligheid gaat. Kortom; als een land lid wordt van de EU, is het een onderdeel van de douaneunie en moet je samen afspraken maken over veiligheid.

In 2013 probeert de EU om Oekraïne lid te maken van de EU. Destijds hadden de Europese leiders wel door dat de gemiddelde Europeaan niet bereid zou zijn om te sterven voor Oekraïne. Een Nederlander zal zich meer verwant voelen met een Belg dan een inwoner van het Donetsbekken. Als voorbereiding op het lidmaatschap komt er een associatieverdrag, waar in 2016 een referendum over wordt gehouden. Een meerderheid was tegen het verdrag. Er kwam een ‘inlegvel’ bij het verdrag, waarin stond dat er geen sprake was van toekomstig lidmaatschap van de EU voor Oekraïne en dat er geen collectieve veiligheidsafspraken van kracht zouden zijn.

Dat is dus onmogelijk. Het associatieverdrag regelt dat Oekraïne in de douaneunie komt en dan moet je automatisch een gemeenschappelijk veiligheidsbeleid voeren. Dat staat ook met zo veel woorden in de tekst. Aan de andere kant is de gemiddelde Europeaan niet bereid om te bloeden voor Oekraïne. Als het aanschurken tegen de NAVO van Oekraïense kant ooit de start is van oorlog met Rusland, dan zullen er geen Westerse troepen op het slagveld verschijnen. Alle mooie woorden ten spijt zal Kiev er dan alleen voor staan en dat is nu inderdaad het geval.

Het beleid met betrekking tot Oekraïne is halfslachtig. Westerse leiders willen dat het land toegang krijgt tot de douaneunie maar zijn niet bereid om tegen de eigen bevolking te vertellen welke consequentie dat heeft; dat je Oekraïne militair bij moet staan als het nodig is. Daarom komen ze met een associatieverdrag dat zo verstrekkend is dat het een opstap is naar lidmaatschap, waarna dat in alle toonaarden richting de eigen bevolking wordt ontkend. Het gevolg is een ramp voor Oekraïne, dat land wordt verscheurd. Voorstanders van Oekraïense toetreding hadden ook wel eerlijk kunnen zijn; uitleggen waarom het zinvol is om Oekraïne met eigen middelen te verdedigen tegen externe agressie. Dat durven ze ook niet, dus volgt er een zwak zwabberbeleid, het is vlees noch vis. Er komt wel een beetje steun, maar het is al met al ‘too little too late’.

Het lidmaatschap dat nu wordt voorgesteld past in dat patroon. Om Poetin een poepje te laten ruiken komt er een vorm van lidmaatschap, maar het mag ook weer niet te stoer zijn. Daarom is de lite-versie van het lidmaatschap bedacht, met alle nadelen van dien. Daar hebben we het over gehad bij Current Ratio, hieronder te kijken.

Heeft u trouwens mijn laatste boek al gelezen? Democratie op de helling koopt u hierrr, er is een e-book (digitaal, lekker handig) en een papieren boek. Wilt u mijn gegraaf mogelijk maken? Ga naar BackMe, of u koopt mijn andere boek, Het Euro Evangelie: Eventueel laat u uw waardering voor dit artikel merken via de knop hieronder. Of gewoon lekker niet. Veel kijkplezier!