De Europese ‘spaarunie’ is eigenlijk een nieuwe creditcard

Ach, waarom niet, langskomen en praten over de ‘Savings and Investment Union’ (SIU). Blackbox koos het onderwerp zelf uit. De SIU is een opzet van de huidige voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen. Europeanen sparen veel en beleggen weinig. Het is de bedoeling dat dat spaargeld wordt ‘ingezet’ om de economie te versterken. Een problematische gedachte.

Ten eerste is geld dat mensen bij de bank stallen, wel degelijk aan het werk. Banken kunnen daar bedrijfsleningen mee verstrekken. Als je zelf belegt, koop je in de regel aandelen van bedrijven. Daar zit koersrisico op. De meeste spaarders hebben daar geen trek in en laten een hoop spaargeld gewoon op een rekening bij de bank staan, tegen een rente waarvan we mogen zeggen dat die wel heel, heel bescheiden is. Maar dat is dus een keuze.

Aandelenkapitaal is voor bedrijven het eigen vermogen. Het vreemd vermogen komt voor een belangrijk deel uit de spaartegoeden van burgers, via een lening bij de bank. Door niet langer te sparen maar aandelen te kopen, beleg je in het vreemde vermogen van banken, niet het eigen vermogen. Het is dus niet zo dat je eerst geen geld in de economie stopte maar nu wel. Volgens Von der Leyen is geld dat op een spaarrekening staat niet aan het werk om ‘investeringen’ te faciliteren. Dat is dus gewoon niet hoe het werkt.

Op zich hoeft een beter geïntegreerde markt voor kapitaal niet slecht te zijn natuurlijk. Stel dat een Griek wel ruimte heeft om te investeren in een redelijk risicovolle startup. In Nederland zit een jong bedrijf dat aan de criteria voldoet. De partijen kennen elkaar alleen niet, dus er komt nooit een deal. Het zou voor beide partijen beter zijn als je wel iets kon regelen.

Het ongemak rond Europese financiële constructies zit hem in het feit dat je sluipenderwijs verantwoordelijk wordt voor de schulden van anderen. Die investerende Griek is het probleem niet, maar hoe weet je nu dat je als Nederlander niet gewoon verantwoordelijk wordt voor schulden van probleemlanden als Griekenland? Zo gek is die gedachte niet.

De timing van dit plan volgt namelijk die van een langer bestaande ‘roadmap’ om tot een volledig geïntegreerde monetaire unie te komen. De EU mag dan schulden uitgeven, alsof het een land is. Dat zijn dus twee verschillende dingen. Twee Europese landen kunnen samen afspreken dat ze het voor hun burgers makkelijker maken om onderling handel te drijven. Dat is goed voor iedereen. Je kunt dergelijke afspraken maken zonder dat je samen schulden gaat uitgeven.

Er is in 2008 al een wereldwijde schuldencrisis geweest en landen hebben nog steeds moeite om de boekhouding op orde te krijgen. Er is veel voor te zeggen om voorzichtig te zijn met geleend geld. In het regeerakkoord van 2017 stond expliciet dat er geen Europese schulden zouden komen. Dat is destijds zo genoemd bij de verkiezingscampagnes, net als in 2025. Op pagina 49 lezen we het volgende:

In december van 2017 presenteerde de Europese Commissie een ‘roadmap’ voor de nabije toekomst. Het begint met een speech van de Franse president Macron, hij vraagt om meer belastingen op koolstof van over de grens en meer ‘investeringen’ met geleend geld. Dat verband wordt als zodanig gelegd.

De commissie schrijft dat er gewerkt moet worden aan een ‘stabilisatiefunctie’. Dat betekent in de praktijk dat het Europese noodfonds ESM meer taken moet krijgen. Dat is in strijd met de geest van het Nederlandse regeerakkoord, waarin staat dat we juist niet naar een schuldenunie moeten toegroeien.

In december van 2019 wordt geregeld dat het EMS banken in nood mag helpen. In de regeling staat dat er een beetje geld van overheden nodig is, maar dat het ook de bedoeling is dat dat geld op ‘middellange termijn’ weer terugvloeit naar nationale overheden. Er wordt dus getornd aan het Nederlandse regeerakkoord. Een paar dagen erna komt de pandemie en dan gaan alle sluizen open, niemand die nog moeilijk doet om een beetje geld.

Er komt een Coronafonds van meer dan 800 miljard, waarvan 0,0063 procent ook daadwerkelijk naar de zorg in Nederland gaat. De overige 99,9936 procent gaat naar hele andere dingen, zoals de ‘vlaggenschepen’ van de nieuwe Europese Commissie. Dat zijn vooral twee projecten, namelijk het ‘Digital Decade’ en de ‘Green Deal’. Die plannen komen uit de zomer van 2019, dus er kan geen causaal verband bestaan met een virus.

In dezelfde ‘roadmap’ van 2017 vinden we een kaart voor de periode tot eind 2025. Het is de bedoeling om de kapitaalmarktenunie dan te voltooien. Naast dat het makkelijker moet worden voor die Griekse belegger om een Nederlandse startup te helpen, wordt er ook gesproken over een ‘European Safe Asset’.

Met een ‘safe asset’ bedoelt men een obligatie die door meerdere landen tegelijkertijd wordt uitgegeven. Het is een vervelend woord. Door de nadruk op ‘veilig’ te leggen, gaan mensen zich afvragen hoe veilig het is. Een European Safe Asset kan bestaan uit oude obligaties die men dan voor het doel opkoopt, of voor het doel nieuw uitgeeft. In de tekst (linksonder) staat dat ze moeten worden uitgegeven. Je gaat dan nieuwe Europese schulden maken, wat niet mag volgens het regeerakkoord van Nederland. Dat stelt dus niet zo veel voor.

In ieder geval worden de mogelijkheden om beleggen makkelijker te maken, in een adem genoemd met het uitgeven van meer Europese schulden. Het eerste is onschuldig, het tweede zeer controversieel. Kijk de uitzending maar!

Had u mijn laatste boek over digitalisering trouwens al gelezen? Democratie op de helling koopt u hierrr, er is een e-book (digitaal, lekker handig) en een papieren boek. Wilt u mijn gegraaf mogelijk maken? Ga naar BackMe, of u koopt mijn andere boek, Het Euro Evangelie. Laat uw waardering voor mijn werk merken via de knop hieronder. Veel kijkplezier!