We gaan allemaal dood! Kijk, politiek is afwegingen maken. Hoe groter een bepaalde dreiging is, hoe groter de offers mogen zijn om die dreiging af te wenden. Nederland gaat compleet op de schop vanwege het klimaat. Duur is het wel maar als we niets doen staan we aan het einde van de eeuw onder water. Het IPCC, het klimaatplanel van de VN, kwam met scenario´s van een planeet die vijf grader warmer zou zijn dan nu, met een zeespiegel die wel acht meter zou kunnen stijgen. Groenland zou dan immers zijn weggesmolten en daar ligt vooral landijs.

Om de paar jaar komt het IPCC met een nieuwe rapport. In de laatste tekst zijn de meest rampzalige scenario´s verdwenen. Nu zou je je kunnen afvragen wat dit moet doen met het klimaatbeleid, want een euro kun je immers maar een keer uitgeven. Vervelend detail: het klimaatbeleid is vormgegeven door allemaal rechtszaken, met die scenario’s als basis. Normaal gesproken kun je beleid veranderen door het opstellen van begrotingen en het aannemen van wetten, een kwestie van ouderwetse politiek. Bij rechtszaken is dat nog niet zo makkelijk, die zul je moeten overdoen en dat kost jaren. Daarom zit Nederland nog jaren vast aan beleid gebaseerd op verkeerde aannames, het is wat het is. Tijd voor Current Ratio!

Had u mijn laatste boek over digitalisering trouwens al gelezen? Democratie op de helling koopt u hierrr, er is een e-book (digitaal, lekker handig) en een papieren boek. Wilt u mijn gegraaf mogelijk maken? Ga naar BackMe, of u koopt mijn andere boek, Het Euro Evangelie. Laat uw waardering voor mijn werk merken via de knop hieronder. Veel kijkplezier!

Ja, ik waardeer deze journalistiek

Hé Wellens, waar is dat nieuwe groene boek nou? Nog heel eventjes wachten, we zijn er bijna. Waar het over gaat? In december 2019 kregen we een nieuwe president van de Europese commissie, de welbekende Ursula von der Leyen. Ze wilde een ‘digital decade’ realiseren, met digitale paspoorten en wetten, noem maar op. De begroting zou bijna moeten verdubbelen naar twee biljoen euro, met leningen tussen 2021 en 2027. Nederland was tegen maar er kwam een pandemie dus de samenleving ging akkoord met het ‘Coronafonds’. Dit werd in 2017 voorgesteld als ‘European Safe Asset’ of ‘European Monetary Fund’ maar vooral Nederlanders en Duitsers zagen er niks in. De pandemie was het breekijzer voor een compleet digitale samenleving. We ‘klapten voor de zorghelden’ maar die kregen tijdens de pandemie helemaal geen geld uit dit fonds, bijvoorbeeld om de IC te versterken. Dat verhaal was een acceptabele schaamlap voor de weinig kritische Nederlander, toch een meerderheid. Over dit onderwerp schreef ik Democratie op de Helling in het Digitale Tijdperk.

Naast het ‘digital decade’ kwam er ook een ‘Green Deal’, daar moesten we het nu ook maar eens over gaan hebben. Onze eigen Frans Timmermans mocht ermee aan de slag. Halverwege zijn laatste termijn als eurocommissaris keerde hij terug naar Nederland om ‘een Kaag te doen’. Dan ben je letterlijk het duveltje uit het doosje, de spreekwoordelijke stripper (M/V) die tijdens de bruiloft uit de taart springt, om even premier te worden. Zelfbenoemde Messiassen leven altijd in de veronderstelling dat de samenleving hier ook echt op zit te wachten, anders gezegd: dat ze de verkiezingen ook echt gaan winnen. Ook op dit vlak deed Timmermans de Kaag, om daarna van het toneel te verdwijnen. Maar wat zou er met de ‘Green Deal’ gebeuren?

Een nieuwe Europese commissie kan een aantal prioriteiten benoemen. Voor die van 2019-2024 waren dat deze zes ‘treinen’, in het Europese jargon, met elk een perron vanaf waar treinladingen met nieuwe wetten werden gelanceerd. De commissie schrijft de wetten, het parlement neemt ze wel of niet aan. Een parlementariër in Brussel kan niet zelf wetten voorstellen, een groot verschil met Nederland. Zo krijgen we elke vijf jaar een nieuwe reeks ‘wettentreinen’, allemaal online te vinden. De vorige commissie had, zoals gezegd, een digitale trein, een groene trein en nog vier andere gegroepeerde bergen met wetsvoorstellen. Die zijn niet zo verstrekkend als de eerste twee.

Deze zes zijn duidelijk het uitvloeisel van de strategie die Von der Leyen in de zomer van 2019 lanceerde, de samenvatting staat hieronder. De timing is belangrijk, omdat bijna iedereen haar beleid koppelt aan de pandemie. Er was nu eenmaal een noodsituatie, dus er zat niks anders op dan stevig op te treden. Deze causale relatie kan niet bestaan, ook al noemden ze je een wappie als je er kritisch op was. De visie ‘A Union That Strives For More’ komt uit de zomer van 2019, pas in december 2019 werden er mensen in Wuhan ziek. Dat volgde een paar dagen na de installatie van de nieuwe Europese commissie op 1 december 2019, dat is natuurlijk puur toeval. Zo is in ieder geval de acceptatie van streng Coronabeleid geboren, al zijn heel veel ideeën natuurlijk ouder dan het virus. Dan is er ook geen causaal verband, want een oorzaak ligt altijd voor een gevolg: hoe hard mensen ook ‘wappie’ schreeuwen.

Het geld en de digitale strategie hebben we al besproken. Het ‘Digital Decade’ is als idee in de zomer van 2019 geboren, het Coronafonds in december 2017 - al heette het niet zo. Nadenken deden we niet want het was crisis.

Bij de ‘Green Deal’ is dat niet anders. Op 10 december 2019 presenteerden Von der Leyen en Timmermans hun antwoord op wat toen nog de epidemie heette: er was een Green Deal nodig. In Wuhan schrok een vleermuis immers van de omgevallen natuur door stikstof, waarna deze tegen een muur van het lab aldaar vloog om in de soep te belanden, waarna we allemaal ziek werden. Achteraf is het onvoorstelbaar hoe mensen zichzelf zo makkelijk gek laten krijgen.

Slimme marketing was het wel, al bevat de ‘Green Deal’ enkel verwijzingen naar het klimaat. Dat zou ook niet anders kunnen, het idee was pas in de zomer van 2019 geboren. In de kern is het een reeks wetten die al langer op de plank lagen in Brussel, maar het vaak niet haalden wegens de grote gevolgen voor de economie en de koopkracht van gewone mensen. Het duo bakte het geheel op, maakte ze nog wat ambitieuzer en gebruikte het momentum dat het virus bracht om de trein aan het rijden te krijgen. Net als bij de digitale en de financiële discussie ontbrak door de haast nu wel de redelijke discussie over nut, noodzaak en redelijkheid. Paniek doet gekke dingen met de mens.

U zou weleens een voorbeeld willen zien? Het is de bedoeling om de EU in 2050 compleet ‘klimaatneutraal’ te krijgen. Dat betekent dat alle verbrandingsmotoren zijn uitgefaseerd. In 2035 mogen er alleen maar elektrische auto’s worden verkocht, daarna gaan de laatste benzinemotoren vanzelf naar de schroothoop. Het Europees parlement schrijft dat er een ‘visie’ is, het moet allemaal vanzelf op zijn pootjes landen. Laten we twee aspecten noemen.

Het is de bedoeling dat iedereen op batterijen gaat rijden. Die zijn wel zwaar, dus voor vliegtuigen, schepen en ‘heavy-duty’ voertuigen moet er heil worden gezocht in alternatieve brandstoffen als waterstof. Dat zou toch echt een ‘goede oplossing’ moeten zijn! Alleen blijkt dat aanbieders als Shell afhaken, omdat de commerciële mogelijkheden zwaar zijn overschat.

Dit zie je vaak gebeuren in de Europese en landelijke politiek. We krijgen een ‘visie’ gepresenteerd die aan elkaar hangt van de optimistische aannames. Als je de verbrandingsmotor verbiedt, dan gooi je de oude schoenen weg voordat je nieuwe hebt. Nu die nieuwe er niet in het gehoopte tempo komen, schep je wel een enorm logistiek en daarmee maatschappelijk probleem. Daar had Timmermans dan even niet bij stilgestaan in zijn dadendrang. Hij schrijft dat er in 2031 om de tweehonderd kilometer een laadstation voor waterstof moet zijn. Dat gaat niet gebeuren. En nu? Dat weet niemand.

Vervolgens kun je je afvragen of er genoeg laadpalen op tijd klaar zijn voor dit project. De Europese politiek neemt daarin een ‘positie’ in, het moet gewoon zo zijn. Heel mooi, een positie innemen, maar kan het praktisch gezien wel? Dat wordt dus de kern van het nieuwe boek, deze groene visie blinkt uit in optimisme en niet in realisme. Zo is in Utrecht het stroomnet op slot gezet omdat het net de vraag niet aankan. Ook als een gezin wil verduurzamen, is het vanaf 1 juli 2026 niet meer mogelijk om een aansluiting aan te vragen. Sterker nog, er worden gewoon geen nieuwe woningen meer aangesloten, huizencrisis of niet. En dan zitten we nog maar aan het begin van de ‘Green Deal’!

De visie van Timmermans vindt zijn rechtvaardiging in de conclusies van het internationale klimaatpanel van de VN, het IPCC. Nu wil het toeval dat het IPCC een nieuwe reeks scenario’s heeft gepresenteerd. In de oude visie lezen we dat het IPCC werkt met de gegevens uit de nationale bijdragen (NDC’s) die landen bij de klimaattop van Parijs in 2015 hebben gepresenteerd. Destijds zou Nederland als lid van de EU meewerken met het terugdringen van de CO2-uitstoot, een doel dat tot complete ‘klimaatneutraliteit’ in 2050 is aangescherpt. Dat is de Nederlandse NDC. China besloot destijds dat het in 2030 met een visie zou komen, ze zien het dan wel: dat is een minder ambitieuze NDC.

Zo loop je het risico dat Westerse landen als Nederland afscheid nemen van hun industrie, waarna die gewoon naar China verhuist. Het verzwakt Nederland in economisch en geopolitiek opzicht maar daar hebben we het dan niet over. ‘Klimaat’ maakt mensen op zich al bang en de pandemie gaf de kans voor Timmermans om zijn extreem ambitieuze beleid over de mensen uit te strooien; zonder politiek weerwoord, want wie toen kritisch was, op wat dan ook, kreeg het predikaat ‘wappie’.

In de visie van het IPCC zou de daling van de uitstoot als gevolg van de genoemde NDC’s niet in de buurt komen van wat nodig was om de totale gevolgen van klimaatverandering (sinds de industriële revolutie) niet boven de twee graden celsius uit te laten komen. Met andere woorden, de maatregelen hebben effect maar niet genoeg dus we komen eerder uit bij een wereld die vijf graden warmer zal worden. Dat is koren op de molen van Timmermans.

Nu is er een nieuw rapport, met nieuwe scenario’s. Die zijn een stuk minder eng. Bij een scenario voor de toekomst zien we eerst een lijn met een geschatte temperatuur die dan uitwaaiert. Het roze scenario zit een beetje in het midden. Dat uitwaaieren is begrijpelijk, omdat je met meer onzekerheid te maken krijgt naarmate je uitspraken doet over een jaar dat verder in de toekomst ligt. Inmiddels is de gedachte dat klimaatverandering afremt en de oudere, meest extreme doemscenario’s niet meer zo realistisch zijn.

Interessant, want deze scenario’s hebben grote politieke gevolgen gehad in vooral de EU: niet in China, want daar stoken ze lekker door. Zo zal de geïnteresseerde lezer zich nog de Urgenda-zaak kunnen herinneren, waarbij de rechter stelde dat het collectief Urgenda een zaak tegen de staat kon voeren over het klimaatbeleid; immers, ‘de wetenschap’ is het erover eens dat we zonder actie naar een wereld gaan die misschien wel vijf graden warmer wordt. De rechter gaat het niet zelf narekenen, ‘beschikt niet over de kennis’, maar baseert zich dan op deze scenario’s.

Politiek beleid en ook juridische afspraken zijn altijd gebaseerd op afwegingen. Klimaatbeleid maakt het leven een beetje duurder, maar als je niets doet staat het land morgen onder water. Als het acceptabel is om uit te gaan van de meest extreme scenario’s, dan ontstaat het risico dat de gevolgen voor de koopkracht van doorsnee burgers niet worden meegenomen. En die gevolgen zijn er, laten we eerlijk zijn.

Zo is er het pamflet van Rutger Bregman, ‘Het Water Komt’. Als we niks doen, moeten onze ‘kinderen en kleinkinderen’ afscheid nemen van steden. Het water stijgt met drie meter in 2100 en in 2200 met nog eens acht meter. Ga dan niet lopen ‘zeiken’ over een zonnepaneeltje op je dak. Dit is een overdrijving met een factor tien van de extremere scenario’s, die daarna worden aangepast. Bregman komt er vervolgens niet op terug.

Klimaatbeleid gaat uit van een soort Europese schuld. ‘We’ moeten iets doen, hier en nu, zoals zonnepanelen plaatsen. Alleen komen die zonnepanelen uit China, waar ze in fabrieken worden gemaakt die op kolen draaien. Dat mag niet meer in de EU. Ze worden aangevoerd met zeeschepen die de smerigste stookolie gebruiken die er maar is, maar de uitstoot van Nederland laat dat allemaal niet zien. Dergelijk beleid helpt het milieu niet, integendeel. Je zou hier een goede, rustige discussie over willen voeren maar die kans is verkeken. De ‘Green Deal’ gebruikte het momentum van de pandemie en werd sneller over Europese samenlevingen uitgestort dan wenselijk te noemen is.

Er komt nu wel tegengas, zo is men het er in Brussel wel over eens dat de genoemde datum van 2035 niet realistisch is. Alleen is de schade wel blijvend, want heel veel bedrijven, zoals autobouwers, hebben investeringen uitgesteld. Het bood China de kans om de internationale verkoop van elektrische auto’s enorm te laten toenemen. Zo verliezen Europese landen wel een sector van groot strategisch belang. Zijn we nu beter af?

De huidige energiecrisis (weer crisis) zou een bron van hernieuwd strategisch inzicht kunnen zijn. De ‘Green Deal’ staat al op de tocht en veel Europese landen denken na over het weer in gebruik nemen van gesloten kerncentrales of het opschalen van de gaswinning. Het dogmatische denken in termen van ‘schuld’ en ‘iets moeten doen voor het klimaat’ zonder na te denken economische en geopolitieke gevolgen is op zijn retour. Hopelijk is het op tijd.

Ik sprak erover met Bart Brands van Goldrepublic. Niet over de scenario’s, want de video is ruim een week geleden al opgenomen, maar dat mag de pret niet drukken. Nog even doorwerken en het boek over de groene, natte droom van Timmermans die een nachtmerrie begint te worden is af. Democratie op de helling is er wel, koopt u het boek hierrr, er is een e-book (digitaal, lekker handig) en een papieren boek. Wilt u mijn gegraaf mogelijk maken? Laat u uw waardering voor dit artikel merken via de knop hierboven. Veel kijkplezier!

Ja, ik waardeer deze journalistiek

Zou daar een verband tussen zitten? Helaas wel. Maar de timing is ook ongelukkig hoor. Net als besloten is dat de EU weer een noodlening van negentig miljard gaat overboeken, leest u in de krant dat in Monaco iemand een pand van een half miljard heeft gekocht. Die transactie was al even in de maak, dus het komt in dezelfde week allemaal naar buiten, dat is ook weer zo. Aan de andere kant: Oekraïne is vreselijk corrupt. Alle grote bedrijven zijn ingelijfd door louche types, van extreem opportunistische zakenmannen tot gewoon maffia. Dat zijn de zogeheten oligarchen, de mannen met veel te veel geld en daarmee ook te veel politieke invloed.

De rijkste is Rinat Akhmetov, een 59-jarige Krim-Tataar. Om een of andere reden is hij enig eigenaar van de energiesector van Oekraïne. Hij boekt dividenden over naar Amsterdam, omdat daar een ‘hoofdkantoor’ zit. Als we daar binnenkijken blijkt het wel weinig om het lijf te hebben, het lijkt op niets meer dan een fiscale constructie. Desgevraagd gaf hij aan dat een Nederlandse brievenbus ook zakelijk handig kan zijn, bij het aangaan van leningen met Nederlandse banken bijvoorbeeld. Dit specifieke bedrijf heet Metinvest en bezit staalfabrieken en aanverwante industrie.

Aan de andere kant van de Zuidas, boven De Blauwe Engel, vinden we een ander ‘Nederlands’ hoofdkantoor. Dat is van DTEK, de energiesector van Oekraïne. Dat krijgt steun van Nederland en de EU, het hoeft niet te verbazen. Maar dan maak je dus wel geld over naar de rijkste man van Oekraïne, een onvermijdelijk gevolg van de manier waarop dit land nu eenmaal economisch is georganiseerd. Tijd voor Current Ratio, nietwaar?

Had u mijn laatste boek over digitalisering trouwens al gelezen? Democratie op de helling koopt u hierrr, er is een e-book (digitaal, lekker handig) en een papieren boek. Wilt u mijn gegraaf mogelijk maken? Ga naar BackMe, of u koopt mijn andere boek, Het Euro Evangelie. Laat uw waardering voor mijn werk merken via de knop hieronder. Veel kijkplezier!

Ja, ik waardeer deze journalistiek

Ja, ik waardeer deze journalistiek

Toch maar even gewacht tot de feestelijkheden over waren, waarom niet. Op Koningsdag vieren we de verjaardag van het staatshoofd. Hartstikke leuk, sowieso, vrij krijgen om overdag de fles te openen, laten we eens positief zijn. Maar bij een koning hoort een koningin en in het geval van Nederland hebben we het over een absolute draak, een ramp voor de democratie.

Het begon leuk; in 1999 werkte Máxima Zorreguieta als lobbyist in Brussel namens Deutsche Bank. Ze leerde Willem-Alexander klaarblijkelijk tijdens een trip in Spanje kennen. Op 2 februari 2002 zouden ze in Amsterdam trouwen. Nu is Nederland een constitutionele monarchie, waarin de vorst slechts een ceremoniële rol heeft. Dat hoeft niet altijd zo te zijn: denk aan de VAE, waar elk van de emiraten een bestuurder heeft die door erfopvolging wordt aangewezen en een eigen specifieke taak in het geheel heeft. Kort en goed hoeft een Nederlands staatshoofd daarentegen enkel linten door te knippen, bijgestaan door de echtgenoot.

Máxima zorgde in 2007 voor ophef door te stellen dat er geen Nederlandse identiteit is. Ze was stad en land afgereisd en het was haar opgevallen dat ze vaak maar een koekje bij de koffie of thee kreeg van Nederlanders. Dit zie je vaker bij mensen die door afkomst op enige afstand van het plebs staan: ze voelen zich een beetje verheven, want ze zijn veel internationaler bezig dan een bouwvakker uit Venlo of een kapster uit Emmen. Identiteit wordt gezien als iets dat niet belangrijk is, want met een talenknobbel en een sterk netwerk kun je overal aan de slag. Wie denkt dat Máxima de Nederlandse identiteit een warm hart toedraagt, komt bedrogen uit.

Haar visie op identiteit is vooral gebaseerd op commerciële belangen. Ze mag dan misschien niks hebben met die rare Hollanders die haar miljoenensalaris opbrengen, dat betekent niet dat er geen geld verdiend kan worden met het begrip ‘identiteit’. Nu wordt het een beetje technisch, maar dat is nodig. Blijf hangen.

De Europese Unie (EU) is sinds 2014 bezig met de zogeheten eIDAS-richtlijn, de afkorting voor ‘electronic identification and trust services for electronic transactions in the internal market’. Dat betekent in de praktijk dat er een Europees digitaal paspoort komt. Nu zullen veel mensen denken dat dat allemaal wel mee zal vallen, enkel ‘handig’ zal zijn want we hebben immers al DigiD en dat is toch ook digitaal? Een digitaal paspoort gaat een stuk verder, want daarbij ontstaan er allemaal mogelijkheden om data te koppelen, iets wat eerder niet kon. Een voorbeeld kan dat verduidelijken.

Stel, u bent een man van tussen de veertig en zestig en u gebruikt een medicijn tegen kniepijn. Uw zorgverlener slaat de resultaten van de behandeling op. De Amerikaanse fabrikant wil graag weten hoe het bevalt en stuurt alle huisartsen, ook die van u, een brief met de vraag om gegevens te delen. Dat moet aan u worden voorgelegd. Met een digitaal paspoort, in Nederland zal die in het derde kwartaal van 2026 de NL Wallet heten, het maakt het makkelijker voor handelaren in data.

U staat immers ingeschreven in uw gemeente, die weet waar u woont en wat uw leeftijd is. In een databank met gegevens is er altijd een zogeheten unieke sleutel te vinden. In Nederland is dat het burgerservicenummer (BSN): er zijn wel twee mensen in Nederland te vinden die Jan Jansen heten maar niemand deelt een BSN met iemand anders. Zo weet je altijd precies om wie het gaat. Een nummerbord is ook een unieke sleutel, er zijn geen twee auto’s met hetzelfde nummerbord (als iedereen het netjes doet).

Met dat BSN schrijft u zich ook in bij andere instellingen, zoals uw zorgverlener. Vervolgens kan er een datakoppeling gemaakt worden. Dat betekent dat een zoekopdracht de doelgroep uit de gemeentelijke basisregistratie haalt (dus alle mannen tussen de veertig en de zestig). Dat levert een lijst op met allemaal mannen die aan de eisen voldoen, gevolgd door hun BSN. Vervolgens kijkt de zoekopdracht naar of die mensen te vinden zijn in de computer van de zorgverlener. Als dat het geval is, worden de behandelgegevens opgehaald en doorverkocht aan de Amerikaanse datahandelaren. Daarbij wordt uw achternaam en het BSN zelf niet genoemd.

Dat hoeft ook niet. Uw persoonsgegevens zijn enkel nodig om de link te leggen tussen gegevens in twee systemen. De datahandelaar wil graag weten wat uw behandelresultaten zijn. Die informatie is geld waard, ook zonder te weten hoe u heet. Al die gekoppelde informatie kunnen we zien als een goudmijntje. In de EU noemt men het een ‘European Health Data Space’ (EHDS). Deze EHDS ontstaat als je al die gegevens koppelt, dan krijg je een rijkdom aan gegevens van mensen.

De EU heeft het zo geregeld dat uw medische gegevens ook zonder uw goedkeuring verhandeld mogen worden. Dat is makkelijker te regelen, dankzij de technologische innovatie van het digitale paspoort. Uw digitale identiteit haalt de noodzaak weg voor handelaren in data om uw zorgverlener (en daarmee u) om toegang tot uw electronisch patiëntendossier (EPD) te vragen. Voorstanders van digitalisering zullen erop wijzen dat dit goed is voor het milieu, want er hoeft geen fysieke brief meer te worden verstuurd. We redden het klimaat! Dan vergeet je wel te noemen dat tijdens dat proces de burger de controle over de eigen gegevens verliest. Dat hoort er ook bij.

De lobbyclub World Economic Forum (WEF) is namens de aangesloten leden groot voorstander van dit principe, blijkt uit hun rapport over een ‘nieuw sociaal contract’ uit 2018. Het gaat namelijk verder dan slechts ‘e-government’. De koppeling tussen de gemeentelijke basisadministratie en het EPD is maar een van de mogelijkheden om geld te verdienen aan ‘identiteit’. Er zijn ook mobiliteitsdata en de digitale identiteit zou een middel kunnen zijn om in te loggen op social media. Zo zou je minderjarigen kunnen weren, al gebiedt de eerlijkheid om te zeggen dat je later meer beperkingen kunt opleggen.

Er is meer mogelijk. De Franse Senaat is het opgevallen dat niet alle rassen hetzelfde zijn. De ene etnische minderheid reageert anders op hetzelfde virus dan de andere. Daarom zou het fijn zijn als er een Europese database is waarin minderheden naar genen geregistreerd staan, zodat je ze bij een volgende pandemie makkelijker kunt opsporen. Deze werkwijze, die doet denken aan een zekere Duitse maker van lelijke waterverfschilderijen, is volgens de Nederlandse grondwet verboden, want je kunt mensen niet op etnische gronden anders behandelen. De Franse senatoren wezen erop dat dat klopt, maar dat het nu eenmaal crisis is en dan moet je je niet laten beperken door de regeltjes. Dat is het probleem met een technologische mogelijkheid die zich aandient tijdens een crisis als een pandemie: de paniek zorgt ervoor dat maatregelen acceptabel zijn die een meerderheid anders als abject zou hebben afgedaan. De grote winnaars in deze zijn de vooral Amerikaanse sponsoren van het WEF, want ze krijgen hun digitale paspoort.

In dat rapport uit 2018 is deze klok te vinden met alle aspecten van digitale identiteit, het gaat tot stemmen aan toe. Het WEF schrijft dat er centrale en decentrale systemen zijn. Het is ook mogelijk om eigen medische data te delen met doktoren in andere landen met apps van particuliere bedrijven. Dan heb je als burger om die reden geen ‘EHDS’ nodig.

Bij dit soort discussies is het altijd de vraag wat de burger er nu aan heeft. Overheden en grote bedrijven zullen meer voordelen zien in een groot gecentraliseerd systeem. Daarin is de burger compleet te volgen en kan hij ook niet ontsnappen aan de commerciële behoeftes van de genoemde grote bedrijven, vooral Amerikaanse bedrijven als webwinkels en Mastercard. Daarom moeten we in deze ook geen onderscheid maken tussen enerzijds digitaal, dat is modern, handig, hip, en anderzijds papier, dat we met de moderne bril kunnen afdoen als ouderwets, vies en gevaarlijk. Binnen de wereld van de digitale identiteiten is er ook een onderscheid: namelijk tussen centrale systemen en decentrale oplossingen. Het is heel goed mogelijk om gebruik te maken van digitale zorg, zonder dat je overheid je gegevens ongevraagd doorverkoopt.

Het WEF noemt in het rapport uit 2018 dat het de voorkeur heeft voor centrale oplossingen. Dat biedt een betere ‘gebruikerservaring’ van digitale identiteiten. Wat fijn dat jullie zo betrokken zijn!

In 2021 volgt er een nieuw rapport, dat inspeelt op de pandemie. Nu wordt het vervelend. Menig burger heeft ingrijpend beleid geaccepteerd, omdat het nu eenmaal ‘crisis’ was. Maar veel beleid was al geformuleerd voor de pandemie zelf, dus er kan geen causale relatie zijn. Zo zien we dezelfde klok met mogelijkheden met digitale identiteiten uit 2018 weer terugkeren.

Veel mensen waren kritisch op een aantal van de maatregelen en werden weggezet als ‘wappie’. Maar wie deze discussie volgt, zag dat het digitale paspoort een soort oude wijn in nieuwe zakken is. De eIDAS-richtlijn is van 2014 en in 2018 kwam het WEF met de blauwdruk van een digitaal paspoort, in te voeren door overheden.

Het valt ook op dat het WEF worstelt met acceptatie van burgers. Er moet iets gedaan worden om burgers ‘gewillig’ te krijgen. Dat gaat kennelijk niet vanzelf. Nu zou je verwachten dat een goed product, ook in digitale zin, zichzelf verkoopt. Hier zie je mooi de discrepantie tussen wat burgers willen, en wat grote bedrijven en overheden denken dat burgers zouden moeten willen. Het gaat niet vanzelf.

Een reden om haast te maken met digitale paspoorten, zoals de QR-code bekend van de pandemie, is geld. Het WEF schrijft dat de economie tot dertien procent kan groeien, een en ander blijkt uit onderzoek van consultant McKinsey. Daarom komt het digitale paspoort ook terug, specifiek het derde kwartaal van 2026.

Dertien procent zou voor Nederland een toename van het Nationaal inkomen van 130 miljard euro, afgerond. Dat is meer dan zesduizend euro per Nederlander per jaar, elk jaar opnieuw! Dat lijkt wel een onwaarschijnlijk hoog bedrag te zijn. Hoe komt het WEF hieraan? Het komt uit het rapport van McKinsey over ‘inclusieve groei’

Dit rapport schrijft dat een aantal grote landen te kampen heeft met tientallen miljoenen mensen die überhaupt geen paspoort hebben. Een digitaal paspoort zou hun eerste zijn. Deze tientallen miljoenen in Brazilië en Nigeria zouden met een digitaal paspoort beter hun recht kunnen halen. Enkel zo kom je op een economische groei van dertien procent uit. Voor Nederland heeft deze studie geen relevantie, dat moge duidelijk zijn.

Uit de jaarrekening van het WEF blijkt dat aangesloten bedrijven elk jaar ongeveer een half miljard CHF betalen, dat is ongeveer hetzelfde bedrag in euro’s. Daarvoor krijgen die bedrijven rapportjes die aansluiten bij het eigen commerciële belang, dat zal niemand verbazen. Slechts acht procent gaat op aan de kosten van het organiseren van de jaarlijkse conferentie in Davos. Die sessies zijn openbaar, maar voor de overige 92 procent krijg je schimmig, onzichtbaar lobbywerk terug. Ook mooi.

Op de website van het WEF staat bij welke onderdelen een specifiek bedrijf is aangesloten. Laten we eens kijken naar Mastercard. Dat is lid van de ‘Global Future Council on Data Equity’. Het is de bedoeling van deze club om iedereen toegang te bieden tot digitale paspoorten, wat een liefdadigheid. Ook is er de Edison Alliance, met hetzelfde doel. Bovengenoemde rapporten zijn ook te vinden op de site van het WEF en allemaal geschreven door personeel van Mastercard, die toewerken naar de belangen van Mastercard dat de boel ook financiert. Wederom, niet heel gek, maar we kunnen het geen liefdadigheid noemen.

Nu is Máxima ook lid van Edison. Dat zie je al op de website van de RVD. Ze heeft namelijk een bijbaan, speciale pleitbezorger van de secretaris-generaal van de Verenigde Naties voor inclusieve financiering voor ontwikkeling (UNSGSA). In die rol kan ze pleiten voor het invoeren van digitale paspoorten; dat is kennelijk iets waar je arme mensen mee helpt.

Ook is ze lid van de ‘Stewardship Board of the World Economic Forum System Initiative on Shaping the Future of Financial and Monetary Systems’ van het WEF, met daarin ook Mastercard.

Ze maakte zich niet geliefd met deze spreekbeurt bij het WEF. Ze stelde dat er een digitaal paspoort moet komen met daarin zowel toegang tot je bankrekening als een overzicht van je vaccinaties. Het vervelende aan deze discussie in bredere zin is dat daarmee de vrijwilligheid verdwijnt. Als een app overal toegang toe geeft, is die verplicht. Wil je niet dat er in je medische data wordt gehandeld, dan kun je ook niet meer betalen, enzovoort. ‘Inclusie’ klinkt heel lief maar als je het niet wil, is het eigenlijk gewoon dwang.

In een reactie vertelde ze later dat ze dit zei omdat er nu eenmaal juridische verplichtingen zijn om je links en rechts te identificeren, ze kon er ook niks aan doen. Het was haar vooral te doen om die arme mensen, die wil ze helpen.

Hier is ze gewoon niet eerlijk. Mastercard en friends willen een digitaal paspoort omdat ze er geld mee kunnen verdienen. Als overheden de acceptatiegraad verhogen, dan zijn de Amerikaanse webwinkels daarbij gebaat. In Nederland werd er vervolgens gestemd om dit digitale paspoort niet in te voeren, de motie-Leijten. Ons parlement heeft wetgevende bevoegdheid, volgens artikel 81 Grondwet; dat stemmen doen ze niet voor de lol, zo ontstaan wetten. D66 vertelde dat je de grondwet niet te letterlijk moest nemen, wet en recht zijn ‘vaak’ van toepassing en niet altijd.

Overigens is de verkiezingscampagne van D66 gefinancierd door de grootste aandeelhouder in het Amerikaanse bedrijf ElasticSearch. Dat is gespecialiseerd in complexe zoekopdrachten binnen een digitaal paspoort. Dankzij een gift kon D66 de campagne over ‘tien nieuwe steden’ houden waarmee ze de verkiezingen wonnen. Die huizen komen er niet, er is geen plan, maar premier Jetten zal wel het digitale paspoort verplicht stellen om in te loggen op social media. Dat is nodig voor ‘de veiligheid van de kinderen’ en het komt toevallig ook goed uit voor de eigen financier. Je hoort tegenwoordig vaak dat het digitale beleid is ingegeven door een wens om geopolitiek onafhankelijker te worden van Amerikaanse bedrijven. Daartoe voert men dan beleid uit dat is geformuleerd door Mastercard. Logisch?

In 2021 presenteert de regering een visie op digitale identiteit. Dat is online te vinden. Staatssecretaris Raymond Knops legt uit hoe hij het zelf ziet, schrijft hij op. Bij het ‘werken’ eraan kwam hij tot de conclusie dat het een gedragen verhaal moest zijn. We zien hem al voor ons, nachtenlang bij het licht van de bureaulamp, met gebogen rug schrijven aan een strategische visie terwijl de rest van Nederland slaapt. Hij werkt dan door, hij wel.

Voor hem is inclusie ook erg belangrijk. Voor zijn visie heeft hij onderzoeken van experts geraadpleegd en de voetnoten laten zien wie dat zijn. Elke bronvermelding komt interessant genoeg uit bij hetzelfde document van het WEF. Of het nu om ‘vertrouwen’ of ‘maatschappelijke kansen’ gaat, het WEF heeft het antwoord. We duiken zo hun document met duizelingwekkende diepgang in.

Zijn er ook economische kansen? Zeker! De economie van Nederland kan tot dertien procent groeien dankzij een nieuw appje op je telefoon. De bron? Onderzoek van McKinsey in Nigeria en Brazilië. Die studie heeft geen relevantie voor Nederland, want we hebben hier geen favela’s in de bergen, sloppenwijken met tientallen miljoenen ongedocumenteerden. Dit onderzoek is er in een eerder rapport van het WEF ook door Mastercard bijgehaald, zonder reden. Dan is het heel raar dat Knops uit eigen beweging diezelfde rare beweging maakt. De staatssecretaris pent de marketing van Mastercard dus over zonder het gelezen te hebben. Dit is de onderbouwing voor het niet respecteren van de grondwet, je had iets meer verwacht.

Het rapport van het WEF over digitale identiteit is online te vinden. Laten we het eens bekijken.

Het rapport ademt urgentie uit, we hebben het over een ‘strategic imperative’. Aan het woord komt de COO van ING, die ons op dreigende toon waarschuwt wat er gebeurt als we niks doen!

Iets verderop komen we nog een keer de bekende klok weer tegen. Daaronder staan zinnen die Knops letterlijk vertaald in zijn ‘eigen’ visie heeft opgenomen, zoals de zin over gezondheid en bankzaken. Nu mag je je echt afvragen hoe veel invloed zo’n WEF eigenlijk heeft op de regering. Dit hele document is slechts twintig kantjes groot en dan mag de wetgevende bevoegdheid van het parlement bij het grofvuil worden gezet.

Als voorbeeld van een app die het goed doet, noemt het rapport het Belgische itsme. Als je de statuten opvraagt, blijkt dat het overkoepelende bedrijf Belgium Mobile ID is ingeschreven door ING, dat dit rapport ook mocht openen. ING is ook lid van het WEF en betaalt dus voor een rapport dat naar de eigen belangen toeschrijft. Wederom, niet vreemd, maar dit is geen liefdadigheid of neutrale wetenschap.

Dit rapport noemt ook dat heel veel e-commerce mislukt door ‘poor user experience’. Dat betekent dat je op social media heel vaak reclames krijgt, maar je het online winkelwagentje niet afrekent omdat het om een impulsaankoop gaat. Je moet immers naar je bancaire app schakelen, wat een paar seconden bedenktijd oplevert. Daardoor mislukt zeventig procent van de online impulsaankopen. De advertentieverkopers van de Amerikaanse webwinkels willen daarom je betaalapp koppelen aan social media, zodat ze tot vierduizend miljard dollar (!) per jaar meer omzet kunnen halen.

Overigens stelde de toenmalige CEO van itsme, Stephanie de Bruyne, dat het een wens is om naar een samenleving te gaan die voor honderd procent online opereert. Mensen moeten dan wel vertrouwen krijgen in dergelijke apps en de pandemie hielp daar enorm bij.

Het Nederlandse parlement wil dat niet, maar Máxima negeert de wens van het parlement teneinde de platte commerciële belangen van Mastercard te dienen. Dan is ze praktisch niet langer de koningin van Nederland maar een advertentieverkoper van Mastercard. Heel leuk en aardig, maar daar is weinig majestueus aan.

Op 14 oktober 2022 houdt Máxima een speech bij het IMF en de Wereldbank. Ze pleit voor CBDC, ook wel bekend als de digitale euro. De Europese commissie bereidt een wet voor die het Europees parlement maar niet wil aannemen, omdat CBDC in de huidige opzet geen enkel voordeel biedt aan burgers. Bij een online rondgang bleek dat honderd procent van de reacties van burgers negatief was. Mensen maken zich zorgen over hun rechten en privacy en zagen het nut er niet van in. Dat maakt Máxima niet uit, ze is zelf wel voorstander.

In haar speech zegt ze dat er een limiet moet komen aan het gebruik van de app, in feite een spaarverbod. Dat zit als volgt. Centrale banken willen de rente op je betaalrekening negatief maken, je betaalt dus om je geld bij de bank te mogen stallen en de leners betalen ook rente. Zodoende kunnen centrale banken de economie extra stimuleren. Als er nu een digitale euro komt zonder die negatieve rente, dan zouden burgers kunnen vluchten naar CBDC. Daarom moet je burgers fysiek de pas afsnijden, voorkomen dat ze kunnen vluchten voor negatieve rente. Intussen wordt contant geld afgeschaft, dus vluchten naar cash kan ook niet. In het jargon noemen we dit ‘disintermediation’: burgers zouden kunnen vluchten voor negatieve rente en dat moet je voorkomen. Dan schaf je wel het vrije verkeer van kapitaal af maar hé, je bent elitair of je bent het niet.

Nu is het de vraag in welke hoedanigheid ze dit verhaal afsteekt. Is ze de advertentieverkoper van Mastercard dat om andere redenen voor hetzelfde digitale paspoort pleit, of koningin van Nederland? In het laatste geval moet ze haar uitspraken afstemmen met de regering. Ze kan niet een beleid verkondigen dat afwijkt van de visie van de vakminister, toen Sigrid Kaag. Die werd prompt geconfronteerd met Kamervragen. Uit de antwoorden bleek dat de regering zich aansluit bij de woorden van Máxima.

In de wereld van Central Bank Digital Currency (CDBC) is digitale identiteit een belangrijk onderwerp. Als je de beleidsrente inderdaad tot onder de nul wil verlagen, moet je voorkomen dat mensen vluchten. Ook moet je weten wat hun saldo is. Dat betekent dat ze moeten inloggen in een app, want anders weet je niet welke transacties er zijn geweest. Daarom is de centrale bank ook voorstander van het digitale paspoort, het geeft ze de mogelijkheid om de rente tot onder de nul te brengen. Overheden willen volledige grip krijgen op hun burgers, onder meer door sociale media aan banden te leggen. De advertentieverkopers op social media kunnen meer centjes verdienen, als je door een digitaal paspoort meer impulsaankopen doet. Deze lobby wordt zichtbaar aangevoerd door Mastercard.

De Tweede Kamer wil het niet. Nog voordat de regering zelf haar visie kan meedelen aan het parlement, besluit Máxima alvast om Kaag het gras voor de voeten weg te maaien. ‘Disintermediation’ rondom CBDC bestrijden is enkel mogelijk met een digitaal paspoort dat Mastercard zo graag wil. De regering moest de Kamer nog vertellen dat ze voornemens was om tegen de zin van de Kamer in toch in te stemmen met het digitale paspoort. Vanaf dat moment is besluitvorming rondom paspoorten voorgoed weggehaald bij het parlement, voortaan worden de beslissingen over ons paspoort in Brussel en Davos gemaakt. Dit is best een dingetje. Zonder enig respect voor onze parlementaire traditie besluit Máxima om in New York de show te stelen en Nederlandse adoptie van het digitale paspoort aan te kondigen, parlement of niet.

Máxima krijgt een salaris van meer dan een miljoen, opgehoest door de Nederlandse belastingbetaler. Dan zou het toch fijn zijn als ze een beetje respect kon opbrengen voor die belastingbetaler. Ze besluit echter om diens volksvertegenwoordiger op een forse roggel in het gelaat te trakteren, het belang van Mastercard en de Amerikaanse webwinkels dienend. Dan ben je de titel van ‘koningin’ niet waardig. Máxima is een bedreiging voor de Nederlandse rechtsorde en moet weg. Misschien is het slim om haar bijvoorbeeld een miljard euro te geven, zo uit de staatskas, maar dat ze dan wel vertrekt. Dat klinkt als een hoop geld, maar wat ze nu doet en kan blijven doen is vele malen schadelijker.

Om de een of ander reden is de Nederlandse samenleving murw gebeukt. Alles wordt maar geaccepteerd. Moet u zich voorstellen dat dit in de jaren ‘80 was gebeurd. Stel dat een Amerikaans bedrijf een systeem voor massale spionage van burgers aan Nederland wil verkopen. De man van de toenmalige koningin, prins Claus, is groot voorstander, ook al heeft hij enkel een ceremoniële rol in het landsbestuur. De Tweede Kamer stemt over het onderwerp en ziet af van aankoop. De partner van het staatshoofd besluit echter om in New York een speech te houden die haaks staat op het besluit van de Kamer. Burgers bespioneren, daar is niks mis mee! Het applaus van zijn Amerikaanse lobbyvrienden is oorverdovend. De premier van Nederland, dan Ruud Lubbers, besluit vervolgens om de Kamer buitenspel te zetten, ook al stelt de grondwet dat er wetgevende bevoegdheid is. Je wil onze koning toch niet te kakken zetten? De Amerikaanse vrienden van Claus krijgen hun zin en Nederlanders slikken de consequenties, volgzaam als ze zijn. Ze betalen de rekening met hogere belasting en accepteren dat ze voortaan altijd als verdachte worden gezien want Claus draagt van de mooie maatpakken.

Zou dat zo zijn gegaan? Natuurlijk niet. Als de partner van het staatshoofd, die geen rol in het democratisch bestel heeft, zich dictatoriaal gedraagt, zou het land op zijn kop hebben gestaan. Toen wel, maar nu niet meer. De staatsgreep van Mastercard wordt gelaten ontvangen, want Máxima kan zich zo leuk kleden. Als je terug kon gaan in de tijd en aan je eigen ouders vertellen dat dit het Nederland van 2026 is, dan hadden ze je niet geloofd. Wat een slappe bende! Helaas, het is niet anders. Aan de andere kant: een bevolking krijgt het bestuur dat het verdient. Als een meerderheid voor de charmes van Koningin Mastercard is gevallen, dan is het ook maar beter dat we de democratie afschaffen. Want dat is het gevolg van deze digitalisering, vergist u zich niet.

Had u mijn laatste boek over digitalisering trouwens al gelezen? Democratie op de helling koopt u hierrr, er is een e-book (digitaal, lekker handig) en een papieren boek. Wilt u mijn gegraaf mogelijk maken? Ga naar BackMe, of u koopt mijn andere boek, Het Euro Evangelie. Laat uw waardering voor mijn werk merken via de knop hieronder.

Ja, ik waardeer deze journalistiek

U krijgt binnenkort wel een leuke folder met tips van de regering. Wist u dat u een apparaat dat u niet gebruikt, ook uit kunt zetten? Of zet een kwartier voor het slapen al de verwarming uit. Een kamer waar niemand is zal zijn eigen radiator hebben, die kunt u meteen uitzetten en gordijnen hangt u daar het liefst achter. En inderdaad, korter douchen doet een hoop om het klimaat te redden! Wat Nederland echt nodig heeft, is alleen iets heel anders; lagere energiebelastingen. Als je dat niet doet, en snel ook, komen een hoop bedrijven in ernstige problemen. Zijn ze eenmaal kapot, dan komen ze ook niet meer zo snel terug. Onze premier Jetten is sterk dogmatisch ingericht, ook deze crisis beantwoordt hij met zijn eigen schattige groene, progressieve visie. Maar daar heeft een mens in praktische zin dus niets aan! Tijd voor Current Ratio, nietwaar?

Had u mijn laatste boek over digitalisering trouwens al gelezen? Democratie op de helling koopt u hierrr, er is een e-book (digitaal, lekker handig) en een papieren boek. Wilt u mijn gegraaf mogelijk maken? Ga naar BackMe, of u koopt mijn andere boek, Het Euro Evangelie. Laat uw waardering voor mijn werk merken via de knop hieronder. Veel kijkplezier om acht uur!

Ja, ik waardeer deze journalistiek

Ja, ik waardeer deze journalistiek

De beroepspoliticus lijkt steeds minder aanzien te genieten in de samenleving. Hoe zou dat komen, misschien omdat ze hele rare dingen doen en roepen om maar stemmetjes te winnen? Gisteravond stond de uitzending van Pauw & De Wit in het teken van nieuwe wetten om de immigratie te drukken, specifiek asielmigratie.

Het zal de lezer misschien niet zijn ontgaan: er is in Den Haag inderdaad wat gedoe rondom nieuwe asielwetgeving. Het zou allemaal strenger moeten, maar er is onenigheid tussen de partijen en interessant genoeg ook binnen de partijen zelf, zoals bij PVV en D66; naast een fractie in de Tweede Kamer heb je natuurlijk ook nog een Eerste Kamer, om over afsplitsers maar te zwijgen. In Amsterdam is GroenLinks een van de grootste partijen (ook al heet het nu anders) en daarom mogen ze daar een wethouder leveren, namelijk Zita Pels. In de uitzending mengt ze zich na tien minuten in de discussie.

Ze vertelt dat ze ‘ziet wat er gebeurt in de stad’ en dat illegalen nu bang zijn of worden om aangifte te doen van een zeer ernstig geweldsmisdrijf als verkrachting. Een vrouw die zonder verblijfspapieren in Nederland aanwezig is en dit helaas overkomt, zou uit de buurt van de politie willen blijven uit angst zelf aangehouden te worden! Voordat er naar haar verhaal wordt geluisterd, slaat de dienstdoende agent het slachtoffer al in de boeien omdat ze zich ook schuldig maakt aan een overtreding - namelijk het illegale verblijf.

Is dit een mogelijk scenario dat maar in de buurt komt van de werkelijkheid, of is dit een compleet verzonnen verhaal dat nergens op gestoeld is? Denk aan de vorige VVD-premier die ziektes uit de hoge hoed begon te toveren om een intern zedenschandaal met de mantel der liefde te bedekken, politici vertonen dit gedrag. Wat een premier kan en dan lachend ‘sekgen of ze neto’ worden, dan kunnen we in Amsterdam ook, moet Pels hebben gedacht.

Om maar meteen met de deur in huis te vallen: de politie zal niemand die aangifte komt doen, aanhouden vanwege de verblijfsstatus. Er wordt niet eens naar gevraagd.

Wie mijn laatste boek heeft gelezen, zal het zijn opgevallen dat een relatief groot deel van een zeker hoofdstuk betrekking had op opsporingsmethoden van rechercheurs specifiek op zedenzaken. Zoals u weet, zijn er Europese voorstellen om iedereen zijn telefoon te scannen op beelden van kindermisbruik - en daarmee iedereen aan opsporingshandelingen bloot te stellen. In het dagelijks werk van de politie is geen behoefte aan letterlijk alle informatie van iedereen; agenten houden van doelgerichte informatie, kreeg ik te horen.

Ze hebben daar wel last van het personeelstekort dus wie zich geroepen voelt: solliciteren doe je hier. En als het om zedenmisdrijven gaat, dan hebben veel mensen de neiging uit - begrijpelijke - woede te willen grijpen naar Kaapse methoden, dus het recht in eigen hand nemen zullen we maar zeggen. Dus, bij deze: doe dat niet, elke agent koos voor haar of zijn werk om mensen te helpen, heb een beetje vertrouwen. Wil je ze helpen in hun werk, ga daar dan zelf werken.

Wat uit gesprekken blijkt, is dat het de kunst is om bij mensenhandel grip te krijgen op het criminele netwerk achter een enkel zedenmisdrijf, als het bijvoorbeeld om georganiseerde uitbuiting gaat. In bovengenoemde folder staat dan ook dat een slachtoffer in dat geval om bescherming kan vragen. Dan kunt u zich misschien afvragen of je deze criminelen bestrijdt met een folder, maar daar ging het niet om. Wie uit nood een agent aanspreekt, zal eerst zijn verhaal kunnen doen en dan is de verblijfsstatus niet van belang. Wat wethouder Pels hier zegt is dus nergens op gebaseerd.

Wel is het zo dat het slachtoffer in deze geen rechten kan ontlenen aan de aangifte. Het is dus mogelijk dat de aangifte de aanzet is van een strafproces, waarin ze als getuige wordt gehoord. Daarna zou het slachtoffer alsnog uitgezet kunnen worden, als blijkt dat de papieren niet in orde zijn. Dat staat los van de verkrachting, laat staan dat ze bij het aangifteproces zelf wordt vastgezet. Nota bene: mannen kan het ook overkomen, maar de statistieken zijn helder. Mannen zijn eerder dader dan slachtoffer, maar dat maakt voor de procedure verder niet uit.

Als een slachtoffer van een zedendelict illegaal in Nederland verblijft maar wel aangifte wil doen, bestaat er een speciaal protocol. De werkinstructie regelt dat er ook tolk ingezet kan worden. Ook is er slachtofferhulp, net als bij een Nederlands slachtoffer. Doel is om de aangiftebereidheid te vergroten en daarbij helpt het natuurlijk als je niet wordt gearresteerd als je aangifte komt doen. Pels impliceert dat agenten daadwerkelijk bij een aangifte het slachtoffer eerst zelf zouden arresteren, terwijl ze overduidelijk hun prioriteiten al hebben gesteld: de viezerik met de wangen tegen de keien duwen. Vraag het ze maar!

Daarmee geeft de wethouder een hele nare draai aan het verhaal. De agenten willen zo veel mogelijk informatie verkrijgen over eventuele netwerken rondom mensensmokkel, de verblijfsstatus van het slachtoffer zullen ze echt minder interessant vinden.

Dit protocol is een uitvloeisel van een Europese richtlijn over dit onderwerp, namelijk 29/12 (of 2012). In de preambule (punt 9) lezen we de volgende zin, die later ook is uitgewerkt in praktische artikelen:

‘Criminaliteit is zowel een vergrijp tegen de samenleving als een schending van de individuele rechten van het slachtoffer. Slachtoffers van strafbare feiten moeten als zodanig worden erkend en op een respectvolle, tactvolle en professionele manier worden behandeld, zonder enig onderscheid op welke grond dan ook, zoals ras, huidskleur, etnische of sociale afkomst, genetische kenmerken, taal, godsdienst of overtuiging, politieke of andere denkbeelden, het behoren tot een nationale minderheid, vermogen, geboorte, handicap, leeftijd, geslacht, genderexpressie, genderidentiteit, seksuele gerichtheid, verblijfsstatus of gezondheid. In alle contacten met een bevoegde autoriteit die in het kader van strafprocedures optreedt en organisaties die in contact komen met slachtoffers, zoals slachtofferhulp- of herstelrechtorganisaties, moet rekening worden gehouden met de persoonlijke situatie en onmiddellijke behoeften, de leeftijd, het geslacht, de eventuele handicap en het ontwikkelingsniveau van slachtoffers van strafbare feiten, en hun lichamelijke, geestelijke en morele integriteit moet volledig worden gerespecteerd. Slachtoffers van strafbare feiten moeten worden beschermd tegen secundaire en herhaalde victimisatie, tegen intimidatie en tegen vergelding, passende ondersteuning krijgen om hun herstel te bevorderen en voldoende toegang tot de rechter krijgen.’

Het is een lange zin (dat krijg je met Europees recht), maar de strekking is helder. De verblijfsstatus mag geen reden zijn om een slachtoffer niet alle mogelijke hulp te geven. Sterker nog, de verblijfsstatus zit in een opsomming met andere gronden op basis waarvan een overheid zijn eigen burgers niet mag discrimineren, zoals geslacht en huidskleur. Deze worden voor Nederland in artikel 1 Grondwet opgesomd. Als een illegaal in Nederland aanwezig persoon geen aangifte mag doen om die reden, dan is dat hetzelfde als wanneer een agent weigert de eigenaar van een beroofd Chinees restaurant te helpen omdat hij vorige week diarree kreeg van de garnalen in de Foe Yong Hai.

De term ‘richtlijn’ is in Europees verband misleidend. In het Engels noemen we het een ‘directive’, een lidstaat mag niet afwijken. In het Europees recht is het principe van subsidiariteit opgenomen, in de eerste paar artikelen van het verdrag ter werking van de EU (TFEU) en vervolgens artikel 83. De unie zal zich terughoudend opstellen, enkel wetten maken als het niet anders kan, zoals bij grensoverschrijdende belastingontwijking. Maar op de vlakken waar de EU de wetten maakt, zijn de nationale wetten van ondergeschikt belang. Van bovenstaande ‘richtlijn’ kan dus niet worden afgeweken, de politie heeft hem op logische wijze ingebed in de eigen procedures rondom illegale slachtoffers en daar verandert niets aan zolang Nederland lid is van de EU.

Pels heeft zich in Amsterdam ontpopt als activistisch politicus die wil opkomen voor alle ‘onderdrukten’. Die levenshouding zal ongetwijfeld zijn ingegeven door een streven het juiste te doen, nobel te handelen. Maar hier schiet ze haar doel voorbij. Het idee dat een illegaal in Nederland aanwezig slachtoffer van verkrachting geen aangifte kan doen vanwege die illegaliteit, is nergens op gebaseerd. Onder de huidige omstandigheden is daar geen sprake van. En als er een nieuwe, strengere asielwet komt die illegaal verblijf strafbaar stelt, dan geldt altijd richtlijn 12/29 nog. Al zou Geert Wilders morgen honderd procent van de stemmen halen en zowel de volledige Eerste als Tweede Kamer mogen vullen, dan moet hij eerst nog de grondwet wijzigen. Dat gaat allemaal niet zo snel.

Door deze ongefundeerde angstbeelden te verspreiden, vergroot je enkel de kans dat mensen daadwerkelijk denken dat dit een reëel gevaar is en vervolgens geen aangifte meer willen doen. Doe altijd aangifte bij een zwaar misdrijf, agenten zijn er niet op uit om je te pakken - tenzij je zelf verdachte bent en dan hebben we het niet over ontbrekende verblijfsdocumenten. Een capo bij de Cosa Nostra die op Sicilië twaalf moorden heeft gepleegd, doet er wellicht wel beter aan om hier niet zomaar aangifte te doen van een gestolen scooter; maar in de regel zijn dit niet de slachtoffers waar Pels mogelijk op doelt. Mocht de eerder genoemde, waarschijnlijk zeldzame casus op u van toepassing zijn (met de scooter), win dan eerst juridisch advies voor u aangifte doet, het is maar gezegd!

Aan illegaliteit kleven allerlei veiligheidsrisico’s. Criminele netwerken maken met liefde gebruik van kwetsbare voetsoldaten, die door hun economische status wanhopig zijn en op geen enkele manier hun recht kunnen halen. Het is te beargumenteren dat slim beleid gebaseerd is op bestaande kennis van de platte pet (ook al dragen ze die niet meer) bij een strenger toezicht op immigratie van toekomstige illegalen maar met oog voor de mensenrechten van slachtoffers van zedendelicten, ook als ze hier illegaal verblijven; hun rechten op zich zijn het waard om te beschermen en vanuit het oogpunt van het ontmantelen van criminele netwerken wil je ze de mogelijkheid geven alle informatie te delen die ze hebben.

Daarbij hoort niet dat je ze opsluit, zodra ze aangifte komen doen van een zedendelict. Deze werkwijze wordt al toegepast, niet in de laatste plaats omdat het een uitvloeisel is van dwingend Europees recht waar de komende tien jaar geen wijziging in te verwachten valt. Zita Pels wil graag scoren maar daarbij doet ze de waarheid geweld aan. En scoren is leuk, als politica, maar op dit dossier richt je schade aan als je niet uitkijkt. Dat lijkt niet uit te maken, moeten we helaas constateren.

Had u mijn laatste boek over digitalisering trouwens al gelezen? Democratie op de helling koopt u hierrr, er is een e-book (digitaal, lekker handig) en een papieren boek. Wilt u mijn gegraaf mogelijk maken? Ga naar BackMe, of u koopt mijn andere boek, Het Euro Evangelie. Laat uw waardering voor mijn werk merken via de knop hieronder.

Ja, ik waardeer deze journalistiek

Ja, ik waardeer deze journalistiek

Waarom is een digitaal paspoort eigenlijk nodig? Vanwege ‘de veiligheid van uw kinderen’. Of is dat een problematisch verhaal? Een beetje wel, natuurlijk. We hebben het hier natuurlijk gewoon over de opvolger van het Coronapaspoort, zo wordt het ook voorgesteld. Laten we bij het begin beginnen.

De voorzitter van de Europese commissie, Ursula von der Leyen, kwam op 15 april met een speech van tien minuten waarin ze de komst van de ‘age verification app’ aankondigde. Dat zou nodig zijn om kinderen te beschermen tegen verslavende algoritmes en kinderlokkers (‘groomers’).

Het middel wordt als een vrijwillige optie voorgesteld voor de overheden in de lidstaten. Ook zou het privacy-vriendelijk zijn. Dat is lastig hard te maken. Dit is een ingewikkeld onderwerp, dus we gaan hier drie artikelen aan wijden: dit is nummertje één. Een digitaal paspoort is niet veilig, de financiering wordt uit een ‘Coronafonds’ gehaald dat chronologisch niets met een pandemie te maken kan hebben en ook de invoering van digitale paspoorten staat compleet los van het onderwerp waar het een reactie op zou zijn. Merk in de speech hierboven op dat Von der Leyen vertelt hoe snel in de pandemie er een digitaal paspoort beschikbaar was; dat komt natuurlijk doordat ze er al aan begonnen was, voordat er maar sprake was van een pandemie. Het verband wordt nog wel een keer herhaald maar nu zou het om ‘de veiligheid van kinderen’ en niet een virus gaan. Dat is dus de drietrapsraket.

In de wereld van de softwareontwikkelaars is GitHub een begrip. Als een partij een open source-app bouwt, dan kun je het ontwerp op dit platform delen. Dat heeft de Europese commissie ook met het digitaal paspoort gedaan, de documenten treft u hier aan. Op zich is dat een handeling die vertrouwen in de privacy ten goede komt, de broncode openbaar maken. Elke expert, een programmeur die kritisch op het principe is bijvoorbeeld, kan zelf in het ontwerp kijken en onderzoeken of er elementen in zitten die schuren met nationale wetten en burgerrechten. Het is alsof het recept voor Coca Cola online wordt gezet. Wie kritisch is op frisdrank, kan het recept downloaden en kijken wat er in zit. Zo werkt het ook met software.

Von der Leyen noemt expliciet dat de voorgestelde Europese app de privacy respecteert. Zo kan een gebruiker de app koppelen aan DigiD in Nederland, itsme in België, noem maar op. In de gemeentelijke basisadministratie (de basisregistratie personen, BRP) is opgenomen hoe oud je bent. Stel dat je een rechtshandeling wil verrichten waarvoor je volwassen moet zijn, denk aan een auto huren in Spanje. De verhuurder daar zou om een kopie van het paspoort kunnen vragen, maar dat zou daar verloren kunnen gaan. De meeste gegevens zijn niet relevant voor het doel, ook je exacte leeftijd niet; als je maar ouder dan achttien jaar bent.

De Europese app kan dan een waarde afgeven die dit bij het aangaan van het huurcontract bevestigt en meer niet. Zo helpt deze app om de privacy te beschermen, je deelt niet meer dan nodig voor het specifieke doel. Aan de andere kant wordt de Europese app ingebakken in de nationale variant van het Europese digitale paspoort, de NL Wallet. Wat die app vervolgens doet met persoonlijke gegevens, verschilt per lidstaat. Daarom kun je nooit met zekerheid zeggen dat de app de privacy respecteert, in de woorden van Von der Leyen. Wat ze zegt is half waar en daarmee eigenlijk onwaar, dat doet ze wel vaker.

In de video legt ze zelf een verband met de QR-code die je tijdens de pandemie moest gebruiken om een schaaltje bitterballen te bestellen. Die werkt volgens hetzelfde principe. In de BRP is uw burgerservicenummer (BSN) opgenomen. Dat is een unieke sleutel, zoals dat heet, er zijn wel twee mensen (of meer) die Henk heten, maar er zijn geen twee mensen met hetzelfde BSN: zo weet je altijd precies met wie je te maken hebt.

Tijdens de pandemie moest je een prik halen bij de GGD, of je liet je daar testen, of je kon aantonen dat je was genezen van Corona. In elk van de drie gevallen zou de GGD een groene vink naar de Corona-app sturen. Vervolgens kon je de groene vink aan de uitsmijter van een horecagelegenheid laten zien. Die liet je dan door, aangenomen dat je inderdaad een groene vink had, en kreeg je je schaaltje bitterballen. De uitsmijter weet dan niet waarom die groene vink er is, bijvoorbeeld of je wel of niet gevaccineerd was; die informatie kon je voor jezelf houden. De koppeling tussen de BRP en de systemen van de GGD was mogelijk dankzij het BSN, de unieke sleutel in deze. Dit principe is straks dus verplicht voor iedereen die social media wil gebruiken.

Het idee van een dergelijk Europees digitaal paspoort is ouder dan de pandemie, er is geen causale relatie. Het is een uitvloeisel van de Europese eIDAS-richtlijn uit 2014, die de ‘unique identifier’ al noemt. Dit gaat dus veel verder dan je enkel digitaal kunnen identificeren, je BSN moet vervolgens ook gekoppeld kunnen worden aan allemaal andere systemen waar je te vinden bent. In de nadagen van de pandemie presenteerde de regering een ‘visie op digitale identiteit’. Die steunt volledig op het lobbydocument Reimagening Digital Identity: ein Strategic Imperative van het World Economic Forum (WEF), lees het stuk zelf maar. Het WEF maakte onderstaande, inmiddels vrij bekende klok.

Door dergelijke datakoppelingen kun je inderdaad gebruik maken van zorg, denk maar aan de groene vink tijdens de pandemie. Je kunt er ook contracten mee afsluiten, zoals in het voorbeeld met een Spaanse huurauto. Er is meer mogelijk, zoals stemmen, het delen van vervoersgegevens in de ‘smart city’, inloggen op social media zoals nu wordt voorgesteld maar ook e-commerce. Het WEF schrijft dat hun leden, aangesloten bedrijven als Mastercard en de grote webwinkels, een hoop geld kunnen verdienen aan een digitale identiteit. Het is namelijk makkelijker om een impulsaankoop te doen, als je op social media zit en daar een advertentie te zien krijgt. De Tweede Kamer is tegen deze opzet, maar de regering drukte toch door, kennelijk daartoe aangespoord door het WEF.

Onder mijn artikelen leest u vaak reacties van grappenmakers die stellen dat ik kritisch ben op alle digitalisering. Gebruik ik dan ook nog kleitabletten, waarom gebruik je internet om stukken te delen als je tegen digitalisering bent, je hebt toch ook een bankrekening met pinpas wat ook een digitaal proces is, noem maar op. Dat is het punt niet. Natuurlijk gebruikt de overheid de kracht van de computer om bij te houden wie er Nederlander zijn, middels een unieke sleutel zijnde het BSN. Daat gaat dit niet over. Het digitale paspoort gaat een stap verder, de persoonlijke gegevens worden vervolgens ook om commerciële redenen gedeeld via de genoemde datakoppelingen. Dat is echt iets anders dan de vraag of je wel of niet digitaal zou willen zijn.

In theorie zou een minderjarige kunnen inloggen op social media met het rijbewijs van een oom, als die wel zin heeft om dit digitale paspoort om ethische redenen in de wielen wil fietsen. Daarom is het noodzakelijk dat die oom geen twee accounts kan hebben en zichzelf ook online identificeert. Ook is het onmogelijk voor bijvoorbeeld Instagram om redelijkerwijs in te schatten of een inlogpoging wordt gedaan door iemand die 14 of 40 is. Als je met een rollator en een grijs koppie naar de club gaat waar je eigen kleinzoon de uitsmijter is, dan zou die voor die ene gelegenheid kunnen afzien van het vragen naar je leeftijd. De kans dat anderen in de rij boos worden en weigeren hun ID te laten zien, zal in dit voorbeeld vrij klein zijn. In alle redelijkheid is dat bij social media onmogelijk. Daarom zal een leeftijdscontrole, enkel gericht op het ‘beschermen van kinderen’, betekenen dat iedereen zich online moet identificeren. Merk op dat in een zo ethisch beladen discussie, de platte, commerciële visie van het WEF meer invloed heeft dan die van het Nederlandse parlement. Dan mag je je afvragen of Nederland nog wel een parlementaire democratie is. De Kamer heeft een in de Grondwet opgenomen wetgevende bevoegdheid, iets wat wordt genegeerd omdat een paar Amerikaanse advertentieverkopers meer geld willen verdienen. Over dit aspect sprak ik eerder bij De Nieuwe Wereld.

Nu zijn er een paar slimme koppen aan de slag gegaan met de age verification app, de broncode is immers openbaar. Het blijkt dat de app, na op een apparaat te zijn geïnstalleerd, vergezeld gaat van een tekstdocumentje op datzelfde apparaat. Daarin staan enkele variabelen opgenomen, denk aan uw leeftijd: je bent immers wel ouder dan achttien (TRUE) of niet (FALSE), ongeacht de exacte leeftijd, misschien een gevoelig onderwerp. De code van de app kan iedereen zo downloaden, zoals gezegd.

Nu raakt aan de grens van wat een boekhouder cq journalist weet van programmeren, of we gaan ver over die grens. Gelukkig zitten er enkele experts in de entourage, ook te vinden op social media (nog wel). Binnen 24 uur (!) na het lanceren van de app ‘om de kinderen te beschermen’ slagen ze er al in om die te kraken, omdat het genoemde bijbehorende tekstdocument met persoonlijke gegevens heel simpel te wijzigen is. Een programmeur was zo vriendelijk om in twee minuten uit te leggen hoe je dat doet. Die video staat hier, embedden kan niet, dus kijkt u eerst de video om dan hier terug te keren.

Onder de video van Paul Moore ontstaat een levendige discussie. Moet je dit wel openbaar delen, je zou het ook geheim kunnen houden zodat mensen de app straks kunnen omzeilen? En help je zo hackers met slechte bedoelingen niet? Moore wijst erop dat door dit soort domme ontwerpfouten er een enorm veiligheidsrisico ontstaat rondom de persoonlijke gegevens van tientallen miljoenen Europeanen. Je wil niet dat mensen door dwang de app moeten gebruiken, om dan te ondervinden dat al hun persoonlijke gegevens zijn gejat. Merk op dat de app is gefinancierd uit het ‘Coronafonds’, tientallen miljarden mag het kosten, en dan nog gaat het fout.

Persoonlijk valt het me op dat veel lezers, ook vrienden, kritiek hebben op mijn terughoudende opstelling in deze. Het is toch beter dat de overheid deze app bouwt, specifiek de Europese commissie, dan dat iemand anders dat doet? In wie heb je nu meer vertrouwen dan in de overheid? Om twee redenen een problematische redenering.

Ten eerste bestaat er rondom persoonlijke data geen simpele methode om alles veilig te krijgen. Bij het debat over het negeren van de Kamermotie om niet met een digitaal paspoort in te stemmen, noemde de regering dat er gestreefd wordt naar een digitaal paspoort met de hoogste mate van veiligheid; alsof je dat juridisch kunt regelen.

Persoonlijke gegevens van burgers in een app zijn te vergelijken met kippen in een kippenstal. Elke boer zal proberen de vos buiten de deur te houden, te vergelijken met een hacker. Hoe groter en complexer het systeem wordt, door alle data van alle Europeanen te gebruiken en die ook nog eens aan allemaal externe gegevensbanken te koppelen, hoe groter de kans op een geslaagde inbraakpoging wordt. Een boer die zijn kippenstal uitbreidt, zal automatisch merken dat steeds meer vossen proberen in te breken, het is alsof die beesten kennis delen op een forum voor kippendieven over de groter geworden buit op een specifieke locatie. Zo werkt het ook met dieven van data: de overheid die uit ambitie een systeem groter en complexer maakt, zorgt alleen maar voor meer risico’s, overheid of niet. En bovendien is de combinatie van overheid en ICT geen automatische garantie op succes, laten we eerlijk zijn.

Ik had hier een gesprek over met de woordvoerder digitalisering bij de VVD, Hawre Rahimi. Hij is vluchteling uit Iran en IT’er, met een academische opleiding Informatica op zijn CV. Hij is kritisch op deze gang van zaken, vanwege het ‘kippenargument’ maar ook omdat je je moet afvragen of een overheid zich niet zou moeten matigen, als het om het wroeten in persoonlijke gegevens gaat. Zijn afkomst verraadt zijn argwaan, dat zal duidelijk zijn. Prompt besloot de VVD zijn zetel onder hem vandaan te trekken, zodat er enkel nog juristen en psychologen zonder inhoudelijke kennis in de commissie zitten. Niet gehinderd door enige kennis knikken ze volmondig ‘ja’, anders is hun baantje aan de beurt. Een oprecht politicus die door een academische opleiding kennis van zaken heeft, dat moet je niet willen in de politiek.

Zo kon het gebeuren dat een wankel digitaal paspoort verplicht wordt. De Europese commissie stelt wel dat het vrijwillig is, maar dat zagen we bij de pandemie ook. Je hoefde de app niet te downloaden, maar dan mag alleen jij niet naar dat verjaardagsfeestje in het café om de hoek. Uit angst voor sociale uitsluiting deed je maar mee. De pandemie heeft Nederland blijvend veranderd, we zijn veel digitaler geworden, communiceren veel vaker enkel via social media. Wie straks de app niet wil, wordt van social media afgesloten. Is het dan nog steeds vrijwillig? De geschiedenis herhaalt zich.

De komende dagen gaan we praten over de financiering en de herkomst van het digitale paspoort, bedoeld om groomers en virussen van het lijf te houden - heet het. Maar is het veilig? Nee. Weet u dat ook weer.

Had u mijn laatste boek over digitalisering trouwens al gelezen? Democratie op de helling koopt u hierrr, er is een e-book (digitaal, lekker handig) en een papieren boek. Wilt u mijn gegraaf mogelijk maken? Ga naar BackMe, of u koopt mijn andere boek, Het Euro Evangelie. Laat uw waardering voor mijn werk merken via de knop hieronder.

Ja, ik waardeer deze journalistiek

Een bastion tegen de massamigratie is gevallen! Of mag je zeggen dat de Europese democraten Poetin een gevoelige klap hebben gegeven in zijn geheime complotten om Europese te destabiliseren? Bij al die grote woorden, uit alle hoeken en gaten van het politieke spectrum, zou je bijna vergeten dat Hongarije nog geen tien miljoen inwoners heeft. Natuurlijk is het interessant om het nieuws over de verkiezingen te volgen, maar we hebben het niet over China of de VS. Viktor Orbán maakt plaats voor zijn rivaal Peter Magyar, mocht ook wel een keer na bijna twee decennia. De eerste bleek meer dan een weinig corrupt te zijn. Bij een zedenschandaal rondom een kinderdagverblijf besloot hij zijn persoonlijke gewicht in de strijd te gooien om wat politieke vriendjes tegen vervolging te beschermen. Magyar ontdekte dit en lekte bewijs naar de pers, waarmee zijn politieke opmars kon beginnen. Maar we mogen ons wel realiseren dat hij uit de partij van Orbán komt en dus ook lekker ouderwets conservatief is: de oorzaak van de breuk lag in de corruptie, niet de visie. In veel media wordt voorgesteld alsof we dit als een progressieve overwinning moeten zien, maar dan snap je niet hoe conservatief men in de oostelijke helft van de EU is. Tijd voor Current Ratio, nietwaar?

Had u mijn laatste boek over digitalisering trouwens al gelezen? Democratie op de helling koopt u hierrr, er is een e-book (digitaal, lekker handig) en een papieren boek. Wilt u mijn gegraaf mogelijk maken? Ga naar BackMe, of u koopt mijn andere boek, Het Euro Evangelie. Laat uw waardering voor mijn werk merken via de knop hieronder. Veel kijkplezier

Ja, ik waardeer deze journalistiek

Russen, klimaatverandering, witte mensen, transfobie, virussen (hé dat rijmt), desinformatie, racisme: er is een hoop om bang voor te zijn. En als de angst eenmaal in de samenleving is geslopen, dan gaat het goed mis. Vanwege deze of gene crisis moeten er dan allemaal ‘tijdelijke’ maatregelen worden genomen, die bij nader inzien toch een meer permanent karakter hebben. Zo komt het digitale paspoort, bekend van de pandemie, terug in het derde kwartaal van 2026. Een jaar later begint het aflossen van de bijbehorende schulden, waar nog geen inkomsten tegenover staan: dat is in Brussel een enorm probleem aan het worden maar daar komen we later nog op terug.

Deze week sprak ik een ander pratend hoofd, namelijk Jorn Luka met zijn eigen programma, over precies dit verschijnsel. Een crisis is vaak een excuus om een redelijke discussie uit de weg te gaan, we hebben het dan namelijk over een acute noodsituatie. Is die eenmaal voorbij, dan heeft het geen zin meer, want de beslissing is dan al genomen. Door deze heersende cultuur krijg je dus nooit de kans om een redelijk gesprek over beleid te voeren. En voor politici met een overschot aan dadendrang is het heerlijk, want je rolt van de ene crisis in de andere en een bange bevolking laat zich vervolgens per decreet regeren. Op dit moment wordt er vanwege de oorlog in Oekraïne bijvoorbeeld gesproken over het afschaffen van het discriminatieverbod in Nederland. Dat slaat inderdaad nergens op meer hé, we zijn bang, dus doe maar gek. Het gesprek duurt bijna vier uur, sorry daarvoor, maar dan is het in ieder geval niet onvolledig, dat is ook weer zo.

Had u mijn laatste boek over digitalisering trouwens al gelezen? Democratie op de helling koopt u hierrr, er is een e-book (digitaal, lekker handig) en een papieren boek. Wilt u mijn gegraaf mogelijk maken? Ga naar BackMe, of u koopt mijn andere boek, Het Euro Evangelie. Laat uw waardering voor mijn werk merken via de knop hieronder. Veel kijkplezier

Ja, ik waardeer deze journalistiek

Waarom vinden sommige mensen het zo makkelijk om te liegen? En waarom is dat normaal geworden? Als je over lijken gaat, heiligt het doel de middelen. Wie zo denkt, ziet er geen been in om wanhopige woningzoekenden een loer te draaien. Dat is wel wat D66 heeft gedaan.

Vlak voor de verkiezingen was Rob Jetten niet van de buis en social media te slaan. Met een gelikte campagne beloofde hij een miljoen nieuwe huizen in tien nieuwe steden op te leveren. We zien hem letterlijk op tv ‘garanderen’ dat zijn plan gaat slagen. Nu weken voorbij sijpelen, wordt één ding duidelijk; er bestaat helemaal geen concreet plan. Om die extra huizen wel te bouwen, moet je beleid voeren dat in strijd is met de Europese habitatrichtlijn.

De Nederlandse interpretatie daarvan stelt dat er minder stikstof moet worden uitgestoten, een te verdedigen standpunt. Het bouwen van huizen zorgt alleen ook voor een belasting in deze. Daarom zal D66 de uitstoot voor die extra woningen moeten compenseren door het sluiten van industrie of legerbases, of de richtlijn moet tijdelijk niet worden gerespecteerd. In het regeerakkoord zien we dat er juist miljarden extra naar Defensie gaan en D66 staat niet bekend als partij die met betrekking tot Europa graag de boel in de wielen fietst. Daarom valt niet in te zien hoe die huizen er ooit gaan komen. Als je dat doel wel wil bereiken, zul je keuzes moeten maken waarvan D66 heel duidelijk zegt dat dat niet gaat gebeuren. Daarom komen die huizen er ook niet.

D66 is groot voorstander van het Europese digitale paspoort. Ook als de Kamer er niets voor voelt, moet er maar worden doorgezet. Verwar deze ontwikkeling niet met DigiD dat er al is. Bij een Europees digitaal paspoort, de eID of NL Wallet, komen meerdere, of alle digitale aspecten van een burger bij elkaar in een app. Zodoende kunnen er allemaal datakoppelingen worden gemaakt en daar zien grote bedrijven geld in. De Kamer stemde het plan weg na een motie van SP’er Renske Leijten. Bij het debat hierover (zie boven) liet D66 duidelijk zien hoe de partij in de wedstrijd staat.

De vorige regering deelde eerder een visie op digitale identiteit. Wie dat document zelf leest, zal het opvallen dat er geen andere bronvermelding in zit dan een enkel briefje van het World Economic Forum (WEF). Het WEF pleit in Digital Identity: ein Strategic Imperative voor een gecentraliseerde app, waarbij alle persoonlijke gegevens die er maar zijn gekoppeld moeten worden middels het BSN. Met de app kun je dan stemmen, betalen, zorg ontvangen, inloggen op social media, bedenk het maar.

Waarom dat een ‘imperative’ zou moeten zijn? Het WEF legt uit dat mensen nu al met de ene app inloggen bij hun bank en met een ander wachtwoord toegang hebben tot social media. Daar zien ze reclames, de manier waarop het ‘mindless scrollen’ gefinancierd kan worden. Datacenters met kattenfilmpjes en bikinimodellen zijn immers niet gratis.

Als je nu een advertentie ziet en je reageert, we hebben het over een impulsaankoop, dan moet je dus van de ene naar de andere app overschakelen. Zeventig procent van de impulsaankopen mislukt daardoor. De sponsoren van het WEF verliezen zo duizenden miljarden aan inkomsten en willen dat regeringen optreden. Met een digitaal paspoort waarin alles aan elkaar gekoppeld is, groeit het betaalgemak en daarmee de hoeveelheid impulsaankopen. Een digitaal paspoort is er dus nadrukkelijk niet voor de burger!

Om de privacy te waarborgen, zijn die bestanden niet direct aan elkaar gekoppeld. Je medische gegevens staan nog steeds op afstand van je social media en je gemeentelijke basisadministratie. In de praktijk zal een AI persoonlijke kenmerken van een burger, u dus, uit die administratie halen en daarmee zoeken naar digitale handelswaar in andere databases waar u in bent opgenomen, zoals een elektronisch patiëntendossier.

Het document van het WEF noemt de Belgische app Itsme als voorbeeld van hoe het wel moet. Daarmee kunnen Belgen overal op inloggen. De toenmalige CEO Stephanie Debruyne van het bedrijf achter de app, Belgium Mobile ID, hoopt op een soort transparante samenleving waarin honderd procent van de mensen het normaal vindt om alles wat er maar aan gegevens bestaat, online te delen.

De marktleider voor software om in al die persoonlijke gegevens te graven is het Amerikaanse bedrijf Elasticsearch, nu Elastic, van de Nederlandse ondernemer Steven Schuurman. Elastic is bij uitstek een bedrijf dat zou kunnen profiteren van deze digitalisering, door hun methoden om snel door hele bergen gegevens van burgers te zoeken. De Kamer wil het niet, de burger vraagt er niet om, maar er valt geld te verdienen dus u ziet al welke kant het kwartje op valt.

Elastic heeft toch te maken met een dalende beurskoers, dat zou je niet verwachten gegeven de markt waarin het opereert. Een van de grootste posten is een ‘deferred tax asset’. Bedrijven kunnen een groot verlies in het ene jaar gebruiken om de winst in een ander jaar te drukken, zodat je dan minder belasting mag betalen. Zie het als een kortingsbon. Hoe meer je er daarvan hebt, hoe beter natuurlijk, maar om die korting straks te mogen inzetten, moet je wel eerst een groot verlies accepteren.

Het is inderdaad zo dat de inkomsten tegenvallen, gegeven de hoge vaste kosten. Daarom zijn er doorlopend operationele verliezen. Recentelijk werd daarom ook dertien procent van het personeel van de ene op de andere dag ontslagen. Schuurman kon in een eerder stadium al een groot aandelenpakket verkopen, waardoor hij nu naar alle waarschijnlijkheid miljardair is.

Elastic is als technologisch gedreven bedrijf ‘schaalbaar’, zoals dat heet. Als de inkomsten fors toenemen, bijvoorbeeld dankzij de uitrol van digitale paspoorten, dan stijgt de omzet zonder dat de vaste kosten evenredig hoeven toe te nemen. Goed nieuws dus voor de aandeelhouders. Als Amerikaanse beursvennootschap moet Elastic aan de toezichthouder SEC opgeven wat het aandelenbelang is van de insiders. Het hoeft niet te verbazen dat Schuurman daar tussen te vinden is, hij heeft nog ruim zes miljoen aandelen.

Dat maakt dat hij een groot persoonlijk belang heeft bij de Europese, digitale koers van dit kabinet. Een gift van zijn kant gaf D66 de ruimte om in de laatste weken van de campagne overal reclame te maken met het verhaal van die tien nieuwe steden, inclusief een ‘garantie’ op het opleveren van honderdduizend woningen per jaar. Dat kan helemaal niet, maar dat maakte niet uit: Jetten won de verkiezingen en sindsdien zwijgt D66 als het om die belofte gaat. Die woningen komen er niet, die huizencrisis gaat niet worden opgelost, maar de tech-sector kan lekker harken op al die opdrachten die binnenkomen dankzij het ongewenste digitale paspoort.

Voor de duidelijkheid; deze constructie is legaal, dus we hoeven geen juridische termen te gebruiken in deze. Wel is het opmerkelijk, het zijn gewoon gekochte verkiezingen. Tijd voor Current Ratio, nietwaar?

Had u mijn laatste boek over digitalisering trouwens al gelezen? Democratie op de helling koopt u hierrr, er is een e-book (digitaal, lekker handig) en een papieren boek. Wilt u mijn gegraaf mogelijk maken? Ga naar BackMe, of u koopt mijn andere boek, Het Euro Evangelie. Laat anders uw waardering voor mijn werk merken via de knop hieronder. Veel kijkplezier

Ja, ik waardeer deze journalistiek

Misschien is het wel het Hugo-effect dat zorgt voor polarisatie in de polder. Sinds het begin van de pandemie is er iets blijvend veranderd in Nederland. Zo is het wantrouwen richting vaccins in het algemeen ook toegenomen. Hoe zou dat komen? Hier is een theorie. De pandemie was een excuus om allemaal maatregelen in te voeren die toch al op het programma stonden. Het idee van Europese leningen stamt bijvoorbeeld uit december 2017. In de zomer van 2019 is daartoe besloten en het lenen begon pas in 2021. Ook gek, als in 2020 de ziekenhuizen vol liggen vanwege een virus dat zich in december 2019 aandient. Welke voorstander van dit beleid kan het uitleggen? Die Europese leningen via het ‘Coronafonds’ mogen pas starten als er een nieuwe Europese budgetcyclus is aangebroken, virus of niet. Dat is de reden van de vertraging.

Dat brengt ons bij het Hugo-effect. Als er iets extreems gebeurt, zoals een pandemie, dan is dat in alle redelijkheid ook een goede rechtvaardiging voor extreme maatregelen. Het sluiten van luchthavens is daar een van. Vervolgens een jaar te laat 800 miljard euro lenen en allemaal digitale plannen uitrollen die niets met de crisis te maken hebben is iets heel anders. Nu wordt de boel een beetje troebel. De crisis is de aanleiding voor ander beleid. Sommige maatregelen kennen een stevige wetenschappelijke onderbouwing, zo is het bij een pandemie met een onbekend virus misschien inderdaad beter om niet te vliegen. Je onderzoekt dan waar je mee te maken hebt en vervolgens kunnen de luchthavens weer open. Andere maatregelen zijn puur politiek opportunisme en kritische burgers hebben dat door. Maar waar eindigt de wetenschap in deze en waar begint de politiek? Dat weet je niet en dan ga je alles wantrouwen.

Neem de uitgaven uit het Nederlandse Coronafonds, ook wel ‘Herstel- en Veerkrachtplan’ (HVP) genoemd. Al die uitgaven worden geleend en hoe die leningen afgelost gaan worden weet niemand - maar dat laten we even. De grootste ontvanger in Nederland is het Ministerie van Defensie. Daar hadden ze wat problemen rondom IT en daarom gaat er vanaf november 2024 extra geld naar het leger om dat op te lossen, bijna 140 miljoen euro.

Het zal vast en zeker nodig zijn. Maar wat heeft dit met een pandemie te maken? Er gaat ook geld naar het Erasmus M.C., zodat de intensive care (te laat) kan worden versterkt. Dat doet nu eens wel logisch aan. Het bedrag: 7.804.466 euro. Nu ziet u waar het idee bij mensen vandaan komt dat er hier sprake is van enig politiek opportunisme.

Waarom noemen we dit het Hugo-effect? Recentelijk mocht ik op een kindvriendelijke Franse camping vertoeven. Er zijn dan hekken en extra rubberen tegels, mocht de volgende generatie zich ineens onbesuisd gaan gedragen. Ook was er een zwembad, waarin ik baantjes wilde trekken; een goede oefening voor de marathon als het heel erg warm is.

Aan de overkant sprong een klein Frans jongetje in het water. Hij besloot eens lekker te pissen, waarna zijn vader de schreeuwende, lekkende hoop biomassa uit het water trok. Daar ging het plan om baantjes te trekken, want je wil niet in andermans pis zwemmen. De vader keek nog enigszins belerend; het is nog maar een kind, je zou ook aan je eigen kant van het bad kunnen blijven. Lastig wel, als je baantjes wil trekken. Nu bleek het jongetje ook nog Hugo te heten, net als een zekere minister in Nederland die met de grootste moeite zijn beleid aan Nederland probeerde te verkopen.

We kunnen het zwembad in drie delen opknippen. In een straal van ongeveer een meter van de plek waar het jongetje het water verliet weet je zeker dat je daar niet frisser uitkomt. Helemaal aan de andere kant van het bad is er niets aan de hand - voorlopig tenminste, uiteindelijk vermengt alles naar het schijnt. Dan is er in het midden een groot grijs gebied waarvan je niet weet of je er veilig bent. Zo is het idee van een Hugo-effect geboren; een deel van het beleid was wetenschap, een ander deel politiek opportunisme waarvan een angstige bevolking dom genoeg was om er in te tuinen, daar tussenin vinden we een troebele situatie waarvan we niet weten wat we er van moeten vinden. Zo werkt het ook met de Coronamaatregelen.

Het digitale paspoort, bekend als QR-code voor de horeca, is een blijvertje. Later dit jaar komt het terug als NL Wallet, een middel om mee in te loggen in CBDC (de digitale euro). Ons parlement wil het niet, maar dankzij de pandemie leven we niet meer in een parlementaire democratie. Zo werkt dat met hysterie tijdens een crisis. Een samenleving die ‘tijdelijk’ heftige maatregelen accepteert, ontdekt later dat ze er nooit meer vanaf komen. Ik sprak erover met Sanae Orchi, hieronder te bekijken.

Had u mijn laatste boek trouwens al gelezen? Democratie op de helling koopt u hierrr, er is een e-book (digitaal, lekker handig) en een papieren boek. Wilt u mijn gegraaf mogelijk maken? Ga naar BackMe, of u koopt mijn andere boek, Het Euro Evangelie. Laat anders uw waardering voor mijn werk merken via de knop hieronder. Veel kijkplezier

Ja, ik waardeer deze journalistiek

Als je denkt aan wat het leger nodig heeft, is genderinclusie dan het eerste wat in u opkomt? Genderneutrale toiletten, uniformen die lekkerder zitten, vrouwelijke communicatie, het interieurontwerp van ruimtes op schepen, noem maar op. Maak kennis met de nieuwe minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening Elanor Boekholt-O’Sullivan. Hiervoor was ze luitenant-generaal bij de luchtmacht. Als je een topmilitair op zo’n probleemdossier zet, dan hoop je dat ze met ferme hand wat hardnekkige knopen gaat doorhakken. Reken er toch maar niet op.

Boekholt-O’Sullivan is meteen in opspraak geraakt. Haar partij D66 won de verkiezingen met de belofte om heel snel het huizentekort op te lossen. Er zou een concreet plan zijn om een miljoen huizen in tien nieuwe steden op te leveren. Wekenlang houden de verantwoordelijke ministers de kaken stijf op elkaar, iedereen mag gissen naar wat het plan is. De minister komt dan met een bizar interview in de Britse krant The Guardian, een buitenlandse krant inderdaad. Ze vertelt dat mensen maar moeten wennen aan minder luxe. Als je meer mensen op een kleine ruimte kunt proppen helpt dat ook bij het oplossen van de wooncrisis, dat is waar. Maar dat is niet wat er is beloofd, er zou een plan worden gepresenteerd voor de bouw van tien nieuwe steden.

In dit interview vertelt ze over haar eigen ontberingen in Afghanistan. Ze werd daar uitgezonden als militair. Ze kreeg elke dag een muntje om te bellen en een om te douchen. Soms was ze haar haar aan het wassen maar was het muntje op. Dan moest ze met shampoo in haar haar terug de loopgraven in rennen. Zo laat ze zien dat je soms een beetje flink moet zijn, wennen aan ‘minder luxe’. De Volkskrant prikte door de leugens heen, zo werkt het helemaal niet in het leger. De innerlijke feminist deed wat die gewend was, dit moest wel een hetze tegen de vrouw zijn. Had minister Kaag dat niet ook, tevens een vrouw van D66? Met enkele vrouwelijke collega-bewindslieden plaatste de onfortuinlijke minister een selfie op social media. Girl Power!

Heel leuk, maar waar blijven die huizen? Die komen er nooit. Bij D66 zien ze er geen probleem in af en toe een flinke leugen als tactisch wapen in te zetten. Denk aan Rob Jetten, die een ontmoeting verzon met een transgender die gediscrimineerd zou worden. Hij beschuldigde een hele schoolklas ervan de transgender het leven zuur te maken, maar uit de beelden blijkt dat de desbetreffende persoon juist heel veel ‘acceptatie’ voelt. Het is toch bijzonder dat gezagsdragers geen enkel moreel bezwaar ervaren bij het verspreiden van flagrante leugens. Vergeet voormalig premier Rutte en zijn minister Halbe Zijlstra ook niet, die wegens een zedenschandaal een persoonlijke relatie met Poetin begon te verzinnen. Mensen geloven het ook nog.

Boekholdt-O’Sullivan pleite in haar vorige baan als topmilitair voor meer ‘genderinclusie’. Ze stelde dat er werd gedaan alsof het leger een plek is die is ontworpen voor mannen ‘met brede schouders’, dat idee moesten we maar eens achter ons laten. Want dat is de oorzaak van heel veel discriminatie van vrouwen. Nu zou je ook kunnen constateren dat het leger gewoon meer mannen dan vrouwen in de gelederen heeft. Loop anders maar eens over een militaire begraafplaats, onder gesneuvelde militairen treffen we weinig ‘genderinclusie’ aan. Vechten is toch een mannenberoep.

Boekholdt-O’Sullivan gelooft echter in opzet in deze, via de theorie van de ‘reference man’. Dat is een feministisch idee dat stelt dat er een ‘patriarchaat’ is, een regering voor en door witte mannen. Daarom is onze samenleving enkel ingericht op de ‘witte man’, hetgeen met worden opgelost middels ‘inclusie’. Ze vertelt over scherfvesten voor militairen, die voor veel vrouwen als een korset aanvoelen. Nu is er natuurlijk niks mis met het ontwerpen van goede bescherming voor alle militairen, afgestemd op de behoeften. Achter het idee van de ‘reference man’ gaat echter een activistisch idee schuil, alsof mannen er op uit zijn om vrouwen te onderdrukken. BNNVara maakte er overigens een reportage over. De minister wil dat ‘de reference man met pensioen gaat’.

Van een minister met deze visie kun je ook wel een stukje activisme verwachten. Reken de komende tijd daarom maar op meer verhalen over ‘girl power’ en vergeet het idee dat de bij verkiezingscampagne gedane beloftes gerealiseerd gaan worden, specifiek dat de huizencrisis binnen afzienbare tijd opgelost is. Er is geen plan, wel een activistische mentale instelling.

Ik werd erover gevraagd bij een interview bij Lotgenoten. D66 wil graag tien nieuwe steden bouwen met een miljoen huizen, waarbij Nederland compleet afstand doet van fossiele energie, we gaan als land op windenergie draaien, terwijl Nederland tegelijkertijd een militaire supermacht wordt die in Europees verband geopolitiek afhankelijk wordt. Daarnaast beginnen de kosten van de vergrijzing de pan uit te groeien. Als je al die dingen bij elkaar optelt, dan kun je niet anders concluderen dan dat links en rechts wat beloftes gebroken gaan worden. Het gesprek duurt bijna twee uur, dus zet de chips en cola maar klaar. Let niet op de ongemakkelijke lichaamshouding, een meningsverschil met een skipiste leverde enkele gebroken ribben op maar dat is alweer over.

Had u mijn laatste boek over digitale dadendrang trouwens al gelezen? Democratie op de helling koopt u hierrr, er is een e-book (digitaal, lekker handig) en een papieren boek. Wilt u mijn gegraaf mogelijk maken? Ga naar BackMe, of u koopt mijn andere boek, Het Euro Evangelie. Laat anders uw waardering voor mijn werk merken via de knop hieronder. Veel kijkplezier!

Ja, ik waardeer deze journalistiek

Ja, ik waardeer deze journalistiek

Moeten we het nóg een keer over de oorlog in Iran hebben? Ja, en dat blijft voorlopig nog wel even zo. Het zijn de weken van ene Donald en Bibi, zij bepalen het nieuws. Eerst had je ook nog een Duitse vrouw met haarlak die niet van het de buis was weg te slaan maar haar hoor je even wat minder van haar. Ze zal ongetwijfeld een comeback maken, maar voorlopig domineert het eerder genoemde duo het podium. Dus, wat zit er in het vat?

De economische ernst van deze oorlog - naast het humanitaire aspect - wordt bepaald door de duur van het conflict. Nederland en België hebben bijvoorbeeld een strategische oliereserve, genoeg voor negentig dagen. U ziet het al, als het te lang duurt, dan is die reserve gebruikt en heb je echt een probleem.

Wat zijn de vooruitzichten? Goed en niet zo goed. Het goede nieuws zien we in bepaalde koersbewegingen op de markten voor obligaties, aandelen en onder meer olie en gas. Als de Straat van Hormuz langdurig afgesloten zal blijken, dan heeft dat meetbare gevolgen. Je mag verwachten dat de prijzen van olie en gas door het dak gaan. De rentes op staatsleningen van zwakke landen als het VK zullen ook stijgen. Het VK heeft de eigen energiesector gesaboteerd, net als Nederland dat beton in de eigen gasputten stort. Als geïmporteerde energie duurder wordt, kom je als land in de problemen.

De kans op wanbetalen neemt toe, waardoor de koersen van obligaties moeten dalen. Dat verklaart deels de stijging in de rentegrafiek. Ook zal de duurdere energie voor inflatie zorgen. Centrale banken zullen een renteverlaging op korte termijn zo wel uit hun hoofd laten, een verhoging ligt juist meer voor de hand. Daarmee bestrijd je inflatie maar het levert wel economische tegenwind op, want lenen om te investeren wordt ook duurder. Ook dat verklaart de hogere rente op de tweedehands markt voor Brits schuldpapier, de yield.

De oorlog begon in de nacht van 28 februari, in het weekend. Israël opende aanval op een locatie waar het Iraanse leiderschap een overleg voerde. Zodra de markten op maandagochtend openden, was de paniek zichtbaar. Na een eerste initiële stijging zien we de rust een beetje terugkeren, na een paar dagen daalt de rente weer. Bij de prijs van een vat olie zie je dezelfde beweging. Uiteindelijk is de trend meer een van opwaartse aard, zullen we maar zeggen. In ieder geval zou de optimist hier blij van kunnen worden, want het is geen rechte lijn omhoog of omlaag.

Waarom zou je dan moeten somberen? Dat heeft te maken met het materieel dat uit alle hoeken en gaten wordt getrokken. De VS stuurden het schip de USS Boxer naar het conflict, dat volgens lokale media recentelijk is vertrokken van basis bij San Diego. Het is een zogeheten amfibisch aanvalsschip.

Schepen van deze klasse, de Wasp-klasse, hebben de capaciteit om twintig tot dertig vliegtuigen en helikopters mee te nemen, afhankelijk van de behoefte. Deze kunnen mariniers aan land brengen. Het is ook mogelijk om een ‘Wasp’ als klein vliegdekschip op te laten treden maar officieel is het iets anders. Een schip gemaakt voor een amfibische aanval heeft een interne ruimte die geschikt is om kleinere vaartuigen mee te nemen. Aangekomen op het waterige strijdtoneel laat het schip zich gedeeltelijk vollopen, waardoor het dieper komt te liggen. Dan is er een kleine, interne haven, te gebruiken om aanvallen te lanceren. Bij zo’n aanval zijn er ondersteunende schepen, die ook manschappen, voertuigen en proviand aan boord hebben. Dat ziet er van binnen als volgt uit:

Een echt vliegdekschip (hieronder) heeft die mogelijkheid niet. Het ruim wordt gebruikt om meer vliegtuigen of helikopters te vervoeren, de enige taak. Amerikaanse en Franse vliegdekschepen (in het Frans is het een ‘porte-avion’, leuk weetje voor op de camping) hebben nucleaire aandrijving. Dat betekent dat ze jarenlang op zee kunnen rondvaren, er is een bijna oneindige hoeveelheid brandstof aan boord.

De vliegtuigen verbruiken wel kerosine en de bemanning heeft natuurlijk eten en vrije tijd nodig, dat zijn de beperkende factoren aan de duur van een missie. Vliegdekschepen en amfibische aanvalsschepen lijken op elkaar maar zijn makkelijk van elkaar te onderscheiden. Bij de eerste ligt de laadklep aan de achterkant hoog boven het water, enkel te openen bij bevoorrading in de thuisbasis. De klep van een amfibisch oorlogsschip zit op de waterlijn, om operaties van mariniers mogelijk te maken.

Maakt dat uit, voor het verloop van de oorlog? Jazeker. Een vliegdekschip heeft dankzij de nucleaire reactor een veel groter vermogen dan welk ander vaartuig dan ook. Bij een aanval met vliegtuigen vaart het schip op vol (nucleair) vermogen tegen de wind in, waardoor die vliegtuigen meer bommen mee kunnen nemen. Een vliegdekschip is ook een legitiem militair doelwit en door snel te kunnen bewegen kan het enorme, logge gevaarte zichzelf verdedigen tegen een aanval op het schip zelf. Daarom is een vliegdekschip zeker anderhalf keer zo snel als het amfibische broertje.

Volgens Trump zou het conflict in Iran beperkt blijven tot een luchtoorlog, om het land militair te verzwakken en een opstand uit te lokken. Voor het bereiken van ‘regime change’ zouden er geen grondsoldaten ingezet hoeven te worden; ‘no boots on the ground’, zei hij toch echt. Een begrijpelijk antwoord. Een grondoorlog is veel complexer, zou langer duren en meer Amerikaanse doden tot gevolg hebben. In zijn succesvolle verkiezingscampagne presenteerde Trump zich als een vredespresident, hij zou nergens een nieuwe grondoorlog beginnen. Dan heeft het ook geen zin om de USS Boxer naar de Perzische Golf te sturen.

Kennelijk duurt de oorlog langer dan gepland. De opzet van Trump en zijn Israëlische collega Netanyahu lijkt in strategische zin te mislukken. Het bereiken van ‘regime change’ zonder ‘boots on the ground’ is toch moeilijker dan gedacht. Als het vanaf het begin het plan was geweest om wel op de grond op te treden, dan hadden de Amerikanen natuurlijk de tragere USS Boxer als eerste op pad gestuurd. Dat dat nu pas gebeurt is veelzeggend; kennelijk wordt de militaire strategie aangepast, het loopt allemaal niet zoals gehoopt. Het zal de USS Boxer in alle redelijkheid drie tot vier weken kosten om het conflictgebied te bereiken. Dan moet het vechten voor de mariniers nog beginnen, twee maanden in de oorlog die bijzonder kort van duur had moeten zijn. Dan komen we op het punt aan dat het in economische zin toch echt vervelend gaat worden.

Nu hoor je links en rechts steeds vaker de roep om meer ‘groene’ energie op te wekken. Dat is zo makkelijk nog niet. Fossiele brandstoffen zijn nodig om kunstmest te produceren. Sinds de invoering van kunstmest is de ‘yield’ van verschillende gewassen spectaculair gestegen. De yield bij een gewas slaat op de opbrengst per vierkante kilometer, niet te verwarren met de yield die we hierboven gebruikten; dat was de rente op de tweedehands markt voor staatsleningen.

Bij het kraken van aardolie ontstaan er verschillende producten die essentieel zijn voor een moderne economie. Dat kraken komt neer op het verhitten van ruwe olie in een grote silo. Daarbij komt gas vrij, aan de bovenkant, waarmee je een biefstuk kunt bakken. Onderin komt een soort drab te liggen, waarmee de wegen worden geasfalteerd. In het midden ontstaan de grondstoffen voor plastic, maar ook benzine en diesel.

Nederland zou ervoor kunnen kiezen om meer windmolens op zee te bouwen. Daarmee verandert de afhankelijk van ‘fossiel’ niet. Nog steeds heb je dan fossiele brandstoffen nodig om kunstmest te produceren en de meeste landbouwmachines draaien op diesel. De schade aan de industrie in vooral Qatar, gecombineerd met het praktisch afsluiten van de Straat van Hormuz, betekent dat ongeveer een derde van de wereldwijde productie van kunstmest stil is komen te vallen. Boeren wereldwijd zullen vanaf eind maart tot mei hun gewassen willen inzaaien, om in de herfst te kunnen oogsten. Als de oorlog de productie van kunstmest saboteert, kan dat grote gevolgen hebben voor de prijzen van voedsel.

Landen als Pakistan en India hebben niet enkele decennia geleden een groene revolutie doorgemaakt, wat betekent dat ze veel meer eten op hetzelfde land kunnen verbouwen dankzij kunstmest. Het zorgde voor een spectaculaire afname van de extreme armoede en honger. Daarom konden ze hun bevolking ook verdubbelen. Als vervolgens de productie van kunstmest wordt verlaagd, kun je je goed voorstellen dat dat voor honger en alle aanverwante ellende zorgt. Rijkere aardbewoners zullen hogere prijzen accepteren, waardoor de zwakkeren met de tekorten te maken zullen krijgen. Het is te verdedigen om nu al te bedenken of je iets voor ze kunt doen. Duurt de oorlog te lang, dan ga je dit soort problemen krijgen. Een onderwerp voor Current Ratio, hieronder te zien.

Had u mijn laatste boek trouwens al gelezen? Democratie op de helling koopt u hierrr, er is een e-book (digitaal, lekker handig) en een papieren boek. Wilt u mijn gegraaf mogelijk maken? Ga naar BackMe, of u koopt mijn andere boek, Het Euro Evangelie. Laat anders uw waardering voor mijn werk merken via de knop hieronder. Veel kijkplezier

Ja, ik waardeer deze journalistiek

Ja, ik waardeer deze journalistiek

Vanwege de oorlog in Oekraïne zet Nederland de eigen grondwet buitenspel, het leger moet immers ‘realistisch’ kunnen oefenen. Wat betekent dat eerste aspect? In Nederland hebben we artikel 1 van onze mooie grondwet, het bekende discriminatieverbod. Nu is het de vraag hoe je eerder geformuleerde rechten behoudt in het digitale tijdperk. Zo is er briefgeheim, zonder redelijke verdenking mag oom agent niet jouw brieven openscheuren. Nu sturen mensen inmiddels geen papieren brieven meer, maar het principe kunnen we ook loslaten op digitale communicatie; pas bij een goed verhaal en goedkeuring van de rechter mag de sterke arm der wet in je persoonlijke levenssfeer gaan grasduinen. Ook al ontwikkelen technische mogelijkheden zich met de dag, artikel 13 Grondwet is er niet voor niks.

Hetzelfde geldt voor het discriminatieverbod, dat is dus artikel 1. Het is makkelijk om dat als zodanig te formuleren, op papier te zetten. Maar hoe weet je of het wordt gerespecteerd? Digitale technieken maken allerlei vormen van discriminatie mogelijk die er eerst niet waren, zonder dat je het ziet. Een discriminerend algoritme bij de Belastingdienst kan zonder reden bepaalde minderheden vaker aan een controle onderwerpen, terecht of niet. Bij dat briefgeheim zijn er later juridische bepalingen opgenomen die regelen dat het principe ook in het digitale tijdperk gerespecteerd wordt. Hoe zit dat met het discriminatieverbod?

In de EU is sinds 2018 de Algemene Verordening Gegevensbescherming van kracht, afgekort AVG. Organisaties, onderdeel van de overheid of niet, mogen geen gegevens opnemen van individuen die discriminatie mogelijk maken. Je kunt dus niet zomaar een rassenkaart maken, mocht je dat willen. De AVG is in het Nederlands recht geïmplementeerd via een zogeheten uitvoeringswet. Daarin vinden we onderstaand artikel 22.:

Mooi. Dus, ja, we gaan naar een steeds digitaler wordende samenleving en overheid, maar oude burgerrechten behouden hun gewicht. Is dat even een geruststelling! Of Niet?

Het Nederlands Ministerie van Defensie is een Wet op defensiegereedheid (WODG) in elkaar aan het knutselen. De reden is gelegen aan de oorlog in Oekraïne, lezen we.

Militairen moeten de ruimte krijgen om ‘realistischer’ te oefenen, zo kunnen ze zich beter voorbereiden op een toekomstige missie. Nu zijn militairen hardwerkende mensen die veel respect verdienen en als ze geholpen worden door betere oefeningen, moet je ze dat natuurlijk niet ontzeggen.

In de WODG, gericht op een (mogelijke) buitenlandse dreiging, lezen we echter dat die militairen helemaal niet geholpen worden. De angst voor een Russische invasie is een excuus geworden om grondwettelijke rechten in te perken, specifiek het discriminatieverbod. Anders gezegd: de AVG en specifiek het genoemde artikel 22 beschermen burgers tegen de eigen overheid, mocht die onder toekomstige druk de neiging krijgen de eigen burgers te hard te bespioneren. Bij de eerste de beste gelegenheid (nu dus) laat de overheid zich meteen van zijn slechtste kant zien en blijkt hoe belangrijk dat artikel 22 is. Daarom wordt het meteen kaltgestellt

Nu mag je hopen dat Nederlandse functionarissen zich nog enigszins weten te beperken, als het om gevoelige gegevens van in potentie iedereen gaat. De Amerikanen zijn daar wat makkelijker in. Deze WODG, die moet regelen dat onze militairen beter kunnen oefenen, regelt toch niet dat de Nederlandse overheid deze gegevens vervolgens doodleuk doormailt naar Amerikaanse inlichtingendiensten? Jawel.

Hoe militairen hiermee geholpen worden om een Russische invasiemacht van de Grebbeberg te werpen, is menigeen een raadsel. Je zet hiermee wel de deur open voor een complete surveillance-staat, waarbij de overheid in elk aspect van je persoonlijk leven mag gluren zonder dat er een redelijke verdenking is. Dat gebeurt tijdens paniek. Er komen dan noodmaatregelen die later van permanente aard blijken maar dan mag je er niks meer van zeggen.

Onze minister van Defensie Dilan Yesilgöz - Zegerius gaat de komende maanden proberen deze wet door de Kamer te loodsen. Daarmee zal het discriminatieverbod wel uit de Grondwet worden gesloopt. Ze vloog nog naar een Frans vliegdekschip om urgentie en daadkracht uit te stralen (let ook op het dramatische muziekje), maar laten we eens een eerlijke vraag stellen. Als we echt aan de vooravond van een Russische militaire invasie staan en het grootste knelpunt voor de strijdkrachten is het gebrek aan personeel, waarom ga je dan de salarissen van militairen niet verbeteren? Dat mag dan niet, maar inbreken in de persoonlijke levenssfeer van burgers is ineens wel toegestaan. Kan iemand uitleggen hoe je Nederland zo veiliger houdt?

Het idee van een Russische invasie is bij de VVD verzonnen om een zedenschandaal bij de politie weg te houden en toen kwamen ze hiermee. Ik kwam hier stom toevallig zelf achter, hieronder zie je hoe.

Als je burgers bang maakt, slikken ze van alles en verliezen ze hun kritische houding. Deze constante crisissfeer duurt al jaren, het begon met de pandemie. Nu wordt het discriminatieverbod ernstig bedreigd. Als dat weg is, kun je je hele grondwet bij het grofvuil zetten en is Nederland na vier eeuwen van bloed, zweet en tranen niet langer een rechtsstaat. Ik sprak erover bij De Nieuwe Wereld met Lex Hoogduin en Ewald Engelen, u kunt het verdorie gratis kijken.

Had u mijn laatste boek over digitale dadendrang trouwens al gelezen? Democratie op de helling koopt u hierrr, er is een e-book (digitaal, lekker handig) en een papieren boek. Wilt u mijn gegraaf mogelijk maken? Ga naar BackMe, of u koopt mijn andere boek, Het Euro Evangelie. Laat anders uw waardering voor mijn werk merken via de knop hieronder.

Ja, ik waardeer deze journalistiek

Ja, ik waardeer deze journalistiek

Eerst een paar disclaimers. We hebben het over een lopend gewapend conflict, waarin iedereen oncontroleerbare feiten (lees: propaganda) verspreidt. Iedereen, zo werkt dat. Het is lastig om van een afstand de letterlijke wapenfeiten te controleren op juistheid. Ook sterven er mensen, geen oorlog zonder humanitaire ellende. De vragen op dit platform gaan vooral over de economische effecten, zo gek is dat dit. Daarom richten we ons nu daarop. Schoenmaker, blijf bij je leest.

Er lijken nu een paar dingen te gebeuren. De ‘opperste leider’ in Teheran leeft niet meer, maar dat kunnen we niet zeggen van zijn Twitter-account. Hier wordt een vergelding aangekondigd voor de Amerikaanse en Israëlische aanvallen.

Vervolgens vliegt na de inslag van een Iraanse raket de grootste LNG-terminal van de wereld in brand, die van Ras Laffan in Qater. Mind you: Nederland stort beton in de eigen energievoorziening, dus ons land is hier ook van afhankelijk.

Nu leek het tot ongeveer twee weken geleden wel mee te vallen met de economische schade. Als deze oorlog een heftige economische schok teweeg brengt, dan zou je een aantal dingen mogen verwachten. Een daarvan is dat de obligatiekoersen van kwetsbare landen instorten. Het VK is zo’n land, het heeft zich uit ideologische overwegingen compleet afhankelijk gemaakt van de import van energie. Als die energie duurder wordt, dan is de kans op wanbetaling van de kant van het VK groter. Daarom dumpen beleggers de obligaties, wat betekent dat het moeilijker wordt om nieuwe leningen af te sluiten. Dat zie je terug in een hogere ‘yield’.

Na een eerste forse verhoging van de rente zakte deze weer in. Markten hielden er rekening mee dat de schade wel mee zou vallen. Na een paar weken zou het testosteron uit het lichaam van de kemphanen verdwenen zijn, leek het. Inmiddels denkt niemand meer zo; dit gaat toch echt langer duren dan eerder gedacht. De yield begint weer te stijgen en andere indicatoren geven ook het beeld van een langere oorlog met evenredig meer schade.

Centrale banken hebben door de bank genomen de neiging om de rente veel te laag te houden. Zo helpen ze overheden met ongezond veel schulden. Burgers merken dit in de vorm van veel te dure boodschappen. Als er een economische schok zou komen, bijvoorbeeld een nieuwe oorlog, dan kan de centrale bank de rente verlagen. Alleen zorgt deze economische schok, de oorlog, ook al voor meer inflatie. Het sluiten van de straat van Hormuz maakt olie duurder en olie zit in zo goed als alles. Nu de rente verlagen geeft dus inflatie in het kwadraat. Centrale banken zullen daarom afzien van een renteverlaging als er spanning ontstaat op de financiële markten.

Dat nieuws geeft grote problemen voor gesloten beleggingsfondsen met privaat krediet. Beleggers willen uitstappen, uit angst voor economische ellende. Beleggingsfondsen kunnen niet zo veel uittreders tegelijkertijd aan en zetten hun fondsen op slot. Voor de mensen met een goed geheugen: BNP Paribas deed dat in de zomer 2007 ook en dat was het startsignaal van de kredietcrisis. Deze onbezonnen oorlog kan dus een eerste dominosteen zijn in een reeks van economische ellende.

We moeten dan ook wel terugkomen op het onderwerp bij Current Ratio. Vorige week werd gesteld dat de schade meevalt, als het allemaal niet te lang duurt. Daar gaan we het nog eens over hebben.

Had u mijn laatste boek trouwens al gelezen? Democratie op de helling koopt u hierrr, er is een e-book (digitaal, lekker handig) en een papieren boek. Wilt u mijn gegraaf mogelijk maken? Ga naar BackMe, of u koopt mijn andere boek, Het Euro Evangelie. Laat anders uw waardering voor mijn werk merken via de knop hieronder. Veel kijkplezier

Ja, ik waardeer deze journalistiek

Ja, ik waardeer deze journalistiek

Europa is een rijk continent. Of dat klopt, hangt af van je definitie van rijkdom. Er is een hoog consumptieniveau, dat is duidelijk. Maar is die tijdelijke gang van zaken een teken van rijkdom? Je kunt ook geld lenen voor consumptie, maar dan word je feitelijk armer. Dat is wat Europeanen doen. Vervolgens kijken ze naar de tijdelijke materiële welstand en negeren ze hun verslechterende vermogenspositie. Als je niet uitkijkt, heeft de EU binnenkort tientallen miljoenen arme ouderen die in sloppenwijken in de heuvels buiten de steden wonen. Het klinkt als een dystopische fantasie, het slaat eigenlijk nergens op; totdat je in de cijfers duikt.

Het begint allemaal bij vergrijzing, zonder dat landen, bedrijven en individuen genoeg sparen voor een flinke buffer. De nuance op het eind maakt het verschil, houd dat steeds in het achterhoofd. Het gebrek aan pensioenreserves maakt op zich al dat de meeste Europese landen straatarm zijn. Binnen de eurozone is Nederland wel het gezondste land, dus let op de winkel als andere landen om Europese schulden en ‘solidariteit’ vragen. Het werkt als volgt. Een regeringsleider kan een belofte doen, dat elke inwoner van zijn land een goed pensioen krijgt. Hoe je dat financiert, dat zeg je er alleen niet bij; we zien wel. Maar zo maak je je wel populair en vervolgens win je de verkiezingen. Welke stemmer wil er nu geen gratis geld? Dus stem je op degene die de duurste beloftes doet. Zo lopen democratieën het risico zichzelf te vernietigen, door het thuisland failliet te laten gaan. Dit is wat er in de hele Westerse wereld gebeurt, geen beste ontwikkeling voor de liefhebbers van democratie.

De Spaanse premier Sanchez is de beste illustratie. Met de ferme toon van een geloofwaardig leider zegt hij: “Les digo a los jubilados de toda España: se van a revalorizar las pensiones sí o sí, con o sin el PP. Ese es mi compromiso y lo vamos a cumplir.” Of, in het Nederlands: de pensioenen zullen stijgen, een belofte waar ik me aan ga houden. Een daverend applaus is de beloning voor het uiten van zoveel daadkracht. Maar hoe weet je of je je wel aan je woord kunt houden?

In de financiële wereld maakt men in dat kader gebruik van het principe van de netto contante waarde (NCW). Dat is een enkel bedrag, dat weergeeft hoe groot toekomstige verplichtingen zijn, gegeven een aantal relevante aannames. Bij een pensioenpot gaat het om de hoogte van de beloofde uitkeringen en het zogeheten langlevenrisico. Wat is dat? Spanje kent een pensioenleeftijd van 67 jaar. Bijna negen miljoen mensen krijgen nu zo’n tienduizend euro per jaar. Volgend jaar komt daar een nieuw cohort van pensioengerechtigden bij van zo’n half miljoen mensen. In hetzelfde jaar worden er 320.000 kleine Spanjaardjes geboren, waarvan een kwart van buitenlandse origine. Spanje is dus aan het krimpen. Het Spaanse bureau voor de statistiek maakte deze bevolkingspiramide.

Als een Spanjaard relatief jong overlijdt, bijvoorbeeld op 70-jarige leeftijd, dan is dat een financiële meevaller voor de overheid. Het doet onaardig aan om zulke sommetjes te maken, maar we ontkomen er niet aan. Europeanen worden dankzij een betere leefstijl en medische technologie steeds ouder. Tijd is het kostbaarste goed dat er is, dus laten we zonder meer concluderen dat dit goed nieuws is.

Alleen zullen ouden van dagen langer dan gedacht van hun pensioen mogen genieten en dat heeft gevolgen die in geld uit te drukken zijn. Anders gezegd; als je wil dat het pensioen in financiële rust wordt genoten, dan moeten er wel voorbereidingen worden getroffen. Anders vraag je om narigheid. Voor de overheid bestaat er dus een risico als inwoners langer dan gedacht in leven blijven, omdat ze dan ook langer een uitkering verdienen. Dat is het langlevenrisico.

Spanje heeft een pay as you go-systeem, zoals dat heet. De werkende jongeren van nu betalen voor de pensioenen van de vorige generaties. Op dit moment vormen de veertigers de grootste groep, er zijn ruim 800.000 Spanjaarden die 45 jaar oud zijn. Als hun ouders gemiddeld 35 jaar oud waren toen ze kinderen kregen, dan kunnen de werkende Spaanse jongeren elk jaar inkomstenbelasting betalen om die 90-jarigen van een beloofd inkomen te voorzien. Die groep is 200.000 Spanjaarden sterk, een kwart zo groot als de generatie ervoor.

Als we naar de generatie erna kijken, zien we schrikbarend genoeg het tegenovergestelde beeld. Tegenover de genoemde groep veertigers staat een veel kleinere groep eenjarigen. Die groep is maar een derde zo groot! Dat betekent dat die groep over 45 jaar een veel grotere groep ouderen moet verzorgen uit de lopende inkomsten. In alle eerlijkheid is dat een schuld. Spanje heeft officieel wel een bevolkingspiramide, maar eigenlijk is het meer een ‘muffin top’. De economisch actieve veertigers zullen over twintig jaar grotendeels economisch inactief worden, dus van bijdrager in het pensioensysteem overgaan naar de groep van de ontvangers. Als elk leeftijdscohort ongeveer even groot is, hoeft dat geen probleem te zijn. Maar dat is dus aantoonbaar niet het geval.

Stel dat een zekere Spanjaard eind van dit jaar en eind volgend jaar recht heeft op een pensioenuitkering, steeds tienduizend euro. De betalingen bedragen dan opgeteld twintigduizend euro. Dat is waar de overheid rekening mee moet houden, deze belofte is tastbaar. Nu kan het geld voor de tweede betaling eerst nog eventjes belegd worden. Misschien realiseert een pensioenfonds wel een rendement van elf procent dit jaar met het beleggen van de pensioenpremie. In dat geval moet het pensioenfonds maar negentienduizend euro in kas hebben om twee jaar een uitkering van twintigduizend te doen. Immers, er moet tienduizend euro op de rekening van de uitkeringsverstrekker staan om dit jaar aan de pensioenverplichting te voldoen, er is geen tijd om te beleggen. Dan is er nog eens negenduizend euro, dat succesvol wordt belegd. Er is duizend euro aan rendement. Dit hele zaakje opgeteld is precies genoeg om in twee jaar twee keer een uitkering van tienduizend euro te doen.

Dit is de tijdswaarde van geld; uitkeringen die op een later moment pas volgen, staan voor lagere waarden in de boeken. Er worden dus twee uitkeringen gedaan van tienduizend euro elk, samen twintigduizend. Omdat het geld niet morgen meteen betaald moet worden, is de contante waarde van de verplichting slechts negentienduizend euro. Zoiets doet misschien vreemd aan. Maar stelt u zich voor dat u een Spaanse ambtenaar bent, verantwoordelijk voor de uitkering van het pensioen van ene Manuel. U zult zich meteen willen afvragen hoe oud hij is. Als hij 66 is, dan heeft u nog maar een jaar om de boel op orde te krijgen, misschien door te beleggen. Als Manuel echter 46 is, dan heeft u nog twintig jaar de tijd om over een oplossing na te denken. Wat heeft u liever? Bij verplichtingen, zoals een beloofd pensioen, gaat het niet alleen om de hoogte van de schuld, maar ook om de timing. Daarom hebben we het over de tijdswaarde van geld.

Landen kunnen met deze methode berekenen hoe groot de pensioenschuld is. Immers, als je tegen hele groepen in de samenleving zegt dat je ze te zijner tijd wel een uitkering zult geven, dan is dat gewoon een schuld. Een slimme rekenaar helpt pensioenfondsen en landen om uit te rekenen hoeveel pensioengerechtigden er nu en straks zijn, omdat vrij goed is in te schatten hoeveel mensen er jaarlijks binnen het leeftijdscohort overlijden; het genoemde langlevenrisico. Vervolgens telt de rekenaar de beloftes op, rekening houdend met het tijdseffect: verplichtingen verder in de toekomst staan voor lagere bedragen in de boeken. Al die verplichtingen opgeteld vormen een enkel bedrag. Dat is handiger, als je een discussie over het onderwerp wil voeren. Dat enkele bedrag is dus wat je nu op je rekening moet hebben om in de toekomst al die uitkeringen te doen, uitgaande van het langlevenrisico en het feit dat je geld ook mag beleggen.

Spanje komt dan in 2023 uit op een schuld van € 6.194.000.000.000,00. Dat spreken we uit als ruim zes biljoen euro, oftewel zesduizend miljard euro. We hebben nu wel een handig getal, maar vaak wordt informatie pas behapbaar als je het vergelijkt met iets anders, zodat je een percentage krijgt. Spanje moet dit bedrag uitkeren in de toekomst, omdat politici in het verleden allemaal onmogelijke beloftes hebben gedaan. Die uitkeringen doe je uit de lopende begroting van het land. Daar zit meer geld in, als het in een specifiek jaar beter gaat met de economie. We gaan het enorme bedrag hierboven dus delen door de omvang van de economie. Als huizenkoper doe je dat ook; het gaat niet om de hoogte van de hypotheek, maar hoe die zich verhoudt tot het inkomen.

In het geval van Spanje is de schuld 500% van de economie. De officiële staatsschuld is veel lager, namelijk 102% van de economie. Dat is al veel meer dan de Europese grens van zestig procent. In werkelijkheid is die schuld veel hoger, want die beloofde pensioenen zul je ooit moeten uitkeren.

Tot slot is het gebruikelijk om te kijken welk deel van de pensioenbeloftes gedekt is. Neem ter illustratie de jaarrekening van ABP, het pensioenfonds voor Nederlandse ambtenaren. Bij de bezittingen hierboven, links op de balans, zien we dat er vastgoed is aangekocht om te verhuren; met de opbrengsten zou je pensionado’s van een uitkering kunnen voorzien. Er wordt belegd in aandelen en met ‘vastrentende waarden’ worden obligaties bedoeld, vaak van overheden. Vergeet de rest even. Er is ruim vijfhonderd miljard aan bezittingen. Dat is het gevolg van jarenlang premies innen en de opbrengst slim beleggen. Wie spaart, heeft wat.

Bij de schulden, aan de rechterkant van de balans, zien we dat er een ‘voorziening pensioenverplichting’ is. Dat is de schuld, die ontstaat doordat een grote groep mensen nu eenmaal een uitkering is beloofd, ooit. Bij ABP is dat bedrag afgerond ook vijfhonderd miljard, net als de bezittingen; dat is geen toeval maar slim financieel beleid. Deze verplichting is hetzelfde als de pensioenverplichting van zes biljoen euro, in het Spaanse voorbeeld. Daar stoppen de gelijkenissen. Wat is dan het grote verschil tussen Spaanse en Nederlandse pensioenen? Dat is het feit dat er voor de schuld bij ABP ook daadwerkelijk dekking is. Dat zijn de eerder genoemde opgespaarde beleggingen. Daar komt elk jaar winst uit, te besteden aan de beloofde uitkeringen. Het is een stuk makkelijker een schuld te voldoen, als je in eerdere jaren ook daadwerkelijk hebt gespaard. Nederland deed dat wel, Spanje niet. En nu?

Als een politicus, zoals de Spaanse premier, belooft een pensioen te verzorgen als zijn kiezers eenmaal de pensioengerechtigde leeftijd hebben bereikt, dan is dat een schuld. De hoogte van die schuld is afhankelijk van de hoogte van het beloofde pensioen en het langlevenrisico. De contante waarde in het Spaanse voorbeeld is zes biljoen euro, vijf keer de omvang van de hele economie. Vervolgens kijken we welk deel gedekt is door aanwezige bezittingen, zoals liquide middelen en beleggingen in vastgoed, aandelen, obligaties en alternatieven. In het Spaanse voorbeeld is er gewoon nooit gespaard, wie dan leeft, dan zorgt. Dat betekent dat de complete schuld van vijfhonderd procent van de economie ongedekt is. De pensioenschuld bestaat dus uit honderd procent aan ongedekte schuld en nul gedekte schuld. Dingen beloven is leuk, tot ze je aan je woord gaan houden.

Is dat een probleem, een hoge ongedekte schuld? Ja. Want op korte termijn moeten die uitkeringen wel verzorgd worden. Volgend jaar komt er weer een grotere groep uitkeringsgerechtigden bij, wat voor een daadwerkelijke betalingsverplichting zorgt. Die groei zal tot het midden van deze eeuw aanhouden bij een krimpende beroepsbevolking. Vergelijk het met een buurman met een modaal salaris van veertigduizend euro per jaar, bruto. Hij heeft een ongedekte schuld van twee ton en wil volgend jaar royaal met pensioen gaan, hij is 66. En, let wel: we hebben het hier niet over een hypotheekschuld. Want als je op die leeftijd twee ton aan hypotheekschuld hebt, dan staat daar een huis tegenover dat naar alle waarschijnlijkheid meer waard is. De hypotheekschuld is dan volledig gedekt door het huis, wat betekent dat je geen ongedekte schulden hebt. Schuld is pas een probleem als er niks tegenover staat. De relatief oude buurman zou kunnen stellen dat hij een groeiplan op gaat stellen, zodat hij nog snel uit de schulden gaat groeien. Realistisch?

Nu zou je mogen tegenwerpen dat hij dat twintig jaar geleden ook had kunnen bedenken, of nog eerder. Op dezelfde manier heeft de EU bedacht dat er een ‘plan voor het concurrentievermogen’ moet komen; om de ongedekte schulden aan te pakken, gaat de EU economisch groeien. Dat klinkt leuk, maar de demografische omstandigheden helpen niet mee. De generatie van de babyboomers gaat nu met pensioen en als je de kosten daarvan wil kunnen dekken, dan moet je gewoon een dikke spaarpot hebben. Is die er niet, dan worden de beloftes gebroken. Rekenkundig gezien is het allemaal heel simpel.

Hoe zien de scores er in de hele EU uit? We kijken dus eerst hoe hoog de contante waarde van de pensioenbeloftes is, per land. Vervolgens zoeken we op of er dekking is: enkel een ongedekte schuld gaat op zeer korte termijn al de eigen begroting helemaal kaalvreten. Nu is het redelijk om die schuld af te zetten tegen het nationaal inkomen. Daarom delen we de ongedekte schuld door de jaarlijkse economie van het land om een percentage te krijgen. Dat levert de grafiek hierboven op. De cijfers komen van Eurostat, verder is het een eigen bewerking.

De grote landen Frankrijk, Italië en Spanje hebben allemaal onmogelijke beloften gedaan. Maar ook Duitsland is niet zo gezond als men dacht. Ondanks de mythe van de spaarzame Noord-Europeaan heeft de Duitser zijn zaakjes op pensioengebied heel, heel slecht op orde. Nederland heeft ook hoge pensioenschulden, maar die worden gecompenseerd door beleggingen; kijk maar naar de balans van ABP. Alle Nederlandse pensioenfondsen samen hebben door slim sparen en beleggen samen bijna twee biljoen aan vermogensbestanddelen. Binnen de eurozone is Nederland de uitblinker. Er zijn wel ongedekte schulden, die zitten namelijk in de AOW.

De situatie in Nederland is toch echt een stuk minder dramatisch dan in Spanje. Er is wel vergrijzing, wat zich manifesteert door een smalle basis in de piramide. Dat maakt het uitdagend om in de toekomst de beloofde AOW te betalen. Maar de scheefgroei tussen de generaties is niet zo spectaculair als in Spanje. Nu is er behalve het beloofde pensioen van de overheid (AOW) ook de schuld in de pensioenfondsen. Alleen hebben die decennialang een vermogenspositie opgebouwd, dus daar is geen sprake van een ongedekte schuld. En als de Nederlandse pensioenuitkeringen straks op de bankrekening van de gepensioneerden verschijnen, dan wordt er eerst inkomstenbelasting ingehouden. Die inkomsten zijn een zekerheid, wat het beeld versterkt van een Nederland dat internationaal aan zijn financiële verplichtingen kan voldoen. Spanje is daarentegen wel echt blut.

Wat gaat een overheid doen op het moment dat die schulden acuut worden? Dat betekent dat mensen die je vroeger hebt beloofd dat ze een pensioen zouden krijgen, nu aan de poorten staan te rammelen. Al die tijd heb je als sluwe politicus de schulden uit de boeken weten te houden. Dat was inderdaad een kwestie van creatief boekhouden, eigenlijk is het bij het criminele af. Wat overheden zullen doen om zich onder de belofte uit te wurmen, is heel simpel: ze breken hun woord gewoon. Ja, bedankt voor je stem, maar ik heb u voor de gek gehouden. Er zijn twee redenen om aan te nemen dat het deze kant op zal gaan.

Ten eerste is er geen andere mogelijkheid. Als je een onmogelijke belofte hebt gedaan, dan ga je het gewoon niet redden. Dat is een vrij simpele conclusie. Ten tweede zien we dat dit nu al de gekozen oplossing is, ook in Nederland. De nieuwe regering werkt volgens een coalitieakkoord met extra uitgaven en bezuinigingen. In dat overzicht is een positief getal saldoverslechterend, zoals dat heet. Er gaat ergens meer geld heen. Een saldoverbeterende maatregel is negatief: het document redeneert vanuit de overheid. Een korting op de AOW is dus een plus voor de regering en voor de AOW-gerechtigde, wel, iets anders natuurlijk.

In de budgettaire tabel staat de er 19,3 miljard meer aan Defensie moet worden uitgegeven. Dat kan in theorie niet, daar komt later een artikel over. Maar neem even aan dat deze luchtkastelen op de realiteit slaan. Het is een extra uitgave, dus is het een positief getal. Wellicht had u in het nieuws al kennis mogen maken met de ‘vrijheidsbijdrage’ van vijf miljard per jaar. Het gaat om ruim vijf miljard aan extra belastingen om die ruim negentien miljard aan uitgaven op te vangen. Zelfs mijn kat kan berekenen dat er daar iets mis aan het gaan is.

Waar komt het geld dan vandaan? Simpel, snijden in AOW en WW. De AOW wordt versoberd door hem pas later in te laten gaan. Stel dat Archibald uit Hoofddorp 65 jaar is en denkt dat hij binnenkort van de welverdiende AOW mag gaan genieten. De AOW-leeftijd wordt uitgesteld tot 70 jaar. Dat is eigenlijk een gift van Archibald aan de staat, die dan andere dingen kan doen. Archibald krijgt wel AOW maar pas later. Er is een verlies in termen van contante waarde voor hem. Dat is echter winst voor de overheid, de besparing kan aan iets anders worden uitgegeven.

Bij de WW zien we iets soortgelijks, die wordt verkort. In de grafiek hierboven zagen we dat Spanje een veel grotere ongedekte pensioenbelofte heeft als percentage van de economie in vergelijking met Nederland. Dat betekent niet dat Nederland ze niet heeft, ongedekte schulden. In de financiële paragraaf zien we een minteken voor de veranderingen in WW en AOW. Dat zijn ordinaire bezuinigingen, de min is voor de burger. Nu is dit eerder niet zo gecommuniceerd. Iedereen met een loonstrook heeft netjes premie betaald, in de hoop dat er AOW zijn zijn, onder bepaalde voorwaarden. Die voorwaarden kunnen dus tijdens de looptijd van de verzekering worden aangepast, ten nadele van de burger. In de volksmond heet dat een verslechtering, een gebroken belofte.

Daarom: de oplossing voor een te ruim geformuleerde pensioenbelofte is hem simpelweg breken. Als Nederland al aantoonbaar voor die route kiest, dan is het wachten tot de landen met een veel zwakkere uitgangspositie dat ook gaan doen. Rijke Spanjaarden, Fransen en Italianen maar ook Duitsers zullen er weinig last van hebben. Maar relatief weinig vermogende Europeanen die erop rekenen dat politici hun woord wel houden, zullen al heel snel van een koude kermis thuiskomen. En voor miljoenen van hen betekent dat simpelweg: bittere armoede. Leuk is het niet, maar dit is de financiële realiteit.

Had u mijn laatste boek trouwens al gelezen? Democratie op de helling koopt u hierrr, er is een e-book (digitaal, lekker handig) en een papieren boek. Wilt u mijn gegraaf mogelijk maken? Ga naar BackMe, of u koopt mijn andere boek, Het Euro Evangelie. Laat anders uw waardering voor mijn werk merken via de knop hieronder.

Ja, ik waardeer deze journalistiek

Vandaag geef ik openheid over de giften die ik zelf uit het Kremlin heb mogen ontvangen. Het is tijd om eerlijk te zijn, de samenleving heeft recht op informatie over het gevaar van Russische inmenging.

Ik krijg geen geld uit het Kremlin. Als je een nieuwe Excel-sheet maakt heeft cel A1 geen waarde, dat werkt hier ook zo. Het bedrag is nul.

Dat is wel jammer, want u kent het adagium van de Zuidas: pecunia non olet. Wel ziet u geregeld publicaties en interviews van ondergetekende langskomen, waarin ik de zinvolheid van de oorlog in Oekraïne in twijfel trek. Kernmachten zijn te bang om elkaar direct te bevechten, dus krijg je een eeuwigdurende proxy-oorlog. Zo had je in de jaren ‘80 een oorlog tussen Angolese partijen en het apartheidsregime van Zuid-Afrika, de een kreeg wapens van de Sovjet-Unie en de ander van de VS. Wie de vijand van mijn vijand is, is mijn vriend, ook al stinken zijn sokken een beetje (in tegenstelling tot geld). De VS en de Sovjet-Unie hebben nooit echt (veel) op elkaar geschoten, bang voor elkaars kernwapens. Dat is dus een proxy-oorlog, iemand anders mag de kogels opvangen.

Rusland heeft kernbommen en kan daarmee de beschaving uitwissen. Het land zou als reactie op ook een conventionele aanval nucleair terug kunnen slaan. De reactie daarop zorgt ervoor dat we daarna weer met stokken en stenen gaan vechten, maar dat terzijde. De VS beschikken over raketten om zich tegen een dergelijke nucleaire aanval uit Rusland te verdedigen. Europese regeringen hebben op deze vorm van defensie bezuinigd en hebben geen raket-paraplu. Rusland heeft wel zo’n systeem en kan dus nucleair aanvallen en tegelijkertijd zichzelf verdedigen. De Europese landen hebben een tiende van het Russische nucleaire arsenaal en geen enkele luchtverdediging tegen ballistische raketten. Anders gezegd: je hebt als Europa bij een zwaardgevecht een tien keer zo klein zwaard als je tegenstander en, in tegenstelling tot de andere ridder, geen schild. Denk nu eens een halve minuut na over de vraag of het onder die omstandigheden slim is om te escaleren.

Het resultaat van deze patstelling is de zogeheten Instagram-veiligheid. Europese leiders stoken hun eigen bevolking op, er zou een Russische dreiging zijn dus er moeten letterlijk duizenden miljarden extra belasting betaald worden en grondrechten worden ingeperkt. Je wil toch niet dat je kinderen Russisch spreken straks? Daarom, het defensiebudget van de NAVO moet groter zijn dan de hele economie van Rusland. De Oekraïense president Zelensky wordt ingevlogen voor een mooie selfie, terwijl hij lachend wat oude militaire rommel mag meenemen. Het goede nieuws voor hem is dat de Russische oude rommel ook aan roest onderhevig is, waarmee je je wel af kunt vragen hoe groot die dreiging nu echt is. In ieder geval dient het selfie-moment voor binnenlandse politieke doeleinden, daarna krijgt Zelensky een mes in zijn rug.

Elke Europese regeringsleider is immers bang voor de kernbommen van Poetin, ook al schreeuwen ze om het hardst dat dat niet zo is. Daarom kiezen ze voor deze weinig sjieke weg. Zelensky kan het niet zonder steun redden en doet maar schoorvoetend mee met het fotomoment, je moet wat. Journalisten die wijzen op deze bijzondere gang van zaken worden weggezet als vazallen van het Kremlin. Dat mag, maar toch is dit bijzonder. Als Zelensky daadwerkelijk vecht voor de vrijheid van Europa, want hierna gaat Poetin het hele continent veroveren, dan is dit toch een vreemde gang van zaken? Als Oekraïne bezwijkt onder de Russische aanvallen is het gedaan met Nederland en België, heet het. Dan zou je dat land toch ook fysiek moeten ondersteunen nadat je dat beloofd hebt?

Een treffend voorbeeld van Instagram-veiligheid vinden we in het Belgische beleid. Dit land had tot voor kort een vrouwelijke minister van Defensie, een unicum. Haar partij, de Belgische socialisten, waren te trots voor woorden, ook al hebben ze een hekel aan het eigen leger. We hebben het hier over de Ludivine Dedonder, in het midden op de foto. Opeenvolgende Belgische regeringen hebben het eigen leger de afgrond in bezuinigd. Wel pleiten ze voor Europese integratie om de Russische dreiging het hoofd te bieden, ook een bijzondere combinatie.

Voor haar Instagram-moment liet Dedonder Zelensky twee jaar geleden naar België komen. Ze beloofde hem, samen met premier De Croo, de volledige Belgische vloot van F-16’s. Daarmee help je Zelensky echt, wat het is een efficiënte en veelzijdige straaljager. Of, tenminste, je zou hem hebben geholpen als het gemeend was. Na een stoere foto voor de socials mag Zelensky weer op de trein terug en dan volgt de teleurstelling.

Uiteindelijk blijkt dat België slechts twee toestellen zal schenken. Dat is niet veel, inderdaad. Nu zullen ook die niet worden geleverd, want bij de belofte zat ‘geen deadline’. Dat bericht komt dan twee jaar na de selfie. Is dat hoe je omgaat met acute dreiging van een Russische invasie? Het gaat dus niet om wat je doet, maar om het beeld dat je laat zien. Door daadkracht uit te stralen creëer je ‘leverage’ voor binnenlandse politiek, zonder dat je een escalatie met een kernmacht riskeert. Intussen draait de Slavische gehaktmolen door. Als je oprecht wil dat Oekraïne wint, geef dan de benodigde spullen en laat Instagram aan de influencers met opgespoten lippen in infinity pools in Dubai en Bali. Of ben je eigenlijk stiekem te laf?

De NAVO zou met weinig moeite duizend straaljagers van de vierde generatie aan Oekraïne kunnen leveren. Hier zal later een lijstje van volgen, op deze site. Dat dat niet gebeurt, is veelzeggend. Nu zou je inderdaad kunnen zeggen; als je toch te bang bent, laat alle oorlogsretoriek dan ook maar zitten. En als je dat doet, komt de beschuldiging van het aannemen van Russisch smeergeld om de hoek kijken. Het is een beetje een lange inleiding, maar laten we het daar toch eens over hebben. Je ziet deze beschuldiging regelmatig terugkeren, ik ga geen link delen want dat is te veel eer.

In 2016 probeerde een groepje politici Nederland warm te draaien voor het associatieverdrag met Oekraïne. De tekst van dat verdrag was en is zo verstrekkend, dat het land daarmee praktisch lid zou worden van de EU. Dat was wel een discussie waard. Een van de voorstanders van opiniemaker Joshua Livestro. Bij een reconstructie van de campagne door het programma Medialogica gaf hij kort daarop toe dat de Russische inmenging verzonnen was, zie boven. Hij verloor het narratief en ‘speelde de Poetin-kaart voor wat hij waard was’. Er is dus geen echt bewijs van het aannemen van Russisch smeergeld door deze of gene Nederlander. Maar het bekte lekker en de leugen begon een eigen leven te leiden, tot de dag van vandaag aan toe. Mensen doen dat bij mij ook.

Dat zou een beetje vreemd zijn, want wellicht kent u het project ‘de Kamerplant Tour’ nog. Wat is dat nu weer, in het kort? Nederland is een belastingparadijs, specifiek voor de lidstaten van de voormalige Sovjet-Unie. Dat heeft een lange fiscale geschiedenis. In de jaren ‘80 sloten de toenmalige Sovjet-Unie en Cyprus een verdrag, waarbij onderlinge dividenden onbelast zouden blijven, want handel was praktisch gezien afwezig. Daarna trad Cyprus tot de EU toe met Nederland. In de EU heb je vrij verkeer van kapitaal en Nederland heeft weer een fiscale faciliteit genaamd ‘deelnemingsvrijstelling’. Dat betekent dat als een onderdeel van een groep van bedrijven ergens in de keten belasting heeft betaald, de groep de winsten onbelast mag doorstorten naar andere gelieerde bedrijven. De belasting kan ook effectief nul zijn, wat mogelijk wordt gemaakt door het genoemde verdrag met Cyprus. Dat maakt dan niet uit.

Bij het uiteenvallen van de Sovjet-Unie heeft elk nieuw land dat toen het levenslicht zag, ook Rusland en Oekraïne, de oude wetgeving gekopieerd naar de nieuwe omstandigheden. Dus als er een verdrag is tussen Cyprus en de Sovjet-Unie, dan streep je ‘Sovjet-Unie’ door en vervang je die geografische aanduiding door ‘Rusland’, ‘Oekraïne’, ‘Azerbeidzjan’, bedenk het maar. Vervolgens zijn er tropischer belastingparadijzen, zoals Bermuda, waar bankgeheim bestaat. Als een bedrijf uit Rusland of Oekraïne winsten via Cyprus doorstort naar Nederland, kan dat daarna belastingvrij verdwijnen in een Caribische spaarpot. Rusland en Oekraïne raken hierdoor ernstig verarmd en verzwakt, omdat dubieuze lokale types geld wegsluizen dat gebruikt had kunnen worden om de rechtsstaat op te bouwen.

Deze types zijn de bekende oligarchen, vaak miljardairs, die van de politieke chaos in de jaren ‘90 gebruik hebben weten te maken om zichzelf te verrijken. Hun geld slaan ze stuk op dure jachten, voetbalclubs en mooie vrouwen. Nederland verdient er een grijpstuiver aan, omdat ze op de Zuidas de handel faciliteren. Wat Nederland verdient aan de administratieve diensten in deze valt in het niet bij de schade die je aanricht aan de rechtsstaat.

Rusland is vervallen tot een kleptocratie, het is wat het is. Ze hebben nog wel een nucleair arsenaal, eigenlijk is Rusland nu Scarface maar met kernwapens. Een selecte groep oligarchen kan zich schaamteloos verrijken, zo lang ze zich maar niet met de politiek bemoeien. Om onbekende redenen besloot Mark Rutte als premier om de banden met dit kapitaal in 2013 aan te halen. Om Nederland hét doorvoerland voor het genoemde kapitaal te laten zijn, moesten de oligarchen, niet zelden crimineel, zich hier veilig voelen. Een persoonlijke vriend van Poetin, Mikhail Fridman (boven, midden), mocht Nederlandse ambassades in Kiev en Moskou gebruiken om Nederland aan te prijzen als belastingparadijs. Een verbaasde medewerker van een ambassade stuurde me een flyer van zo’n belastingontwijk-feestje toe, want dit was toch niet waarom je als Nederlander diplomaat wil worden? Daarin zien we dat de oligarchen ‘asset protection’ wordt aangeboden door de regering van Nederland. Waarom zou je zo je best doen, als Rutte zijnde?

Het beleid van Rutte had succes, want de ene na de andere oligarch, crimineel en dictator wist de Zuidas te vinden. Kamervragen stellen kan niet, want Rutte had Poetin persoonlijk beloofd dat hij de privacy van zijn foute vriendjes zou verdedigen - waarom?

In 2016 wordt het vervelend. ING krijgt een boete van honderden miljoenen van het OM wegens het witwassen van het vermogen van een crimineel. Dat blijkt bovengenoemde Fridman te zijn. De samenwerking met hem wordt vanuit de regering niet in twijfel getrokken, want een grijpstuiver is een grijpstuiver. En meer dan dat is het niet, want deze fiscale constructies zijn zo opgetuigd dat de desbetreffende oligarch er maximaal aan verdient. De Zuidas zet zichzelf in de markt als de Action van de financiële dienstverlening, begint eruit te zien als een lelijke, drugsverslaafde Duitse prostituee zonder tanden van in de tachtig met verlepte tatoeages; ik doe alles voor een handje kleingeld, je hebt geen idee, maar knijp misschien maar wel je ogen toe. Waarom zou een land als Nederland zichzelf zo verlagen? Rutte blijft erbij lachen, dat kan hij goed.

Ik besluit er met de kunstenares Katinka Simonse een project van te maken. De Zuidas zit dus vol met ‘hoofdkantoren’ die in de praktijk niet meer dan een skelet zijn. De buitenlandse belastingontwijker moet hier wel iets van een kantoor hebben, met een telefoonnummer, dat heet ‘substance’ of ‘inhoud’. Een koffiezetapparaat en een kamerplant maken het af, maar verder is het niet veel; het moet immers zo goedkoop mogelijk zijn maar net genoeg zijn om voor echt hoofdkantoor door te kunnen gaan. Geenstijl kwam een kijkje nemen.

Bij de lege hulzen vinden we ook Rostec, het wapenbedrijf van Rusland dat ook Bukraketten verkoopt, Nederland niet geheel onbekend.

Rostec staat op de Europese sanctielijst vanwege MH17, terwijl enkel Nederland die sancties niet naleeft. Dat lijkt het gevolg te zijn van de afspraken tussen Rutte en Poetin. Nu lijkt het me vrij bizar om de journalist die daarover schrijft, aan te wrijven dat hij Russisch smeergeld in de zak heeft zitten. In het huidige emotionele tijdperk doen feiten er helaas niet meer toe, mensen houden van simpele, snelle verhaaltjes, of het argument logisch is komt op een tweede plaats. Je zou je ook af kunnen vragen waarom Rutte zo zijn best doet om Poetin in de watten te leggen en en passant het eigen leger afbreekt, om vervolgens van de daken te schreeuwen dat hij ons gaat aanvallen.

Lees in dat kader dit oude artikel op 925/FTM. Wat u tot nu toe heeft gelezen is dus een lange inleiding, maar dan is de informatie wel volledig. We zijn hier niet bij de publieke omroep, of andere zelfbenoemde kwaliteitsmedia, we gaan hier voor de feiten, enkel de feiten en de volledigheid van de feiten. Veel leesplezier!

Nog een laatste persoonlijke noot; als je de boekhouding van schimmige Russische en Oekraïense oligarchen op straat gooit, dan kom je al snel tot de ontdekking dat ze ook in staat zijn om in jouw eigen persoonlijk leven te graven. Dat is inderdaad een intimiderende ervaring, maar wie buigt voor intimidatie vraagt om meer. Bezwijk daarom nooit voor terreur. Laat bij deze afgerekend zijn met de koddigheid van de zelfbenoemde experts die aan de tafels zitten van pedante praatprogramma’s, die overal Russische dreigingen zien en links en rechts mensen en politieke partijen beschuldigen van het aannemen van smeergeld. Laat ze concreet bewijs leveren, of anders hun muil houden.

Had u mijn laatste boek trouwens al gelezen? Democratie op de helling koopt u hierrr, er is een e-book (digitaal, lekker handig) en een papieren boek. Wilt u mijn gegraaf mogelijk maken? Ga naar BackMe, of u koopt mijn andere boek, Het Euro Evangelie. Laat anders uw waardering voor mijn werk merken via de knop hieronder.

Ja, ik waardeer deze journalistiek

From Russia (and Rutte) with love

FTM.nl

29-6-2018

De EU hanteert een sanctielijst jegens 92 Russen en hun bedrijven vanwege hun bijdrage aan de invasie in oostelijk Oekraïne en de Krim. Na de MH17-ramp is die lijst uitgebreid met een aantal wapenleveranciers. De machtigste: Sergey Chemezov, directeur van de Russische wapengigant Rostec en van Almaz Antey, maker van de BUK-raket. Maar juist Nederland is het enige land dat de sancties tegen Chemezov schendt. Waarom? En hoe komt het dat de Amsterdamse Zuidas een vrijplaats is voor wapenhandelende Russen?

‘Weet u wat een vacuümbom is?’ Ergens tussen 1 januari 2014 en 2 november 2016 moet er iets grondig zijn veranderd in het hoofd van onze minister-president wat betreft zijn gedachten over Rusland. Op 2 november 2016 houdt hij een vurig pleidooi om akkoord te gaan met het associatieverdrag met Oekraïne. De reden: de Russen droppen volgens Rutte zwaar geschut op de schuilkelders waarin de bewoners van Aleppo zich verschansen. De vacuümbom is er kennelijk een van. Het verband met het Oekraïne-referendum is niet direct zichtbaar, maar Europa moet ‘eensgezind optreden tegen deze agressie’, aldus de premier. Tegen Rusland dus.

Op 1 januari 2014 was de toon van de premier nog heel anders. Koning Willem-Alexander zat bij de Olympische Winterspelen op de tribune met Vladimir Poetin en diens Wit-Russische en Turkse collega’s Alexander Lukashenko en Recep Erdogan. Er volgde nog een broederlijk biertje in het Holland Heineken House met het Russische staatshoofd. Critici vonden het maar niks, dat onderonsje met leiders die het niet nauw nemen met de mensenrechten. Rutte veegde die kritiek resoluut van tafel. ‘Dan zit er ergens een zeurpiet die zegt dat de koning met een heel somber hoofd, in driedelig grijs pak met een horlogeketting, op de tribune moet zitten.’ Wie over mensenrechten begint, is kennelijk een zeurpiet.

Het jaar 2013 had volop in het teken van de Russisch-Nederlandse vriendschap gestaan. Op 8 april van dat jaar bezocht de Russische president Amsterdam, wat hem op demonstraties van de Amsterdamse homogemeenschap kwam te staan. Poetin had net een wetsvoorstel ingediend dat publieke activiteiten van homo’s in Rusland aan banden moest leggen. De handel tussen Nederland en Rusland bedroeg in dat jaar nog 80 miljard euro, dus dat kreeg het primaat.

Bij dat bezoek van Poetin schoof ook Feike Sijbesma aan, de ceo van chemieconcern DSM. Poetin had een onderdirecteur van een groot wapenbedrijf meegenomen, Vladimir Artyakov van Rostec. Onder leiding van ceo Sergey Chemezov was Rostec druk doende om nieuwe kogelvrije vesten te produceren voor de Russische landmacht, mogelijk ook voor de export. Dyneema, een dochter van DSM, produceert een flinterdunne vezel die vijftien keer sterker zou zijn dan staal. Rostec wil deze technologie graag gebruiken om Russische soldaten en voertuigen beter tegen kogels en scherven te beschermen. Maar Rusland is op dat moment bepaald geen democratie en voorziet zeer gewelddadige regimes, zoals dat van Soedan, van zware aanvalswapens.

DSM liet al eerder weten geen problemen te zien in een samenwerking. Russische ‘kogelvrije vesten, helmen, pantserwagens en helikopters’ bepantseren met Dyneema’s vezeltechnologie is strikt genomen geen offensieve technologie, zegt DSM; het helpt slechts om iemand te beschermen tegen kogels die een ander afschiet. Dat een goed gepantserde soldaat of wapensysteem wellicht eerder tot de aanval overgaat – daarover wil DSM niet speculeren. In het jaarverslag over 2014 benadrukt het concern wel dat het geen sancties overtreedt.

De relatie tussen Rostec-ceo Chemezov, president Poetin en kwalijke regimes staat op dat moment niet op het netvlies van de gemiddelde Nederlander. Dat verandert op 17 juli 2014, wanneer de MH17 boven betwist Oekraïens grondgebied uit de lucht wordt geschoten. Het is al snel duidelijk dat het om een wapen van Rostec moest gaan.

Op sociale media verschijnen video’s van militaire konvooien in het oosten van Oekraine. De ‘rebellen’ beschikken over wapentuig dat ze onmogelijk zonder goedkeuring van Poetin en Chemezov hebben gekocht, gekregen of geleend van de Russische strijdkrachten. Pantserwagens uit de catalogus van Rostec worden door voorbijgangers in Oekraïne gefilmd.

De producent van deze specifieke voertuigen is overigens de GAZ Group, een bedrijf van miljardair Oleg Deripaska. Ook hij heeft de mogelijkheid van Nederland als belastingparadijs ontdekt: op de Amsterdamse Zuidas vinden we meerdere van zijn lege constructies. In de kantoren is geen activiteit waar te nemen, er staat alleen een kamerplant. Sergey Chemezov, een van de sleutelfiguren van het regime van Poetin en verantwoordelijk voor de wapenexport van Rostec, vinden we even verderop aan de Amsterdamse Jachthavenweg 130, met Rostec Alliance. Daar is hij bestuurder in een joint venture met Renault en Nissan, waarin weer de aandelen van de Russische autofabrikant Avtovaz worden gehouden.

Chemezov is directeur van een reeks strategische militaire bedrijven die vaak om fiscale redenen in Amsterdam zijn gevestigd: van Uranium One, dat materiaal levert voor het nucleaire arsenaal van Rusland, tot het eerder genoemde Rostec en Almaz Antey. Die laatste twee bedrijven zijn verantwoordelijk voor respectievelijk de marketing en de productie van de inmiddels beruchte BUK-raket. De catalogus van Rostec wordt ingeluid met een marketingfilmpje, waarin deze raket figureert.

Veel technologiebedrijven die onder de paraplu van Rostec opereren, maken zowel civiele als militaire voertuigen. In tegenstelling tot Rostec, dat een volledig staatsbedrijf is, hebben deze ondernemingen steeds een combinatie van de Russische overheid en een selecte groep Russische oligarchen als eigenaar. Chemezov is een belangrijke speler in dit geheel: hij fungeert als stem, oren en ogen van Poetin. De twee kennen elkaar al lang. Toen Poetin nog voor de KGB in Dresden werkte, waren ze buren en raakten bevriend. Poetin vertrouwde zijn vriend in 2007 de taak toe om de Russische wapenindustrie tot nieuwe glorie te brengen, onder de vlag van Rostec.

Chemezov sloot daartoe joint ventures met Europese partijen, waarbij Europese technologie in Russische wapens terecht komt; denk aan de high-techvezels van DSM. Het Italiaanse Iveco maakt bijvoorbeeld militaire trucks in samenwerking met Russische partners; zodoende rijden veel NAVO-landen met dezelfde voertuigen als Assads troepen. Frankrijk bouwde in 2014 nog twee grote Mistral-schepen voor de Russische marine, bedoeld voor amfibische invasies. De banden tussen Europa en de Russische wapenindustrie zijn zelfs zo nauw dat Westerse overheden – waaronder Nederland – indirect aandeelhouder zijn in KAMAZ, dat de voertuigen voor een ander Russisch luchtverdedigingssysteem maakt.

Zonder het conglomeraat van Chemezov zou de destabilisatie van Oekraïne door pro-Russische rebellen onmogelijk zijn geweest, concludeert de Amerikaanse overheid. In april 2014 plaatsen de VS Chemezov daarom op de sanctielijst. Hij mag de oceaan niet meer overvliegen en zijn Amerikaanse bezittingen worden bevroren. Dat zal weinig effect hebben gehad; de financiële belangen van Rostec en Chemezov bevinden zich vooral in de EU. Nederland speelt daarin een belangrijke rol, als fiscaal hoofdkantoor van letterlijk elke wapenproducent waartegen de VS tegen te hoop lopen. De EU is iets trager met het opleggen van sancties, maar dat verandert in de zomer van 2014, nadat MH17 is neergehaald.

Kort na 17 juli 2014 wordt duidelijk dat MH17 door een Russisch wapen is getroffen. De rebellen in Oekraïne zijn regelmatig in het nieuws te zien, ook in Nederland. Ze ogen vrij ongeorganiseerd; het is twijfelachtig of zij in staat zijn om geavanceerd Russisch luchtafweergeschut te bedienen. Rusland ontkent onmiddellijk na de ramp elke betrokkenheid, en beweert niet in Oekraïne aanwezig te zijn geweest. Dat blijkt niet waar: Russische militairen verraden onbedoeld hun positie als ze foto’s op social media plaatsen, waarmee ze hun locatie in Oekraïne prijsgeven. De Russische claim dat de rebellen op generlei wijze werden ondersteund door professionele Russische troepen, wordt zo onderuit gehaald.

De parlementen van de EU-lidstaten zijn met zomerreces als MH17 wordt neergehaald. Frankrijk besluit direct na het reces de net gebouwde amfibische schepen voorlopig niet te leveren. In Nederland leeft de wrevel over Europese betrokkenheid bij de Russische wapenproductie vanzelfsprekend nog sterker. Bij het eerste plenaire debat na de zomer snijdt Jesse Klaver (GroenLinks) de kwestie aan in de Kamer: wat moet Nederland toch met al deze Russische wapenboeren, onder wie de machtige Chemezov?

Op zijn vrij heldere vragen komt nooit antwoord. Premier Rutte ontwijkt ze en verschuilt zich achter de Europese sanctielijst, waar Chemezov op dat moment nog niet op staat. Vooral Alexander Pechtold (D66) toont zich een groot pleitbezorger van de privacy van Chemezov: er mag nooit iets worden gezegd over een ‘individueel persoon’, op grond van artikel 67 inzake Rijksbelastingen. De fiscus mag vertrouwelijke gegevens van een belastingplichtige niet delen met derden, zoals een rancuneuze ex. Die privacybescherming dekt kennelijk ook bezitters van bedrijven met lege brievenbussen en kapitaal van dubieuze herkomst die op de Amerikaanse sanctielijst staan – zoals Chemezov.

In 2016 probeert Klavers fractiegenoot Rik Grashoff het nogmaals. Tien dagen na Klavers debat is Chemezov op verzoek van EU-leiders – waaronder nota bene Mark Rutte – ook op de Europese sanctielijst gezet, maar in 2016 is hij nog altijd als bestuurder in het Nederlandse handelsregister ingeschreven. Grashoff wil daar opheldering over, maar krijgt die niet. Ten eerste geldt artikel 67, ten tweede is volgens de regering ‘niet vastgesteld’ wie verantwoordelijk is voor het neerhalen van MH17. Dat antwoord is vreemd: voor een debat over de handhaving van ingestelde sancties is de schuldvraag immers niet relevant.

Een fiscale Nederlander – en dat geldt ook hier belastingplichtige buitenlanders – mag namelijk alleen gebruikmaken van Nederlandse fiscale voordelen indien hij aan de zogeheten ‘substance-eisen’ voldoet: een op papier Nederlands bedrijf moet ook echt inhoud hebben. Een van de eisen is dat de bestuursvergaderingen in Nederland gehouden moeten worden. Chemezov kan onmogelijk aan die eis voldoen, aangezien hij vanwege de Europese sancties de EU niet in kan. Iemand delegeren kan hij niet: fysieke aanwezigheid bij bestuursvergaderingen is onderdeel van de ‘substance’ en is derhalve verplicht. Kortom: de in Nederland gevestigde ondernemingen waarvan Chemezov bestuurder is, voldoen niet aan de wettelijke eisen die voor dit type ondernemingen bestaan.

Op 20 april 2017 stelt de SP Kamervragen over de kwestie: als Chemezov niet aan de substance-eisen voldoet, moet er dan niet worden opgetreden tegen zijn ondernemingen? En welk signaal dacht de regering aan het buitenland af te geven nu zij niets doet? Nou, antwoordt Erik Wiebes, indertijd staatssecretaris van Financiën, als een buitenlandse partij niet aan de wettelijke eisen voldoet, zijn dit de consequenties: dan ‘kan er geen zekerheid vooraf worden verkregen in de vorm van een APA (Advance Pricing Agreement) of ATR (Advance Tax Ruling) en kan er, in het geval van een dienstverleningslichaam, informatie over dit lichaam worden uitgewisseld met het buitenland.’

Wiebes zou dus bij Poetin kunnen klikken over zijn oude makker. En als Chemezov een speciale ruling van de fiscus wil hebben, dan moet hij niet denken dat hij bovenop de stapel komt te liggen. Maar toch blijkt uit Wiebes’ antwoord dat het een politieke keuze is om al dan niet mild te zijn:

‘Beperkingen van het vrij verkeer in kapitaal zijn slechts bij uitzondering mogelijk. Aan de mogelijkheid van grensoverschrijdende investeringen en beleggingen, alsmede grensoverschrijdend betalingsverkeer, wordt groot belang gehecht. Het invoeren van restricties leidt er toe dat ook partijen met legitieme claims in problemen kunnen komen. Desalniettemin is het op basis van bestaande (Europese) wet- en regelgeving reeds mogelijk om te voorzien in maatregelen als confiscatie en beslaglegging, wanneer er sprake is van corruptie of witwassen.’

Met zijn formulering (‘geen zekerheid vooraf’) laat Wiebes in het midden of Chemezov en Poetin niet al een daadwerkelijke ruling hebben met de fiscus. En daar specifiek naar vragen kan niet, want dan geldt de privacybepaling van artikel 67 en bloedt het gesprek alsnog dood. De leden Renske Leijten (SP) en Pieter Omtzigt (CDA) dienen daarom een tactische motie in: de regering dient met geen enkel persoon op een sanctielijst geheime fiscale dealtjes te sluiten. Impliciet is dat natuurlijk een poging om duidelijkheid over Chemezov te verkrijgen. De volledige Kamer stemt op 1 juli 2017 voor de motie, met uitzondering van Forum voor Democratie.

Op 5 juli 2017 bespreekt Wiebes in een brief aan de Kamer hoe hij uitvoering aan de motie kan geven. Zijn opmerkingen zijn algemeen van aard. Indien de Belastingdienst een verzoek voor een ruling ontvangt van – pak hem beet – een Russische wapenboer, dan beschikt de fiscus niet over de mogelijkheid om van elke bestuurder te controleren of die niet toevallig op de sanctielijst van de EU staat. Maar voortaan, belooft Wiebes, zullen aanvragers van rulings ‘gevraagd worden te verklaren dat er geen bestuurders zullen worden aangesteld bij de rechtspersoon [..] die voorkomen op de EU- sanctielijst. [..] De belastingplichtige zal dit actief moeten melden aan de Belastingdienst.’

Met terugwerkende kracht oude rulings onderzoeken behoort niet tot de mogelijkheden. Wiebes’ verklaring: ‘Dit komt doordat bestuurders van Nederlandse en buitenlandse rechtspersonen vaak niet bekend zijn bij de Belastingdienst en omdat er in de lopende APA’s en ATR’s geen ontbindende voorwaarde is opgenomen over het voorkomen van bestuurders op de EU-sanctielijst.’

Dat argument is moeilijk te geloven, vooral omdat het niet waar is. Elke ‘Nederlandse’ ondernemer wordt uitvoerig gecontroleerd door Justitie en de fiscus. Wie een bv wil oprichten moet zich als ondernemer inschrijven bij de KvK, met gegevens die moeten corresponderen met het bevolkingsregister, plus de omvang van de onderneming bij aanvang, het geplaatste kapitaal. Zo bracht Chemezov 93 miljard roebel mee; dat is bijzonder makkelijk te controleren, evenals zijn plaatsing (nummer 23) op de genoemde sanctielijst. De onwetendheid waarop Wiebes zich beroept, is dus een politieke keuze om alles met de mantel der liefde te bedekken.

Tegen Chemezov wordt dus niet opgetreden; Nederland vraagt hem hooguit zichzelf bij de fiscus aan te melden als probleemgeval. Dat terwijl hij bij uitstek een partij is die een kritischer houding van de Nederlandse overheid verdient, en die bovendien een prominente plek op de sanctielijsten van de VS en de EU inneemt. De officiële reden: we kunnen niet optreden, want we weten niet genoeg over buitenlandse partijen die een Nederlandse brievenbusmaatschappij willen opzetten. Dat bestempelt de Amsterdamse Zuidas als een soort Wilde Westen, waar de optredende overheid afwezig is en gangsters hun gang kunnen gaan, daarbij geholpen door een cavalerie van fiscalisten en juristen. Ook van hen wordt ‘verwacht dat ze zichzelf controleren’.

Als zelfs Sergey Chemezov, de baas van Rostec en Almaz Antey – maker van de BUK-raket die door de 53e brigade van de Russische landmacht op MH17 is afgeschoten – zich niet aan de regels hoeft te houden in belastingparadijs Nederland, wie dan nog wel?

Feiten zijn niet altijd leuk, maar het blijven feiten. Weinig onderwerpen hebben zo’n grote potentie om de samenleving te laten polariseren als asiel en migratie. Uit onomstreden wetenschappelijk onderzoek blijkt dat de kans dat een persoon crimineel wordt, enorm toeneemt als het om een alleenstaande, relatief jonge, mannelijke en bovenal kansloze asielzoeker gaat. Het leek zo’n goed idee, op een bootje stappen naar het beloofde land, op zoek naar rijkdom. Dan ben je een zogeheten gelukszoeker maar zijn we dat niet eigenlijk allemaal? Toch is dit het beste recept voor criminaliteit, want je komt in een uitzichtloze situatie op een vreemde bodem terecht. Dat is vragen om ellende.

Bij heel veel arbeidsmigranten en vluchtelingen is er niet veel aan de hand. Ze werken, betalen belasting, dragen op hun eigen manier bij. De ellende komt van de eerder genoemde groep, laten we het beestje bij de naam noemen. Nederland moet nu nog iedereen een kans geven om asiel aan te vragen, ook als er duidelijk geen sprake is van een echt vluchtverhaal. Europees recht, heet het. Nu is er op dat vlak sprake van een behoorlijk revolutionaire ontwikkeling.

Nieuwe regels maken het voor een lidstaat van de EU mogelijk om een asielzoeker de toegang te weigeren, als het om een persoon uit een veilig land gaat. Deze nieuwe regels zullen over precies drie maanden van kracht zijn. Dan is het gedaan met de chaos en heeft de regering juridische mogelijkheden om strenger te zijn tegen de groep die voor de meeste problemen zorgt. Of het kabinet Jetten-1 gebruik zal maken van de nieuwe mogelijkheden die het ‘European Asylum and Migration Pact’ biedt is nog niet helder gecommuniceerd. Maar het kan wel! We leggen het uit in een kersverse Current Ratio.

Had u mijn laatste boek trouwens al gelezen? Democratie op de helling koopt u hierrr, er is een e-book (digitaal, lekker handig) en een papieren boek. Wilt u mijn gegraaf mogelijk maken? Ga naar BackMe, of u koopt mijn andere boek, Het Euro Evangelie. Laat anders uw waardering voor mijn werk merken via de knop hieronder. Veel kijkplezier!

Ja, ik waardeer deze journalistiek

Wat zijn de financiële en economische gevolgen eigenlijk van de oorlog tegen Iran, die bijna zijn derde week in gaat? Inmiddels is iedereen wel expert als het over de Straat van Hormuz gaat, dus wat dat is hoeven we verder niet uit te leggen. Iran heeft de mogelijkheid om schepen aan te vallen die door de nauwe doorgang varen, waardoor zo ongeveer elke reder nu onverzekerd is; dreigen is al genoeg. Het scheepsverkeer in de regio is zo goed als stilgevallen. Daardoor kunnen de andere Golfstaten geen olie en gas maar ook kunstmest meer verkopen en dreigt er een nieuwe energiecrisis te ontstaan.

Nu zou je twee dingen verwachten onder die omstandigheden. Ten eerste moeten de prijzen van olie en gas door het dak gaan. Vervolgens gaan de rentes op staatsleningen van landen die kwetsbaar zijn, omhoog - of de koersen van hun staatsobligaties dalen, dat is hetzelfde. De kans dat ze door de onzekerheid tegen betalingsproblemen zullen aannemen stijgt immers. Het VK is zo’n land, dat door de klimaatambities extreem kwetsbaar is geworden. De Britten hebben de eigen energiewinning om ideologische redenen ernstig beschadigd, dan moeten er vervolgens geen gekke dingen gebeuren.

Om met die rentes te beginnen. De rente op tienjarige staatsleningen van het VK laat een duidelijke sprong zien, als de markten openen na het letterlijke startschot van de oorlog. Nu is de stijging wel een beetje beperkt, om eerlijk te zijn. En rond negen maart lijkt de rente over de piek heen te zijn. Dat zou kunnen betekenen dat financiële markten verwachten dat de oorlog niet lang zal duren. Natuurlijk zitten daar toch de best ingevoerde mensen (buiten Trump en Netanyahu natuurlijk).

De markt voor gas toont hetzelfde beeld. De stijging is significant te noemen, of gewoon heftig. Maar hij gaat niet door het dak, het is weleens erger geweest. Ook zien we hier dezelfde afvlakking. Het is bijzonder gevaarlijk om voorspellingen te doen in een lopend conflict, maar als we naar deze bewegingen kijken dan lijkt het erop dat financiële markten niet verwachten dat het lang gaat duren.

Als dat wel zo zal blijken te zijn, is de situatie wel ernstig. De meeste Europese landen hebben hun eigen energiewinning afgebouwd en zijn bijzonder kwetsbaar voor dit soort fluctuaties. Voorlopig valt de schade mee, maar dat komt omdat de verwachting leeft dat het niet lang gaat duren. De verwachting, of de hoop. Tijd voor een Current Ratio!

Had u mijn laatste boek trouwens al gelezen? Democratie op de helling koopt u hierrr, er is een e-book (digitaal, lekker handig) en een papieren boek. Wilt u mijn gegraaf mogelijk maken? Ga naar BackMe, of u koopt mijn andere boek, Het Euro Evangelie. Laat anders uw waardering voor mijn werk merken via de knop hieronder. Veel kijkplezier!

Ja, ik waardeer deze journalistiek

Potverdikkie, zouden die dames wat lekkers te eten maken voor onze kersverse premier? Het is immers ramadan. Goed geraden, Rob Jetten bezoekt een zogeheten iftar, een maaltijd voor onze islamitische mede-Nederlanders om het vasten te breken. Er is niks mis met lekker eten maar dat is niet de taak van een premier. Tenminste, ook een premier moet goed eten, maar u begrijpt het punt.

Jetten werd premier met enkele grote beloftes en het wordt meteen al duidelijk dat hij die gaat breken. Er staan meerdere onmogelijkheden in de financiële paragraaf van het nieuwe regeerakkoord, het is wat het is: over de groene transitie, de belofte om geen eurobonds te accepteren, en de vrijheidsbijdrage (hogere belasting voor Defensie). Er zijn meer problemen maar laten we het inderdaad een beetje gezellig houden.

Het nieuwe kabinet heeft de ambitie om Nederland snel, heel snel, volledig afhankelijk te maken van wind op zee. Dat vergt een investering in de orde van grootte van duizend miljard euro, onze hele economie. Voor 2040 moet de ‘transitie’ voltooid zijn en intussen wordt de winning van fossiele brandstoffen afgebouwd, denk aan het storten van beton in de Groningse gaswinning. Voor volgend jaar zijn er enkele miljoenen gereserveerd, dus dat gaat hem niet worden.

Dan is er de belofte om geen nieuwe Europese leningen (eurobonds) te accepteren. Die belofte is expliciet uitgesproken. Volgend jaar moet de nieuwe begroting van de Europese commissie voor 2028-2034 rond zijn. De voorzitter en de regering van Frankrijk zijn groot voorstander van Europese leningen. Ze willen de eenmalige verhoging vanwege de pandemie permanent maken. D66 is lid van de pro-Europese Renew Europe fractie in Brussel, net als de VVD, dus de druk van de Europese vrienden zal te groot zijn om te weerstaan.

Merk in deze op dat het lenen vanwege de pandemie ook eindigt in 2027, met het aflopen van de huidige begrotingscyclus (2021-2027). Het zogeheten Coronafonds begon in 2021, dus het was niet te doen om het helpen van de ‘zorghelden’; anders zou je de zorg een jaar eerder al een steuntje in de rug hebben gegeven. De ziekenhuizen lagen vooral in 2020 vol. Het eerste geld uit dat fonds bereikte Nederland desondanks pas in 2024. Het geld gaat naar hele andere, algemenere doelstellingen van de Europese commissie. Door het aan de pandemie te koppelen werd het voor de bevolking acceptabel, een meerderheid dacht dat er ook echt een causaal verband was met de tekorten in de zorg danwel een soepvleermuis. Deze truc eindigt in 2027, met het aflopen van de vorige begrotingscyclus, vijf jaar na het einde van de pandemie. Dan moet er opnieuw een soortgelijk programma worden gestart.

Daarom zullen er nieuwe ‘coronaleningen’ moeten worden uitgegeven, wat feitelijk gewoon eurobonds zijn. Met een virus heeft het weinig te maken. Ook is er door mismanagement een tekort van ongeveer 28 miljard euro op jaarbasis in het ‘Coronafonds’, waar nog geen dekking voor is gevonden. De rente is destijds verkeerd ingeschat. Om dat tekort te dekken zal er extra geld geleend moeten worden, onder welke noemer dan ook.

Dan de ‘vrijheidsbijdrage’. Het Kabinet Jetten-1 wil de uitgaven voor Defensie structureel verhogen met twintig miljard euro, te financieren met een belasting van vijf miljard euro. Een derde komt van bedrijven, twee derde van burgers. Het is boekhoudkundig niet mogelijk om zo precies te begroten, want materiaal voor de strijdkrachten komt pas in de begroting terecht als de spullen geleverd zijn. Het gebeurt regelmatig dat leveringen van complex materiaal met vele jaren vertraagt. De geprojecteerde uitgaven zullen niet gehaald worden en als dat wel zo zou zijn, valt er een gat in de begroting van vijftien miljard euro per jaar, structureel. Om die reden worden WW en AOW maar versoberd, lezen we in de financiële paragraaf.

En dan zouden er ook nog tien nieuwe steden worden opgeleverd, maar die verkiezingsbelofte is een dag na de overwinning alweer ingetrokken; lekker dan! We doken met Current Ratio in de cijfers, iemand moet het doen, hieronder te zien.

Had u mijn laatste boek trouwens al gelezen? Democratie op de helling koopt u hierrr, er is een e-book (digitaal, lekker handig) en een papieren boek. Wilt u mijn gegraaf mogelijk maken? Ga naar BackMe, of u koopt mijn andere boek, Het Euro Evangelie: Eventueel laat u uw waardering voor dit artikel merken via de knop hieronder. Veel kijkplezier!

Ja, ik waardeer deze journalistiek