Energierekening gedwongen omhoog vanwege vleermuisvirus

Geef de vleermuis maar weer de schuld. Hier lijkt geen enkel verband tussen te zitten, maar toch is het zo. Er is een geluid in het parlement ontstaan om burgers te helpen met gestegen energiekosten. Nu blijkt dat dat niet mag vanwege de pandemie. Dat gaan we uitleggen.

Door internationale spanningen - om het zacht uit te drukken - zijn de prijzen van olie en gas gestegen. Westerse overheden hebben de neiging om daar nog eens extra belasting over te heffen. Dat doen ze naar eigen zeggen vaak uit nobele overtuigingen; het helpt landen om ‘klimaatneutraal’ te worden. Nu gaan die belastingen ook de lopende begroting in, dus eigenlijk moet je helemaal niet willen dat mensen stoppen met hun slechte gedrag. Bij accijns op roken werkt dat ook zo.

De Kamer ontdekte deze week dat het niet mogelijk is om de belasting op energie te verlagen. Dat heeft te maken met de afspraken rondom het zogeheten Coronafonds, weet u nog? In 2020 besloten de regeringsleiders van de EU dat de Europese Commissie (EC) een bedrag van 800 miljard zou lenen om de gevolgen van de pandemie op te vangen. Grofweg de helft zou een lening zijn, die ontvangende landen ook weer moeten terugbetalen. Ook bevat het fonds een vorm van solidariteit. Zo krijgt Italië meer dan dertig keer zo veel geld als Nederland. Vanuit medisch oogpunt is dat niet uit te leggen, maar de pandemie is dan ook handig gebruikt, of misbruikt, om allemaal ongerelateerd beleid dat toch op de plank lag, salonfähig te maken.

In 2020 is afgesproken dat de EC het vanwege de pandemie benodigde geld leent en uitdeelt aan landen, als ze bepaalde afspraken hebben gerealiseerd. Een van die afspraken is dat Nederland op dit moment de gasprijs juist zal verhogen maar ook varkenshouderijen saneert, de vaste pensioenen loslaat en belooft deze keuzes te bespreken met een commissie die toeziet op gendergelijkheid. De enigszins sceptische, of gewoon nuchtere burger zou zich dan kunnen afvragen wat die zaken met een virus en een medische noodzaak te maken hebben. Destijds was de paniek in de samenleving zo groot dat mensen ook alleen in de auto met een mondkapje op gingen zitten. In die periode is het lenen voor dit soort plannen ontworpen en ja, paniek doet bijzondere dingen met de mens.

Nederland zou veertig miljard lenen om het fonds te vullen en daar zelf ruim vijf miljard uit krijgen. Dat is dus een forse gift, waarvan niet in te zien is waarom je dat zou moeten doen ‘vanwege een virus’. Deze sigaar uit eigen doos krijgt een land, ook Nederland, pas als de plannen door de EC zijn beoordeeld. De werkwijze stond op de website van de EC, hierboven. Om de EC de kans te geven nationaal beleid te beoordelen, was het nodig dat er een periode werd ingelast om de nationale regeringen ook echt te controleren. Ondertussen lagen de ziekenhuizen vol. Als het de EC en de regeringen echt om de zorg, de ‘zorghelden’ en volksgezondheid was geweest, dan hadden ze natuurlijk geen extra vertragende bureaucratische procedure ingebouwd tijdens een noodsituatie.

Om in aanmerking te komen voor het terugkrijgen van het eigen geld, moesten landen beloven meer dan de helft van het Coronageld te besteden aan ‘green’ en ‘digital’. Het kabinet Rutte-3 van toen besloot om het indienen van het plan uit te stellen tot 2023, zodat ze zeker wisten dat de EC ermee akkoord zou gaan. In het Nederlandse plan zit ook een bedrag voor het versterken van de capaciteit van de IC.

De verpleegkundigen hadden het inderdaad zwaar te verduren. Toch is besloten om het benodigde geld pas na het einde van de pandemie op de plek te laten aankomen waar het nodig was. Iedereen die een beetje kritiek had op de werkwijze tijdens de pandemie kreeg het predicaat ‘wappie’. Nog steeds is niet duidelijk waarom er soms zoveel urgentie is dat je juist gaat vertragen. Je kunt het aan een arts vragen die op de spoedeisende eerste hulp werkt. Kom je wel eens situaties tegen rondom een patiënt dat de nood zo hoog is dat je een jaar wacht met iets doen?

Nederland kreeg een ‘Herstel en Veerkracht Plan’ (HVP), Italië een ‘Piano Nazionale di Ripresa e Resilienza’ (PNRR). Ook als je geen Italiaans spreekt, zie je de gelijkenissen.

In het PNNR lezen we dat er het luttele bedrag van 29,83 miljard euro wordt uitgegeven aan ‘inclusione’. Dat was toen het toverwoord, we moeten allemaal heel inclusief zijn. Zo moeten we het gaan hebben over gendergelijkheid. ‘Salute’ is Italiaans voor gezondheid, daar gaat minder geld heen dan naar ‘inclusione’. Het klopt dat de pandemie hard toesloeg in Italië, maar dit is toch een opmerkelijke verhouding.

Nu het Nederlandse plan. We zien dus dat er grote bedragen worden rondgestrooid vanwege de pandemie. Twee dingen vallen op. Nederland moet structureel veel meer betalen dan er binnenkomt, waar geen medische verklaring voor is. Daarnaast gaat er geld naar van alles en nog wat en is zorg het ondergeschoven kindje - wederom. Als we naar die dertig miljard euro voor inclusie in Italië kijken, hoeveel komt er dan vanuit het HVP bij de IC in Nederland aan?

Vijftig miljoen. Dat is dus een achthonderdste van het bedrag dat naar Italiaanse inclusie gaat. Nederland kreeg daar 168 extra IC-bedden voor terug, de staatsschuld is met meer dan veertig miljard toegenomen. Ook als je de zorg een warm hart toedraagt mag je je afvragen of dit doelmatig is.

Het is een wonder dat er vanwege de pandemie geld naar de zorg mocht. Coronageld mag pas worden uitgegeven als het groen en digitaal gebeurt en zorg draagt daar niet aan bij, daarmee red je juist mensen. Het hele HVP van de op de kop af vijfhonderd kantjes bevat een reeks aan maatregelen waar de samenleving achteraf gezien wat kritischer op had mogen zijn.

Op pagina 26 van het HVP lezen we dat er een ‘samenhang’ is. De EC had toen ‘vlaggenschepen’ geformuleerd, als je het letterlijk vertaalt krijg je hele rare zinsconstructies. Voorzitter Von der Leyen beschreef in de zomer van 2019 - dus voor het virus - zes beleidsterreinen, haar ‘flagship projects’ die neerkomen op groen, digitaal en nog vier dingetjes. Het HVP volgt die opstelling. Dat is wel gedaan in overleg met genderorganisaties. Dat is ook wat, lig je te sterven op een ziekenhuisbed, gaan ze eerst met de genderorganisaties praten over Europese vlaggenschepen. U ziet het maar, dit document is door politici opgesteld, niet door wetenschappers en doktoren. Wie het af wil kraken is niet tegen de wetenschap in het algemeen. Je bent dan geen ‘wappie’.

Wie ontvangt die achthonderd miljard euro eigenlijk? Er zijn lijsten per land opgesteld van de honderd grootste lokale ontvangers. Wie zich verveelt, kan er een middagje in grasduinen. Laten we Kroatië er eens bijpakken, willekeurig.

Het land kreeg in maart van dit jaar, dus vier jaar na het einde van de pandemie, nog eens negenhonderd miljoen euro uitgekeerd. Wat heeft dit fonds aldaar voor de zorg opgeleverd?

De grootste individuele ontvanger is een gas- en oliebedrijf genaamd Plinacro. Net als Nederland, dat zijn gasputten heeft volgestort met beton, moet Kroatië klaar zijn om gas per schip te ontvangen, zoals LNG uit de VS. De gift is 280 miljoen euro groot, met dat geld is er een terminal in de haven gebouwd. Daarna gaan de meeste giften naar het ministerie van digitale zaken, dat bezig is een Europees digitaal paspoort uit te rollen. Als je goed zoekt in de lijst dan gaan er soms ook wel bedragen naar echte zorgverleners, maar de tendens is helder. De zorghelden waren de schaamlap, het was nooit de bedoeling om echt iets voor ze te doen.

In de Nederlandse lijst zijn overheidsinstellingen of overheidsbedrijven ook de grootste ontvangers, zoals ProRail en het Ministerie van Defensie. Nederland had ook zelf een obligatie kunnen uitschrijven en deze instellingen direct voorzien van goedkopere funding, in plaats van dat het via een ingewikkelde route met een Coronafonds werd gedaan. Maar ook dat is water onder de brug.

Er zijn zes posten van in totaal zeventig miljoen euro die betrekking hebben op het digitaliseren van de strafrechtketen. De grootste particuliere ontvanger is een varkensboer, die kreeg tien miljoen om zijn stal te saneren. Ook hier kun je je afvragen wat dat met een virus te maken heeft.

Ook is recentelijk het pensioenstelsel omgegooid. Het was belangrijk om dat voor het eerste kwartaal van 2026 te doen, omdat Nederland anders een ‘mijlpaal’ zou hebben gemist. De EC kan dan als straf een korting op de uitkering doen. Een dergelijk ingewikkeld onderwerp als het pensioenstelsel zou je misschien iets langer willen bediscussiëren.

Er is echter afgesproken om het Coronafonds van 2021 tot en met 2027 geld te laten lenen, zodat de algemene Europese begroting wordt versterkt. De Europese begrotingscyclus loopt ook over die periode, virus of niet. De maatschappelijke hervorming als het herzien van het pensioensysteem moet daarom voor 2027 afgerond.

Er wordt dus niet gekeken naar wat een land zelf nodig heeft, wat optimaal zou zijn gegeven de lokale omstandigheden: het gaat erom de Europese begroting te versterken. In 2028 breekt er een nieuwe budgetcyclus aan, tot die tijd mag er geld worden geleend vanwege Corona en tot die tijd kunnen er dan ook hervormingen geforceerd worden. Merk voor de volledigheid op dat in 2021 de begroting tot en met 2027 bijna verdubbeld is naar twee biljoen euro over de hele periode: een ‘eenmalige’ crisismaatregel. In het huidige voorstel is die verdubbeling echter permanent gemaakt. Het jongetje op de foto wijst er met zijn rechter elleboog naar. Er is niet zoiets als een tijdelijke crisismaatregel. Elk beleid is permanent, wees er daarom altijd meteen kritisch op.

Nu zouden we het over energiebelastingen hebben. Wat zegt het HVP daarover? Die is, zoals u zag, gericht op de ‘twin transition’ van Nederland - groen en digitaal. Zo maak je Nederland ‘inclusiever’, daar is dat woord weer, en een andere energiebelasting draagt daaraan bij. Hoe dat werkt en wat het met een virus of zorg te maken heeft, Joost mag het weten. Maar dit is wat er staat.

Het is de bedoeling dat de samenleving op stroom gaat draaien, gas moet eruit. Als elektriciteit goedkoper wordt kan de belasting op gas omhoog. Dat zijn zaken die een groter effect hebben op de laagste inkomens, want die besteden een groot deel van hun inkomen aan energie. De regering accepteert in het HVP dat gas gewoon duurder wordt, ook voor arme gezinnen.

Sterker nog, die arme gezinnen zijn een melkkoe. Nederland krijgt bijna niets uit het HVP maar moet wel forse uitgaven doen. Interessant genoeg zijn er daarom belastingverhogingen opgenomen in dat HVP, het financiert voor een deel zichzelf. Hogere belasting op gas is daar onderdeel van: net als het afschaffen van de zelfstandigenaftrek.

Mocht u nog twijfelen aan de intenties; het duurder maken van gas, ook voor arme gezinnen, is opzet, geen toeval of ‘de schuld van Poetin’. Pagina 360 bevat geen woord Russisch.

In 2022 is er een aanpassing toegevoegd vanwege de oorlog in Oekraïne. Met hogere belasting op gas kun je ontheemden huisvesten en de kosten van het snel omgooien van het pensioenstelsel dekken. Een enorme berg maatregelen is dus in 500 pagina’s gegoten, waarbij alles aan het virus wordt gekoppeld. Als je eruit citeert, denken mensen dat je het verzint, dat er iets mis is met je. Toch staat het er gewoon.

De verandering komt neer op het goedkoper maken van elektriciteit, dat foutief is omschreven als ‘bron van energie’, net als gas, dat dus duurder wordt. Burgers krijgen zo de prikkel om over te stappen, ook al kan dat vaak niet. Dan zit je enkel met hogere lasten. Ook voor bedrijven is het nadelig maar het kabinet schrijft dat de milieubeweging er wel mee in zijn nopjes zal zijn.

Omdat de energiebelasting moet stijgen in de periode tot 2028 (dan is de begrotingscyclus afgelopen) is het in tijden van duurdere energie niet mogelijk om burgers te helpen met een lagere gasrekening. Die twee doelstellingen staan natuurlijk haaks op elkaar. Afwijken van het HVP zou Nederland een boete opleveren.

Merk op dat veel mensen dit zien als dwingelandij van de kant van Brussel. Deze tekst, die alles aan alles verbindt, van gender tot varkens naar inclusie en Oekraïne, allemaal onder de noemer van het vleermuisvirus, is door de Nederlandse regering zelf opgesteld en ter goedkeuring opgestuurd naar Brussel. Rutte had destijds ook kunnen weigeren om veertig miljard weg te geven, waarna hij moest bedelen voor vijf miljard; een lidstaat heeft een veto op dit vlak. Die keuze is toen niet gemaakt, in Den Haag, los van wat er in Brussel gebeurt. De reden dat we hiermee zitten is omdat vooral Rutte, Kaag en Hoekstra de boel hebben belazerd. In het regeerakkoord stond expliciet dat er niet met dit soort constructies akkoord gegaan zou worden. Nu zit Nederland met de brokken.

Dit beleid - burgers opzettelijk in de kou laten zitten - komt niet uit de lucht vallen, het is opzet. Er is een Europese richtlijn over het belasten van energie uit 2004, die intussen ook wordt gewijzigd. De plannen uit het HVP van Nederland komen overeen met de doelstellingen in dat Europese document, heel veel bewoordingen komen overeen. Die bewaren we voor morgen, dit artikel wordt wat land. En onthoud: oma in de kou is een keuze, ze moet pijn lijden en haar gedrag verbeteren.

Had u mijn laatste boek trouwens al gelezen? Democratie op de helling koopt u hierrr, er is een e-book (digitaal, lekker handig) en een papieren boek. Wilt u mijn gegraaf mogelijk maken? Ga naar BackMe, of u koopt mijn andere boek, Het Euro Evangelie. Laat anders uw waardering voor mijn werk merken via de knop hieronder.